DILI, 26 Juñu 2026 (TATOLI) – Povu rihun ba rihun akompaña viájen ikus Saudozu Antigu Prezidente Repúblika Timor-Leste, Francisco Guterres Lú Olo, hosi nia rezidénsia iha Farol to’o iha Jardím Eroi Metinaru, iha loron Sesta (26/06).
Ema rihun ba rihun hamriik durante oras barak iha loro-matan nia okos, ho sentimentu respeitu no laran-susar hodi hato’o despedida ikus ba lider ida ne’ebé dedika nia moris durante dékada lima resin ba luta libertasaun no dezenvolvimentu Timor-Leste.
Tuir dalan ne’ebé Kadaver liu, maioria povu hatais kamizola ne’ebé imprime ho Lú Olo nia imajen nu’udar sinal respeitu. Kuadru no simpatizante Partidu FRETILIN rihun ba rihun mós hatais farda partidu nian no kaer bandeira FRETILIN, ne’ebé nakonu durante viájen tomak.
Maski loron manas tebtebes no ema-lubun aumenta iha fatin hotu-hotu, ida-idak la hatudu sinal kole. Sira hamriik nafatin to’o kadáver liu, hodi akompaña líder ida ne’ebé sira konsidera nu’udar funu-na’in loloos ba Timor-Leste.

Dezde dadeer, ema mós halibur ona iha Jardím Eroi Metinaru. Balun lori ai-funan, balun hamriik nonook iha orasaun, hodi hein kadáver to’o. Tuir estrada ba Metinaru, labarik, estudante, jovem, inan-aman, katuas no ferik sira hamriik iha estrada ninin hodi haree direta viájen ikus hosi figura ida ne’ebé sakrifika nia moris ba liberdade no independénsia Timor-Leste.
Situasaun hanesan bele haree iha fatin hotu-hotu ne’ebé kadáver Saudozu Lú Olo liu, husi Komité Sentrál FRETILIN (CCF), Kuartél Jerál FALINTIL–Forças de Defesa de Timor-Leste (F-FDTL), Palásiu Prezidensiál, Igreja Katedrál, Parlamentu Nasionál, to’o Jardím Eroi Metinaru.
Lú Olo moris iha Belas, Ossu, Munisípiu Vikeke, iha loron 7 fulan-Setembru tinan 1954. Nia hahú envolve iha FRETILIN iha tinan 1974 no tama iha fileira gerilleiru FALINTIL nian iha tinan 1975. Durante luta libertasaun, nia simu kargu polítiku no militár oioin molok eleitu sai Prezidente FRETILIN.
Hafoin Restaurasaun Independénsia, nia hetan fiar hodi kaer kargu nu’udar Prezidente Asembleia Konstituinte, Prezidente Parlamentu Nasionál no, tuirmai, Prezidente Repúblika Timor-Leste ba períodu 2017–2022. Nia hakotu nia moris iha loron 21 fulan-Juñu tinan 2026 iha Ospitál Prince Court, Kuala Lumpur, Malázia, hafoin hetan tratamentu intensivu.

Molok ne’e, bainhira sei hanesan gerilleiru iha luta ba ukun rasik-an, Lú Olo kaben ho Clotilde Maria de Fátima e Silva, ne’ebé koñesidu ho naran funu “Lou Tik”, iha Setembru 1978. Lou Tik mate iha atake militár Indonézia nian iha tinan 1981 bainhira sei isin-rua.
Iha loron 04 fulan-Maiu tinan 2002, Francisco Guterres Lú Olo kaben ho Cidália Lopes Nobre Mouzinho. Kazamentu ne’e akontese loron balun de’it molok Restaurasaun Independénsia Timor-Leste iha loron 20 fulan-Maiu tinan 2002.
Husi kazamentu ne’e, sira hetan oan na’in haat, mak Francisco Cidalino Guterres, Eldino Nobre Guterres, Felizito Samora Nobre Guterres, no Dália Luliana Nobre Guterres.
Francisco Guterres Lú Olo nia viájen naruk remata iha Jardím Eroi Metinaru. Maibé, ba povu Timor-Leste, viájen gerilleiru, estadista, lider partidu no Prezidente Repúblika ida-ne’e seidauk remata duni. Ninia legadu kona-ba sakrifísiu, simplisidade no dedikasaun ba nasaun sei moris nafatin iha istória Timor-Leste, hanesan mós tasi ema ne’ebé ho fidelidade akompaña nia ba fatin deskansa ikus iha loron ne’ebá.
Jornalista : Cidalia Fátima
Editora : Armandina Moniz





