Top

Hafoin vizita Xina, jornalista ASEAN fila ho esperiénsia no amizade foun

Timor-Leste liuhosi Sekretariadu Nasionál ASEAN iha Ministériu Negósiu Estranjeiru no Kooperasaun (MNEK) hamutuk ho Sekretariadu SOCA, hala’o enkontru ho pontu fokál Monitoring and Evaluation (M&E) husi setorál bodie sira, hodi fahe informasaun kona-ba mekanizmu monitorizasaun no kolleta dadus ba implementasaun ASEAN Community Vision 2045. Imajen/TATOLI

BEIJING (XINA), 29 Setembru 2026 (TATOLI) – Jornalista sira husi nasaun ASEAN nian filafali ona ba idaidak nia nasaun, hafoin halo vizita ba provínsia oioin iha Xina nian, partisipa iha fórum sira, vizita sentru industriál no teknolójiku sira, no esplora patrimóniu kulturál sira. Vizita ida-ne’e nakonu ho esperiénsia, koñesimentu, no amizade foun sira ne’ebé harii iha ámbitu partisipa iha Workshop Media ASEAN-Xina.

Hahú iha segunda-feira dadeer, 28 Setembru, partisipante balun hahú sai husi sidade Beijing bá fali idaidak nia nasaun hafoin kompleta série ikus husi atividade sira. Despedida sira-ne’e marka rohan husi viajen ida ne’ebé la’ós de’it permite jornalista sira atu haree besik liután dezenvolvimentu Xina nian, maibé mós fó oportunidade ida ba sira atu koñese malu nu’udar maluk profisionál mídia sira husi Sudeste Aziátiku.

Jornalista sira husi Timor-Leste, Indonézia, Malázia, Myanmar, Laos, Kamboja, Filipina, Vietname, no Tailándia mak partisipa iha Workshop Media ASEAN ne’e.

Delegasaun mídia husi nasaun ASEAN. Foto/Tatoli

Timor-Leste hetan reprezentasaun husi Ajénsia Notisioza Timor-Leste, Institutu Públiku (Tatoli, I.P.) no Media Center husi Prezidénsia Repúblika Timor-Leste. Indonézia hetan reprezentasaun husi Kompas, enkuantu Malázia reprezenta husi BERNAMA (Ajénsia Notísia Nasionál Malázia) no Sin Chew Daily.

Aleinde ne’e, Myanmar reprezent husi jornalista Myanmar National Post, Yangon Events News, no Myawaddy Media Center. Laos reprezenta husi Rádiu Nasionál Lao (LNR), Khaosan Pathet Lao (KPL/Ajénsia Notísia Lao), no Televizaun Provinsiál Bokeo.

Kamboja haruka jornalista sira husi The Phnom Penh Post, Khmer Times, no FRESH NEWS, Filipina husi BusinessMirror, Vietnam Nhân Dân, no Tailándia mak Servisu Nasionál sira Radiodifuzaun nian husi Tailándia (NBT) no THE STANDARD.

Aye Myat Tharahi husi Myanmar National Post espresa sentimentu katak viajen ne’e husik impresaun emosionál ne’ebé kle’an tanba amizade sira ne’ebé forma durante eventu ne’e.

“Ha’u kontente tebes hasoru imi hotu. Ha’u ema ida ne’ebé emosionál tebes, ha’u bele tanis. Tanba ida-ne’e hanesan hasoru malu estraordináriu ida ne’ebé iha oportunidade atu hasoru imi hotu”, Aye hatete bainhira konversa ho maluk jornalista sira antes sira fila bá idaidak nia nasaun.

Tuir nia, esperiénsia iha Xina la’ós de’it fó oportunidade ba partisipante sira atu aprende kona-ba kultura no dezenvolvimentu nasaun nian, maibé mós permite sira atu harii relasaun besik liután ho jornalista sira husi nasaun ASEAN sira seluk.

