OEKUSI, 20 Jullu 2026 (TATOLI) – Komisaun Funsaun Públika (KFP) divulga informasaun dadus no regra kona-ba prosedimentu reforma obrigatóriu no pedidu reforma ‘por requerimento’ ba funsionáriu públiku sira iha Rejiaun Administrativa Espesiál Oekusi Ambeno (RAEOA).
Divulgasaun ne’e dirije direita husi Komisáriu Komisaun Funsaun Públika Portefóliu ba Asuntu Pensaun Reforma, Jorge Paiva Araújo. Sisa ne’e introdús bazeia ba Lei númeru 7/2024 (23 Outubru), Dekretu-Lei númeru 9/2025 (30 Abríl) kona-ba prosedimentu reforma, no Deliberasaun númeru 426/2026 (19 Fevereiru) kona-ba reforma voluntária ka tuir pedidu rasik.

“Esklaresimentu ida-ne’e, ba de’it funsionáriu públiku sira-ne’ebé sei ativu hela, atu prepara sira-nia aan ba reforma nian, tanba tuir lei iha buat rua; reforma obrigatóriu bainhira idade to’o ona tinan-65 no reforma provizóriu bainhira submete pedidu husu atu reforma, ou nia idade to’o 60 husu ona atu reforma ho durasaun no tinan hira, ne’e maka ita mai halo esklaresimentu ba sira atu hatene,” nia hateten ha salaun administrasaun Numbei, Oekusi.
Notísia relevante:Reforma obrigatóriu ba I.P-E.P la redús funsionáriu maibé rasionaliza saláriu tuir rejime jerál
Aleinde ne’e mós, Komisaun Funsaun Públika, kria ona kondisaun ba funsionáriu públiku sira-ne’ebé atu ba reforma, tanba iha lei rejime jurídiku seguransa sosiál, ko’alia de’it ba ema ne’ebé idade 60, bele rekorre ona sira-nia direitu iha seguransa sosiál envolve mós setór privadu sira hotu.
“Agora ita mós hamosu deliberasaun ida atu haforsa no fó mós oportunidade ba funsionáriu públiku, karik sira-nia idade 60 ona, sira bele husu de’it ne’e maka hanaran reforma púr voluntáriu ka reforma antisipada, ne’ebé idade 60 to’o 64 sira bele husu ona, atu husik ona sira nia vida hanesan funsionáriu públiku; ida-ne’e maka ita-nia objetivu. Ba futuru atu trata dokumentu rasik, sira bele iha ona koñesimentu,” nia hateten.
Maibé nia dehan, bainhira atu submete pedidu reforma voluntáriu, depende mós desizaun husi instituisaun ida-idak nian, katak tinan ne’e ema ba reforma na’in-hira, no bainhira atu reforma nia impaktu iha serbisu públiku ka lae.
Tanba iha lei Komisaun Funsaun Públiku, prevista iha Artigu 116.o alinea B, informa katak, kuandu instituisaun sei presiza hela ema ne’e atu halo prestasaun serbisu iha administrasaun ne’e tanba serbsu ne’e seidauk iha ema atu substitui nia fatin, só funsionáriu ne’e maka hatene duni, entaun halo pedidu estensaun, nune’e bele iha tempu halo konkursu públiku ba rekrutamentu foun.
Notísia relevante:Reforma obrigatóriu hanesan dalan ida prepara foin-sa’e sira
Iha fatin hanesan, Sekretáriu Rejionál ba Asuntu Administrasaun no Finansa, Salvadór da Cruz reprezenta Prezidente Autoridade RAEOA, konsidera divulgasaun importante tanba durante 10-resin, dezde 2014 to’o 2023, administrasaun Oekusi konsentra de’it iha RAEOA no ladun iha koneksaun to’o Governu Sentrál.
“Ha’u hanoin divulgasaun importante tanba dezde 2014 to’o 2023, RAEOA nia estututu ketak to’o nasionál labele intervein mai Oekusi, maibé tinan rua ona husi 2024 to’o 2026 foin Governu Sentrál bele hala’o mós nia atividade mai to’o Oekusi, ne’e maka antes ne’e mosu fallansu barak kona-ba dadús no estatutu funsionáriu públiku sira-nian, maibé agora ita hotu rona rasik, ne’e hanesan matadalan ida ba ami, karik futuru idade to’o ona karik ami bele hatene ona nia lala’ok, oinsá trata domentu sira, halo hanesan ne’ebé hatama iha ne’ebé, ida ne’e maka importante ba funsionáriu públiku sira iha Oekusi,” nia hateten.
Notísia relevante:Tinan oin KFP implementa reforma obrigatóriu ba funsionáriu
Daniel Mauno, nu’udar funsionáriu reformadu, expresa nia satisfasaun tanba esklaresimentu ne’e ajuda resolve dúvida kona-ba duplikasaun saláriu ka pagamentu kruzadu entre RAEOA no INSS.

“Ha’u foin daudaun reforma ona, maibé antes ne’e atu trata dokumentu dúvida, tanba ita atu trata oinsa, ohin ne’e ita agradese liliu funsionáriu públiku sira-ne’ebé prepara atu ba tan reforma, tanba hetan ona esklaresimentu husi funsaun públika, foin dadun ami-nia ne’e, sala mak barak, to’o ikus ami-nia direitu pensionista mós ami kontinua dúvida tanba direitu tama doubru osan barak tebes tama iha konta idak-idak, tanba RAEOA mós halo pagamentu INSS mós halo pagamentu, ne’e maka presiza divulga bebeik kada tinan, nune’e ami bele komprende sasán sira-ne’e,” nia hateten.
Jornalista: Abílio Elo Nini
Editór: Rafael Ximenes de A. Belo





