Evita atividade ilegál, negosiante Maliana husu reativa merkadu fronteira

BOBONARU, 08 Outubru 2026 (TATOLI) – Negosiante no komunidade iha Maliana husu ba Governu atu reativa merkadu iha liña fronteira entre Timor-Leste no Indonézia hodi evita atividade merkadoria ilegál, liuliu ba produtu ai-manas no tomate.
Negosiante iha merkadu Maliana ho inisiál ESL admite katak durante ne’e sosa ai-manas no tomate ne’ebé sidadaun sira importa ilegamente husi Indonezía, tanba merkadu iha fronteira taka.
“Ai-manas ho tomate fa’an iha ne’e barak liu mai husi sorin, tanba ami sosa baratu. Se hakarak ami labele sosa ilegál entaun loke tiha basar ne’e para ami sosa no fa’an sasán ne’e labele ilegál. Negósiu mós bele iha kompetisaun, sira mai fa’an selu taxa, ita mós bá selu taxa. Se la’e ai-manas ho tomate tama nafatin tanba ita-nia iha ne’e fa’an karun, balde ki’ik ida $5 to’o $7, enkuantu ema nia balde ida $2”, nia informa ba Tatoli, iha Maliana, kinta-feira ne’e.
Aliende ne’e, rezidente Maliana Rofino Alvez rekomenda mós ba Governu atu regula atividade ilegál ne’e, tanba hamonu presu produtu lokál.
“Sira fa’an baratu tanba sira uza rupiah, ita dolar. Sira simu tiha bá troka fali osan sa’e, maibé ita-nia hanoin oinsá para Governu buka meiu oinsá para fó benefísiu hanesan produtór rai-laran no mós sira iha sorin. Se la’e ita-nia produtór sira iha ne’e laiha ona vontade atu kuda, rai sira husik maran de’it, oinsá mak ita atu hasa’e produsaun rai-laran”, nia fó hanoin.
Antes ne’e, Prezidente Autoridade Munisípiu Bobonaru, Paulo Moniz Maia, admite katak autoridade munisípiu laiha kompeténsia atu bandu atividade komérsiu ilegál.
Nia argumenta katak produtu importadu bele tama territoriu laran tanba Timor-Leste opta merkadu livre.
Aleinde ne’e, rekomenda ba Governu sentrál atu buka mekanizmu apropriadu hodi proteje no ajuda produtór lokál sira.
Notísia relevante: Agrikultór sira preokupa ho ai-manas importadu ilegál ne’ebé domina merkadu Maliana
Jornalista: Sergio da Cruz
Editora: Maria Auxiliadora

