Top

MAPPF sei kriminaliza sidadaun estraga área protejida ho kasa balada-fuik iha Oekusi

Sekertáriu Estadu Floresta, Fernandino Vieira da Costa. Imajen Tatoli/Francisco Sony

 

OEKUSI, 30 Setembru 2026 (TATOLI) – Ministériu Agrikultura Pekuária Peska no Floresta (MAPPF), sei halo kriminalizasaun ba sidadaun sira-ne’ebé estraga área protejida no kaza balada fuik sira-ne’ebé konsidera rekursu naturál iha Rejiaun Administrativa Espesiál Oekusi Ambeno (RAEOA).

Sekretáriu Estadu Floresta, Fernandino Vieira da Costa, hateten, propoin, perante konsultasaun públika hodi proteze no konserva rekursu natutál sira iha área kosteira liliu biodiversidade flona no fauna, ne’ebé hala’o iha sede suku Costa sub-rejiaun Pante Makasar, segunda ne’e.

“Nasaun ne’e seidauk hamriik mós lei ne’e iha ona, agora dadaun ita iha dekretu-lei númeru 5/2016 kona-ba Sistema Nasionál Área Protezida, lei ida-ne’e esklarese katak kuandu sidadaun sira balu mak harii uma estraga tesi ai, sunu rai kasa animál fuik, ihá área protezidu, ne’e konsidera krime, entaun sidadaun ida-ne’e halo ona ba prosesu polisiál no prosesa ba Ministériu Públika kontinua ba tribunál atu halo prosesu kontinuasaun ba ema ne’e,” nia hateten iha Oekusi.

“Ita sei xamada atensaun atu kumpre, fó hatene dalarua to’o tolu mak la kumpre no la rona, entaun tenki kriminzaliza,” nia nia afirma

Governante ne’e, esklarese baze ba kriminalizasaun bezeia dekretu-lei númeru 5/2016 esplika ona kona-ba Sistema Nasionál Área Protezida, nune’e mós dekretu-lei númeru 6/2020, kona-ba rejíme jurídiku protesaun no konservasaun biodiversidade, no rejíme jerál floresta númeru númeru 14/2017 bandu sidadaun atu estraga floresta no ai-laran tuan, labele lere no labele tesi sein lisensa husi Governu.

“Ita nia balada fuik sira hanesan rusa, loriku, kakatua, meda, sira iha direitu bele moris, no lei bandu ba komunidade sira atu estraga ka oho, sei sidadaun ruma halo prátika ne’e, konsidera  krime, lei ne’e mak baze no forsa atu kondena sidadaun ruma bainhira envolve hahalok ne’e,” nia hateten.

Notísia relevante:RAEOA presiza Guarda Floresta 20 hodi monitoriza área protejida

Diretór Servisu Rejionál Agrikultura Oekusi, José Oqui, informa, atu garante área protezida sira iha Oekusi, antes ne’e parte agrikultura koloka ona guarda floresta kada sub-rejiaun, iha Pante Makasar na’in-haat, Nítibe na’in-tolu, Pássabe na’in-ida no Oésilo na’in-rua, atu tau matan.

“Tanba Oékusi iha área protejida bo’ot rua, ida iha sub-rejiaun Nítibe no ida seluk iha Pante Makasar, inklui área protezida k’ik balu hanesan iha suku Taiboko área Usmetan, balu iha suku Lela-Ufe no balu iha sub-rejiaun Oésilo no Pássabe, fatin sira-ne’e, ita tau ona guarda floresta hodi tau matan no kontinua fahe informasaun ba fatin sira-ne’ebé bandu,” nia hateten.

Nia informa, kona-ba dadus, iha 2026 ne’e, parte agrikultura Oekusi, rejista ona kazu barak, balun prosesa no balun fó sansaun ka multa hodi rekupera hikas fatin sira-ne’ebé estragu ona.

Notísia relevante:Proteje no konserva área kosteira, MAFFP hala’o konsultasaun públika iha Oekusi

Jornalista: Abílio Elo Nini

Editór: Rafael Ximenes de A. Belo

 

Publisidade

Leave a Reply

Latest Post

error: Content is protected !!