MKI fasilita soru-na’in Bobonaru prodús kór naturál 39 ba haburas tais lokál

BOBONARU, 16 Jullu 2026 (TATOLI) – Ministériu Komérsiu no Indústria (MKI), liuhusi Diresaun Manufatureira, disponibiliza formsaun téknika durante loron sanulu ba soru-na’in sira iha suku Raifun, postu administrativu Maliana, munisípiu Bobonaru, no rezultadu husi treinamentu ne’e konsege prodús kór naturál hamutuk 39 ba kabas no soru tais, ne’ebé mai husi matéria-prima lokál.
Koordenadora Asosiasaun Rede Soru-Na’in Munisípiu Bobonaru, Angelina Belo, hateten katak formasaun ne’e marka pasu importante ida ba dezenvolvimentu indústria tais iha munisípiu ne’e.
MKI fasilita soru-na’in sira hodi prodús kór sira naturál hamutuk 39 hodi haburas tais lokál. “Durante loron sanulu ne’e ami luta atu halo lalais kór uza ita-nia materiál lokál atu sai kór naturál. Ami konsege prodús kor 39. Ba oin ami la presiza tan kór husi loja. Apresiza de’it 25% uza de’it kabas-mutin mai ami hakór ho matéria-prima ne’ebé ami aprende ona”, nia hateten iha serimónia enserramsanetu formasaun ne’e iha suku Raifun, ohin.
Nia esplika katak kór naturál la’ós de’it fó valór ba tais, maibé mós garante kualidade tanba kór la fásil monu ka lakon bainhira uza.

Diversifikasaun kór ne’e uza matéria-prima hanesan malus, bua, kinur, talas-tahan, marungi-tahan, ai-teka tahan, ai amaré-kulit, has kulit, liis-fuik, ne’ebé moris hale’u iha komunidade.
Biban ne’e Angelina mós husu atu programa hanesan ne’e kontinua iha futuru no to’o ba joven sira, liu-liu sira ne’ebé la kontinua eskola, atu bele aprende profisaun no sai formadór ba komunidade.
Diretora-Jerál Interina MKI, Odete Belo, dehan treinamentu ida-ne’e hanesan sinál katak koñesimentu tradisionál ne’ebé kuaze lakon agora moris filafali.
Nia dehan agora tempu ona atu aproveita rikeza naturál Timor-Leste nia rasik, tanba iha matéria-prima lokál ne’ebé fó vantajen ba dezenvolvimentu indústria tais.
Hodi akrexenta katak tais Timór rejistadu ona iha UNESCO iha 2021 hanesan Patrimónia Kulturál Imateriál, no produtu tais ho kór naturál bele sai identidade nasionál ne’ebé atrai turista no merkadu internasionál, liuliu ho preparasaun Timor-Leste atu asume Prezidénsia ASEAN iha 2029.
Xefe Suku Raifun, Domingos Salvador, konsidera treinamentu ne’e hanesan oportunidade atu hamoris fali kultura halo kór naturál ne’ebé uluk eziste iha Bobonaru.
“Iha Marobo no Atsabe [kultur ida-ne’e] sei la’o, más ohin ha’u mosu mai haree buat ne’e moris fali ona. Ha’u husu ba grupu sira labele para ho ida-ne’e, tenke kontinua nune’e bele lori bá promove iha merkadu. Fiar katak Governu mós tau-matan hodi buka merkadu ba imi, nune’e tais Maliana bele bá merkadu nasionál, tanba foin primeira vez halo kór naturál ba kabas”, nia afirma.

Diretór MKI Munisípiu Bobonaru, Domingos Mau, mós apela ba grupu soru-na’in sira atu kontinua atividade ne’e maski fasilidade limitadu no enkoraja komunidade atu kuda ai-horis ne’ebé uza ba halo kór naturál ba asegura sustentabilidade matéria-prima.
Domingos afirma katak MKI kontinua koordena ho Autoridade Munisipál Bobonaru atu prepara fatin espesífiku ida ba espozisaun no fa’an tais, nune’e turista no vizitante sira bele haree no sosa produtu lokál.
Notísia relevante: Kualidade Tais Bobonaru Garantidu Husi Ai-Uiskain Ho Ai-Aineno
“Servidór publiku sira hakarak uza tais ne’ebé amá sira soru hanesan uniforme iha serbisu fatin no eskola atu promove ba nasaun seluk, katak ita nia-tais mós bele utiliza ba buat hotu-hotu, la’os de’it ba kultura”, Domingos adianta.
Durante serimónia enserramentu, MKI entrega materiál apoiu ba grupu soru-nain sira kontinua dezenvolve atividade soru tais no halo kór ba kabas lokál.
Notisía relevante: Soru-tais, harii moris: Feto Lourba sira promove kultura no ekonomia
Jornalista: Sergio da Cruz
Editora: Maria Auxiliadora