“Ita la’ós de’it aprende kona-ba kultura no progresu Xina nian. Ita mós koñese di’ak liután jornalista sira seluk ASEAN nian. Ha’u hein katak ita bele hasoru malu fali. Karik ita-boot sira hakarak vizita Myanmar, ami sei hein nafatin atu simu ita-boot”, nia hatete.

Iha kapitál Xina, delegasaun vizita Ministériu Negósiu Estranjeiru Xinés no Sentru ASEAN-Xina (ACC) iha loron 24 fulan-Setembru. Iha parte kalan, partisipante sira tuir Festivál Internasionál Naroman Beijing Chaoyang 2026 nian.

Delegasaun mídia husi nasaun ASEAN. Foto/Tatoli

Loron tuirmai, delegasaun asiste acrobatics performance “Legend of Chinese Charm” (Guo Yun Chuan Qi). No atividade kontinua iha loron 26 fulan-Setembru ho vizita ida bá Plaza Kultura Kanál Tongzhou no partisipasaun iha Semana Internasionál Arte Kanál Beijing nian.

Iha loron 27 Setembru, jornalista sira halo vizita bá Juyongguan Great Wall. Nune’e, iha loron tuirmai, ekipa halo vizita ikus bá Ministériu Negósiu Estranjeiru Xinés hodi halo diskusaun ho diplomata superiór sira husi Departamentu Asuntu Aziátiku. Enkontru ida-ne’e sai hanesan ikus ida husi delegasaun, hodi konklui série atividade sira iha Xina.

Mídia hanesan ponte ida entre ASEAN no Xina

Bainhira simu delegasaun ida iha Sentru ASEAN-Xina iha loron 24 Setembru, Sekretáriu-Jerál ACC, Zhang Lizhong, esplika katak relasaun sira ASEAN-Xina nian kontinua habelar, la’ós de’it iha komérsiu no investimentu, maibé mós iha edukasaun, kultura, turizmu, no mídia, no mós iha setór emerjente sira hanesan ekonomia dijitál no dezenvolvimentu verde.

Zhang hatete katak ACC sai hanesan ponte ida atu habelar interkámbiu sira no kooperasaun entre ASEAN no Xina, inklui liuhusi programa sira kapasitasaun nian, ligasaun entre ema sira, no troka sira husi mídia.

Tinan 2026 marka aniversáriu ba da-35 husi relasaun diálogu ASEAN-Xina, aniversáriu ba dalimak husi Parseria Estratéjiku Kompriensivu ASEAN-Xina, no aniversáriu ba da-15 husi estabelesimentu Sentru ASEAN-Xina. ACC maka organizasaun intergovernamentál ida ne’ebé harii hamutuk husi nasaun sira ASEAN nian no Xina.

Kona-ba mídia, Zhang nota katak iha nafatin espasu signifikativu atu hametin interkámbiu profisionál sira, formasaun, fahe rekursu sira, no kooperasaun entre ASEAN no mídia xinés sira.

Troka jornalista sira inklui mós iha Planu Asaun ba Implementasaun Parseria Estratéjiku Abranjente ASEAN-Xina (2026–2030). Entre dokumentu ne’e enkoraja, diálogu kona-ba dezenvolvimentu mídia nian, interkámbiu entre mídia prinsipál ASEAN no xinés, vizita resíproka jornalista sira-nian no relatóriu kolaborativu.

Maibé, esperiénsia no informasaun ne’ebé hetan durante viajen hasoru mós realidade no persesaun públika ne’ebé la hanesan ne’ebé hetan iha nasaun ASEAN idaidak.

Von Zyron Alimorong, jornalista ida husi Filipina BusinessMirror, hatete katak viajen ne’e fó oportunidade ba nia atu aprende no asiste buat foun oioin ho matan rasik iha rejiaun tolu ne’ebé delegasaun vizita.

Durante diskusaun iha ACC, nia esplika katak mídia Filipina nian hala’o operasaun iha ambiente ida ho dezafiu úniku sira bainhira fó sai kona-ba Xina.

