KFP enserra formasaun karakter ba funsionáriu públiku iha Letefoho

ERMERA, 10 Outubru 2026 (TATOLI)–Komisaun Funsaun Públika (KFP) enserra ona formasaun karakter ba funsionáriu públiku na’in-176 husi instituisaun Estadu oioin, ne’ebé hala’o durante semana tolu iha Postu Administrativu Letefoho, Munisípiu Ermera.
Serimónia enserramentu ne’e hala’o iha Salaun Nossa Senhora do Carmo, Sábadu ne’e, ho prezensa husi Vise-Ministru Asuntu Parlamentár, Adérito Hugo da Costa, Deputadu Parlamentu Nasionál, António Verdial; Prezidente KFP, Agostinho Letêncio de Deus, Vise-Xefe Estadu Maiór Jenerál F-FDTL, Majór-Jenerál Calisto dos Santos, ne’ebé koñesidu ho naran “Coliati”; reprezentante Autoridade Munisipál Ermera, reprezentante Igreja Katólika no konvidadu sira seluk.
Prezidente KFP, Agostinho Letêncio de Deus, hateten katak formasaun ne’e hahú iha 21 Setembru no ramata iha 09 Outubru 2026, ho objetivu atu hametin karakter, disiplina, integridade no responsabilidade funsionáriu públiku sira-nian.
Nia esplika katak kna’ar funsionáriu públiku nian la’ós de’it atu hala’o obrigasaun profisionál no simu saláriu, maibé mós atu reprezenta Estadu no fó servisu ho kualidade ba povu.
Tuir Agostinho, funsionáriu públiku tenke servisu ho integridade, kumpre oras servisu, respeita ierarkia institusionál, no evita korrupsaun, koluzaun no nepotizmu. Nia mós husu funsionáriu sira atu tau interese Estadu no povu iha leten liu interese pesoál ka família.
Nia subliña katak koñesimentu no abilidade profisionál mesak la sufisiente se la akompaña ho karakter ne’ebé di’ak. Tanba ne’e, formasaun karakter sai hanesan instrumentu importante atu hametin konfiansa povu nian ba instituisaun Estadu.
Iha serimónia ne’e, Vise-Ministru Asuntu Parlamentár, Aderito Hugo da Costa, enkoraja formandu sira atu aplika koñesimentu no valór sira-ne’ebé aprende durante formasaun iha sira-nia instituisaun idaidak, hodi hadi’a kualidade servisu públiku.
“Ha’u enkoraja imi atu sai matadalan ba nasaun no Estadu, servisu di’ak ba povu no Estadu. Hatudu imi-nia dezempeñu servisu ho disiplina no profisionalizmu. Estadu no povu presiza imi-nia servisu ne’ebé badinas, no imi tenke kumpre ierarkia iha imi-nia instituisaun,” Aderito tenik.
Nia mós subliña katak onestidade, disiplina no pontualidade iha oras servisu nu’udár valór importante atu funsionáriu públiku bele hala’o sira-nia kna’ar ho responsabilidade no fó atendimentu ne’ebé di’ak liután ba sidadaun sira.
Iha parte seluk, Vise-Xefe Estadu Maior Jenerál F-FDTL, Majór-Jenerál Calisto dos Santos “Coliati”, hateten katak independénsia Timor-Leste hetan liuhusi korajen no sakrifísiu husi jerasaun uluk. Tanba ne’e, jerasaun atuál iha responsabilidade atu kontinua harii no hametin Estadu liuhusi servisu ne’ebé bazeia ba karakter no integridade.
“Ita haree filafali ba kotuk, ita-nia gerrilleiru sira kumpre ona sira-nia misaun atu liberta ita-nia rai no hetan independénsia. Agora, ita-boot sira nu’udár jerasaun daruak tenke sai gerrilleiru foun iha faze daruak ba libertasaun pátria, ne’ebé mak liuhusi konstrusaun Estadu, hodi servisu ba ita-nia rai no povu ho karakter ne’ebé di’ak,” Coliati subliña.
