Abitante ezije foti medida forte hasoru empreza Zencia ne’ebé abandona projetu

BOBONARU, 11 Agostu 2026 (TATOLI)-Abitante no lídera komunitáriu sira iha aldeia Manu-Aman, suku Tapo-Memu, postu administrativu Maliana, munisípiu Bobonaru, ezije ba Ministériu Obra Públika (MOP) atu foti medida forte hasoru empreza lokál Zencia Unipessoal Lda., tanba abandona projetu konstrusaun muru rotesaun iha mota Nunura, pakote I ho distánsia metru 220.
Xefe Aldeia Manu-Aman, Marçal Lau Saka Noronha, preukupa tanba durasaun kontratu ne’ebé empreza selebra ho Governu liu ona tinan rua-resin, maibé implementasaun projetu ho karáter emerjénsia ne’e laiha progresu dezde 2024 kompara ho empreza rua seluk.
Lau Saka afirma katak projetu ne’e implementa ho totál pakote tolu, maibé pakote II no III ne’ebé responsabliza husi empreza Marshela Unipessoal Lda., no Maliana Brother Unip., Lda., finaliza ona, enkuantu pakote I ne’ebé empreza Zencia ezekuta hakdasak hela.
“Kompañia ida-ne’e to’o agora seidauk remata hela de’it, dezde hahú kompañia tolu, rua mak finaliza, ida mak nunka mais finaliza. To’o agora paradu, materiál laiha, nia halo finje lori alat berat mai iha ne’e, más ema serbisu, badaen laiha. Fatuk ho rai-henek de’it laiha. Agora tempu udan mós besik mai daudaun ona”, nia informa iha tersa-feira ne’e.
Xefe aldeia ne’e husu ba parte kompetente atu halo monitorizasaun no fiskalizasaun iha terrenu, tanba deskonfia mosu familiarizmu no partidarizmu iha prosesu aprovizionamentu ba empreza referida.
Nia mós lamenta dezde implementasaun obra ne’e, Autoridade Munisípiu Bobonaru la tau-matan, maski projetu ne’e lokaliza kedas iha dalan nasionál ninia rohan. Hodi haktuir katak projetu ne’e paradu no kauza danu ba muru protesaun pakote III, liuliu komunidade nia natar parte mota-ninin.
“Ita haree komunidade hela iha ne’ebá ne’e provizóriu de’it, maibé natar agora ektare ualu to’o 10 mak mota estraga tiha, husi totál ektare 25. Tinan ne’e, muru no dalaruma ponte mós bele kotu, tanba bee ne’e mai loos ita-nian, ninia impaktu tinan ne’e mota tenke sobu”, dehan.
Abitante aldeia Manu-Aman, João Tavares, hatete katak problema ne’e afeta ba komunidade tenke sofre inundasaun iha tempu udan foin lalais ne’e.
Nia argumenta posbilidade dezastre naturál ne’e sei kontinua akontese filafali tanba korrente mota maioria sa’e husi lokalizasaun projetu muru protesaun pakote I ne’ebé empreza Zencia seidauk konstrui.
“Ami husu ba Estadu karik bele fó atensaun ba kompañia kaer projetu ne’e aselera serbisu, hodi labele fó impaktu ba ami. Ema moris ne’e bele buka fatin, más rai ne’ebé ami uza ne’e bele lakon, labele uza ona hodi halo atividade agrikultura”, katak.
Notísia relevante: Moru protesaun mota Nunura salva natar ektare 10
Relasiona ho asuntu ne’e, Koordenador Infraestrutura Ministériu Obra Públika Munisípiu Bobonaru, Fernando de Fátima, hatete obra ne’e paradu, maibé la esklarese datalladu kona-ba ninia kauza no problema ne’ebé enfrenta iha terrenu.
Iha Outubru 2025, koordenadór ne’e dehan ekipa téknika MOP Bobonaru identifika projetu referida paradu no hato’o ona pedidu ba nasionál atu hakotu kontratu ho empreza ne’e.
Notísia relevante: MOP identifika projetu konstrusaun muru protesaun pakote I iha Nunura paradu
Antes ne’e, iha loron 23 Setembru 2025, iha entrevista ho jornalista sira, na’in ba empreza rekoñese katak projetu la’o tarde tanba kondisaun klima no problema seluk mak mákina avaria.
Tuir observasaun jornalista, iha lokál projetu empreza Zencia laiha ekipamentu ruma, falta mak uma zinku kór azúl ida ho kondisaun laran mamuk.
Iha 2024, Governu konstrui ona muru protesaun ponte Nunura ho karáter emerjénsia jo totál pakote tolu ho nia dezeñu sa’e metru 5,30 no nia naruk metru 600-resin, neʼebé responsabiliza husi kompañia tolu hanesan Marshela Unipessoal Lda., ho kustu $330.862,73, Maliana Brother $304.789,31 no Zhencia ho kustu rihun $300-resin.
Projetu ne’e Gimplementa atu ho objetivu proteje estrutura ponte Nunura no komunidade nia natar, inklui instalasaun públika hanesan poste eletrisidade no estrada.
Notísia relevante: Korrente bee-mota TL-Indonézia kontinua ameasa ponte Nunura
Jornalista: Sergio da Cruz
Editora: Maria Auxiliadora