Tuir nia, públiku Filipina la demite automatikamente informasaun hothotu kona-ba Xina hanesan propaganda, no mós sira la haree nasaun ne’e ho ostilidade inerente. Maibé, kestaun oioin hanesan disputa marítima sira ne’ebé mosu beibeik iha kobertura notísia nian forma duni persesaun públika nian.

Situasaun ida-ne’e, Von nota katak esperiénsia pozitiva sira ne’ebé jornalista sira asiste rasik iha Xina la’ós sempre fásil atu hato’o ba públiku liuhusi relatóriu eskrita de’it.

Nia sita forma oioin husi kooperasaun no troka ASEAN-Xina ne’ebé observa husi partisipante sira durante viajen hanesan fatór sira ne’ebé bele fó perspetiva adisionál, maibé, iha tempu hanesan, públiku Filipina nian mós hetan espozisaun ba kobertura notísia nian kona-ba asuntu polítiku no marítimu sira.

Nune’e, hanoin ida-ne’e sujere katak troka mídia sira serve la’ós de’it hanesan oportunidade ida atu hatudu parte idaidak nia realizasaun sira, maibé mós hanesan espasu ida ba jornalista sira atu envolve iha diálogu kona-ba persesaun sira ne’ebé la hanesan, dezafiu sira reportajen nian, no realidade sira ne’ebé públiku hasoru iha sira idaidak nia nasaun.

Husi Guangxi bá Beijing 

Workshop Media ASEAN-Xina lori partisipante sira iha viajen ida ne’ebé hale’u Guangxi, Fujian, no Beijing.

Iha Guangxi, jornalista sira halo kobertura ba Expo Xina-ASEAN (CAEXPO), vizita Qinzhou, no observa dezenvolvimentu sira iha konetividade, indústria, no teknolojia. Viajen ne’e kontinua bá Fujian, ho vizita sira bá Ningde, Dehua, Quanzhou, Jinjiang, no Xiamen.

Iha viajen tomak, partisipante sira asiste aspetu oioin husi dezenvolvimentu Xina nian hahú husi transformasaun husi Suku Xiaqi, indústria bateria enerjia foun, no akuakultura ba tradisaun porselana Dehua nian, patrimóniu istóriku Quanzhou nian, no jestaun urbana no ambientál iha Xiamen.

Programa ne’e organiza husi Sentru Internasionál Komunikasaun Imprensa Xina nian (CIPCC, sigla inglés) ne’ebé tutela ba Ministériu Negósiu Estranjeiru Xinés nian, iha kolaborasaun ho Grupu Mídia Xina nian (CMG), hanesan parte ida husi inisiativa interkámbiu mídia no komunikasaun nian.

Ba partisipante sira, viajen ne’e fó rezultadu barak liu duké relatóriu notísia sira, foto sira, no filmajen sira husi fatin sira ne’ebé sira vizita. Tempu ne’ebé gasta hamutuk mós fó oportunidade ba jornalista sira ho lian, kultura no orijen oioin atu fahe esperiénsia no harii relasaun no amizade profisionál.

Enkuantu partisipante balun fila ona bá idaidak nia rain, delegasaun Timor-Leste sei iha dalan atu fila bá uma. Delegasaun ne’e tuir planu sei to’o iha Timor-Leste iha loron 30 fulan-Setembru tinan 2026, hafoin tránzitu ida iha Kuala Lumpur.

Konkluzaun husi viajen bá Xina marka inísiu husi kapítulu foun ida ba jornalista sira, ne’ebé sei lori bá uma saida maka sira haree, rona no aprende hamutuk ho rede sira no amizade sira ne’ebé harii iha dalan, hodi fahe ho públiku iha sira idaidak nia nasaun.

Notísia relevante: Gulangyu, Illa Pianu ne’ebé prezerva konverjénsia kulturál Xina no mundu

Jornalista: Arminda Fonseca 

Editora: Maria Auxiliadora 

Publisidade

Leave a Reply

Latest Post

error: Content is protected !!