iklan

OEKUSI

Ai-kameli “Lú Olo” nian: Memória moris ida-ne’ebé kontinua hamorin Oekusi

Ai-kameli “Lú Olo” nian: Memória moris ida-ne’ebé kontinua hamorin Oekusi

Ai-kameli ne'ebé Maktoban Francisco Guterres "Lú Olo" kuda Iha Aeroportu Rota do Sândalo. Imajen TATOLI/Abilio Elo Nini

OEKUSI, 24 Juñu 2026 (TATOLI) – Iha mundu ida-ne’ebé buat hotu liu lalais, dalaruma natureza revela an nu’udar sasin fiel no reziliente liu ba istória. Iha Rejiaun Administrativa Espesiál Oekusi Ambeno (RAEOA), Ai-kameli ida hamriik metin no perseverante – persistente (la hakiduk ba dezafiu/firme), sai hanesan memória moris ida ba saudozu eis-Prezidente Asembleia Konstituinte no Prezidente Repúblika, Francisco Guterres ‘Lú Olo’.

Iha tinan-2019, durante ninia mandatu nu’udar Xefe Estadu, líder nasionál ne’e dezloka ba enklave-Oekusi hodi inaugura Aeroportu Rota do Sândalo. Iha tempu ne’ebá, molok tesi fita inaugurál, nia partisipa ativamente iha kampaña ida-ne’ebé ho objetivu atu kuda ai-oan rihun hitu iha arredór Rota de Sândalo. Ohin, liutiha tinan ualu, Ai-kameli ne’ebé nia kuda ho nia liman rasik sei hamriik nafatin, buras no nakonu ho moris.

Sasin úniku moris ida hasoru tempu

Husi ai-hun rihun ba rihun ne’ebé kuda iha tempu ne’ebá, tempu no natureza hili ai-horis partikulár ida-ne’e atu sai hanesan monumentu moris ida. Prezidente Autoridade RAEOA, Régio da Cruz Salu, hanoin hikas ho emosaun no solenidade kona-ba signifikadu husi legadu ida-ne’e.

“Iha ai-hun ida, ai-kameli hun ida, ne’e memória agora tinan-ualu ona. Ai-hun ne’e Maktoban Maun Lú Olo maka kuda iha tinan-2019 bainhira inaugura Aeroportu ne’e rasik, ne’ebé Maktoban nia memória ne’e, ita sei lembra nafatin.”

Régio da Cruz Salu haree fali ba pasadu ho sentimentu lakon nian ne’ebé kle’an, maibé mós admirasaun ba ai-horis (kameli) úniku ida.

“Momentu ne’ebá ha’u hanesan membru Autoridade RAEOA nu’udar Sekretáriu Rejionál Agrikultura. Ha’u-nia programa ida kuda ai rihun hitu iha Oekusi, sira-ne’ebé simbolika kuda ai-kameli iha 2019 ne’e maka hanesan Mari Alkatiri nu’udar Prezidente Autoridade RAEOA, Embaxadór Indonézia ba Timor-Leste, inklui deputada sira no membru Governu barak maka kuda iha tempu ne’ebá, maibé to’o agora úniku Maktoban nian mak sei moris agora tinan ualu ona.”

Legadu sagradu ba jerasaun vindoura (futura) – aban bainrua

Fila fali ba kotuk, iha 25 Fevereiru 2019—fulan rua antes lansamentu ofisiál ba kampaña ai-oan rihun hitu—Prezidente Repúblika iha tempu ne’ebá, Francisco Guterres Lú Olo, hala’o vizita ofisiál ba Oekusi. Ninia prezensa lori naroman no esperansa foun ba populasaun enklave nian.

“Lansamentu fíziku ba programa ne’e, husi Maktoban rasik, ita kuda ai-kameli iha arreadór Aeroportu no ai-kameli barak kuda iha momentu ne’ebá agora mate hotu, úniku Maktoban nian maka to’o agora sei moris hela agora tinan-ualu ona, ohin loron ai-kameli hun ida de’it moris iha Rota do Sandalo, memória ida husi Maktoban Maun Francisco Guterres Lú Olo maka rai hela ba povu Oekusi,” autoridade rejionál ne’e hato’o ho konviksaun.

Ba povu Oekusi, Ai-kameli ne’e sai hanesan patrimóniu sagradu ka lulik ida. Autoridade RAEOA halo kompromisu solene atu proteje no prezerva husi jerasaun ba jerasaun.

“Ne’e memória no sasin moris maka povu Oekusi, sei morin nafatin iha povu nia fuan. Ita-nia Maun ba ona, maibé nia entrega rai RDTL ne’e ba ita nu’udar jerasaun kontinuadór, ha’u husu ba Maktoban bele tulun ita no akompaña nafatin ita nu’udar povu Timor-Leste.”

Peregrinasaun nia rohan, imortalidade nia inísiu

Notísia triste ne’ebé foin daudauk halo Timor-Leste ‘nakdoko’ fó hanoin katak Saudozu Francisco Guterres ‘Lú Olo’ moris iha Ossu, iha munisípiu Viqueque, iha loron 7 fulan-setembru tinan-1954. Nia hakotu iis ho tinan-71 iha ospitál Prince Court iha Kuala Lumpur, Malázia, iha ne’ebé nia simu hela tratamentu médiku intensivu iha loron 2020, fulan-Juñu.

Éroi, Saudozu Lú Olo hakat ona ba reinu eternidade nian, maibé husik hela iha rai-ketan Oekusi ai-kameli hun ida, moris, funan no morin ba futuru – metáfora perfeita ida husi nia domin no dedikasaun ba pátria Timor-Leste.

 

Jornalista: Abílio Elo Nini

Editór: Rafael Ximenes de A. Belo

iklan
iklan

Leave a Reply

iklan
error: Content is protected !!