Nia enfatiza katak konstrusaun Estadu presiza lideransa no servidór públiku sira-ne’ebé iha karakter forte, disiplina no kompromisu atu tau interese povu no nasaun iha prioridade.
Formandu Pasqual Agusto, iha nia intervensaun, hato’o agradese ba KFP no F-FDTL tanba sira-nia kontribuisaun durante formasaun ne’ebé hala’o durante semana tolu.
Nia konsidera katak formasaun ne’e ajuda formandu sira komprende di’ak liután importánsia disiplina, kumprimentu ba oras servisu, respeitu ba ierarkia no responsabilidade profisionál.
“Ami agradese ba KFP no F-FDTL ne’ebé fó ona formasaun karakter durante semana tolu. Formasaun ida-ne’e importante tebes tanba ajuda forma ami atu iha disiplina, kumpre oras servisu, iha lealdade ba ierarkia, no servisu ba Estadu no povu ho integridade no profisionalizmu,” Pasqual katak.
Nia rekomenda ba KFP atu konsidera aumenta durasaun formasaun karakter nian, husi semana tolu ba fulan tolu, karik posivel, atu funsionáriu sira bele komprende no internaliza di’ak liután prinsípiu no pratika servisu públiku nian molok hahú hala’o sira-nia kna’ar.
Pasqual mós sujere atu KFP konsidera inklui formadór internasionál iha programa formasaun karakter, hodi hasa’e kapasidade funsionáriu públiku timoroan sira-nian atu responde ba dezafiu servisu iha nivel rejionál, liuliu iha kontestu Timor-Leste nia partisipasaun iha Asosiasaun Nasaun Sudeste Aziátiku (ASEAN-sigla ingleza).
Formandu seluk, Inácia Carmelita do Carmo Soares, mós hato’o agradese ba KFP no F-FDTL ba sira-nia kontribuisaun iha formasaun ne’e. Nia asegura katak sei aplika teoria no pratika ne’ebé aprende ona iha sira-nia instituisaun idaidak.
“Ami sei implementa teoria no pratika iha ami-nia instituisaun, liuliu kona-ba disiplina iha oras servisu, respeitu ba ierarkia, respeitu malu, tau aas interese Estadu nian, no servisu hamutuk atu serbí Estadu no povu ho integridade,” Inacia hateten.
Programa formasaun karakter ne’e nu’udár parte husi esforsu KFP no F-FDTL atu hametin disiplina, integridade, lealdade institusionál no profisionalizmu entre funsionáriu públiku sira, hodi hadi’a kualidade atendimentu no asegura katak administrasaun públika responde ba nesesidade povu no dezenvolvimentu nasaun.
Molok ne’e, KFP publika ona informasaun kona-ba abertura formasaun karakter turma daruak iha Letefoho, iha 28 Setembru 2026, ho tema “Dezenvolve Funsionáriu ho Karakter Forte no Integridade ba Dignidade no Imajen Instituisaun Estadu” (KFP, 28 Setembru 2026).
KFP mós relata katak programa formasaun karakter ne’e hahú nu’udár inisiativa atu hametin étika, disiplina, lideransa no sentidu servisu públiku, bazeia ba Rezolusaun Governu n.º 58/2025, 15 Outubru (KFP, 11 Dezembru 2025).
Aleinde ne’e, iha 02 Outubru 2026, TATOLI mós relata apelu husi Vise-Xefe Estadu Maiór Jenerál F-FDTL, Majór-Jenerál Calisto dos Santos “Coliati”, ba funsionáriu públiku sira atu servisu ho disiplina no integridade, no tau interese públiku iha leten liu interese pesoál (TATOLI, 2 Outubru 2026).
Jornalista: Camilio de Sousa
Editór: Xisto Freitas da Piedade

