Bailoro naruk kauza aldeia tolu iha Lour hasoru difikuldade asesu ba bee-moos

BOBONARU, 12 Outubru (TATOLI) – Komunidade aldeia Tasgolo, Helikei no Olo-olo, suku Lour, postu administrativu Bobonaru, munisípiu Bobonaru, enfrenta difikuldade asesu bee-moos, tanba bee-matan sira menus no maran kauza husi tempu bailoro naruk.
Xefe Suku Lour, Miguel Lopes Gomes, hatete katak situasaun ne’e sai preokupasaun ba komunidade, tanba bee-matan iha aldeia tolu ne’e la konsege responde ba nesesidade loroloron nian, enkuantu aldeia Galitas hetan asesu bee ne’ebé di’ak liuhusi sistema bee-moos ne’ebé konstrui ho apoiu Programa Nasionál Dezenvolvimentu Suku (PNDS) iha 2025.
“Agora iha fatin balun bee-matan maran ona. Komunidade aldeia Tasgolo no Olo-olo tenke bá kuru bee iha mota Molop Anapal, enkuantu balun bá kuru iha mota Lomea, iha área baliza ho suku Sibuni no Oalgomo”, Miguel Lopes Gomes informa ba Tatoli, ohin.
Nia esplika katak iha aldeia Helikei, bee-matan sei iha, maibé bee ne’ebé disponivel menus tebes.
Xefe suku ne’e mós realsa katak aldeia Tazgolo durante ne’e laiha bee-matan rasik, nune’e komunidade aldeia ne’e depende ba bee-matan iha Helikei, maibé bainhira tempu bailoro naruk, bee-matan ne’e mós la konsege responde ba nesesidade komunidade aldeia rua ne’e tanba volume bee-menus.
Notísia relevante: UNDP sei fornese bee-moos ba uma-kain 200 iha Lour
“Agora iha fatin balun bee-matan maran loos, husi aldeia ida Tazgolo ho aldeia Olo-olo. Agora, sira bá kuru iha mota parte Molop Anapal nia ne’e, la’os hotu-hotu bá kuru iha ne’ebá, más iha bee-matan ne’e bee menus loos ona. Dalaruma masa ida lima liter ne’e ita bá kuru iha ne’ebá nia bele hein to’o minutu 15 ou 20 mak foin bele nakonu. Ho ida-ne’e mak sira hein malu, hein malu balun sente la aguenta, tanba sira-ninia nesesidade obriga tenke foti opsaun bá kuru iha mota ne’ebé bele hetan bee-moos”, nia salienta.
Nia dehan problema bee-mós iha aldeia tolu ne’e akontese tinan-tinan bainhira tempu bailoro naruk. “Ha’u ko’alia no hato’o problema ida-ne’e iha enkontru sira, maibé to’o agora seidauk iha solusaun ne’ebé responde ba komunidade nia nesesidade”, nia dehan.
Autoridade ne’e lembra katak, iha tinan 2023, iha aldeia Tazgolo, Helikei no Olo-olo instala sistema bee-moos, inklui bomba ne’ebé uza enerjia solar ho apoiu Programa Dezenvolvimentu Nasaun Unida (UNDP), maibé, sistema bomba solar iha ne’e agora la funsiona tanba bee menus tebes.
Atu rezolve problema ne’e, suku Lour inklui ona konstrusaun sistema bee-moos bá aldeia tolu ne’e iha planu prioridade suku ba tinan 2027 no prioridade iha projetu Planu Dezenvolvimentu Integradu Munisipál (PDIM) 2027.
Nia relata proposta ne’e hetan ona aprovasaun husi Konsellu Suku no Asembleia Postu Administrativu (ASPA), antes ekamiña ba Munisípiu Bobonaru no daudau haruka ona ba Governu Sentrál atu konsidera.
“Ho pedidu ida ne’ebé ami aprova liuhusi prosesu naruk ida-ne’e, ha’u hakarak rekomenda ba Governu sentrál karik bele tau atensaun séria hodi konsidera no rezolve liuhusi Projetu Planu Dezenvolvimentu Integradu Munisipál 2027. Tanba ida-ne’e mak preukupasaun povu nian durante ne’e enfrenta”, nia akrexenta.
Suku Lour iha aldeia haat mak hanesan; Tazgolo, Helikei, Olo-Olo no aldeia Galitas ho totál populasaun 1-400-resin, komposta husi feto 700-resin no mane 700-resin.
Notísia relevante: Pesoál saúde iha Lour uza motorizada tula bee-moos
Jornalista: Sergio da Cruz
Editora: Maria Auxiliadora

