Autoridade sei verifika fali afetadu projetu estrada Oésilo ba prosesu indemnizasaun

OEKUSI, 24 Setembru 2026 (TATOLI) – Autoridade Rejiaun Administrativa Espesiál Oekusi Ambeno (RAEOA), Diresaun Servisu Rejionál Terra no Propriedade, sei halo fali re-verifikasaun dokumentu ba komunidade afetadu sira-ne’ebé hetan afetasaun uma no rai husi projetu alargamentu estrada Tono ba Oésilo, hafoin prosesa indemnizasaun.
“Komunidade afetadu ba alargamentu estrada husi aldeia Oébaha ba to’o Oésilo, ita sei halo fali re-verifikasaun, bainhira finaliza, ita sei halo enkontru komunitária ho sira, no rekolla sira-nia dokumentu atu prosesa ba faze segundu ne’e, atu halo pagamentu ba uma, kioske no lutu ne’ebé hetan afetasaun,” Diretor, José Ase Neno Colo hateten ba jornalista sira iha Oekusi, ohin.
Tuir loloos, nia dehan, uma no kioske sira prosesa ona antes, maibé sei hein dadús husi Servisu Rejionál Obra Públika tanba sei diskute hela ba tipu uma sira-ne’e, balun uma fatuk no balu uma tali.
“Ne’ebé, ha’u sei koordena ho Servisu Obra Públika liliu ba dadus sira, nune’e bele selu pakote komesa husi rai, uma no kioske tanba plantasaun antes ne’e ita halo pagamentu,” nia hateten.
Notísia relevante:Autoridade RAEOA hatuur fatuk dahuluk ba projetu estrada Pante Makasar-Oésilo
Membru Autoridade lembra fali katak, durante ne’e komunidade afetadu, mai konfirma direita iha terra propriedade katak, sira-nia uma no rai afeta kuaze tinan tolu ona maibé seidauk hetan pagamentu.
“Tanba ne’e maka ha’u enkontru ona ho funsionáriu sira liliu tékniku sira, katak, komunidade afetadu sira-ne’ebé uma afeta direita 100% estragu tau prioridade ba sira tanba bazeia dadus draf ne’ebé iha, kuaze uma-kain 50 mak hetan afetasaun, entaun ita bele rezolve iha tinan ne’e, kona-ba kioske no rai sei la rezolve iha tinan ne’e, bele muda ba tinan oin, tanba kada tinan terra propriedade hetan alokasaun orsamentu millaun $1-resin ba transferénsia públikua atu selu ba afetadu sira,”nia informa.
Notísia relevante:Xanana observa projetu estrada Tono – Oésilo no rekomenda pontu rua ba Waskita
Antes ne’e, Eis-Xefe Suku Bobometo iha sub-rejiaun Oésilo, Bento Bobo, rekomenda ba Autoridade RAEOA atu aselera prosesu indemnizasaun rai no uma, ne’ebé hetan afetasaun husi projetu alargamentu estrada husi Tono ba Oésilo.
Tanba nia, dehan, projetu referida implementa dezde 2023, komunidade sira koopera di’ak maske afeta direita ba plantasaun, rai, uma, rate inklui bee-posu, kuaze tinan tolu Governu seidauk halo indemnizasaun.
“Ami la ko’alia, ami hakarak dezenvolvimentu tenki la’o di’ak, ne’e maka ami entrega rai ba kompañia hodi halo estrada ne’e, maibé Governu mós presiza hanoin ba ami, ami koopera di’ak, maske afeta ami-nia sasán sira-ne’e, agora ami husu iha kala’e ganti rugi ne’e, ami la ezije maibé ami husu de’it, tanba tinan tolu ona, ami seidauk rona atu selu ami-nia sas’an sira-ne’e, ami la taka dalan ba projetu ne’e, maibé ami husu de’it iha ka ka la’e,” nia hateten liuhusi diálogu aberta ho Prezidente Autoridade RAEOA iha aldeia Oénoah, foin lalais ne’e.
Eis-Xefe Suku Bobometo ne’e, orgullu tanba antes ne’e Governu liuhusi Autoridade RAEOA halo ona pagamentu ba plantasaun sira kuaze maioria suku Bobometo simu ona, hela de’it proriedade seluk hanesan rai no uma.
“Kona-ba ai-oan, ami agradese tanba barak mak simu ona, falta de’it rai no uma, ha’u fó ezemplu iha aldeia Oénoah, balu entrega metro lima to’o 50, balu uma kona tenki sobu ba buka fatin hela, oras ne’e ita haree estrada komesa la’o di’ak ona, entaun Governu mós presiza konsidera netik ami-nia sasán sira-ne’e,” nia rekomenda.
Notísia relevante:Komunidade promete fó kontribuisaun ba projetu estrada Oésilo
Rekorde fali katak, empreza Internasionál PT. Waskita Karya, ezekuta projetu estrada nasionál ne’e hahú husi eis-merkadu Tono, suku Cunha, sub-rejiaun Pante Makasar to’o fronteira Napan, suku Bobometo, sub-rejiaun Oésilo ho distánsia kilometru 16, ezekuta ho valór kontratu millaun $33,915,000.00, orsamentu ne’e Autoridade RAEOA prevee hosi Orsamentu Jerál Estadu (OJE) 2023 nian, ho durasaun servisu durante tinan rua.
Jornalista: Abílio Elo Nini
Editór: Rafael Ximenes de A. Belo

