Posibilidade, Advogadu privadu Juíz na’in-haat sei keixa eskoltu PTR ba MP

DILI, 14 Outobru 2026 (TATOLI) – Advogadu Privadu Juíz na’in-haat, Olivio Barros, hateten, sei keixa eskoltu ka Korpu Seguransa Pesoál husi Prezidente Tribunál Rekursu (PTR), Afonso Carmona, ba Ministériu Públiku (MP) tanba tama ba Gabinete Juíz na’in-haat iha Tribunál Judisiál Primeira Instánsia Dili, haloot sasan  inklui obriga juíz sira atu husik hela fatin.

“Nia (eskolta) labele halo ezekusaun fila fali ba servisu, ne’e kestaun liga ho Administrativa jestaun Kompeténsia Administrativa ninian, korpu seguransa nia laiha mandatu, laiha dever. Laiha obrigasaun, loloos,” Advogadu Olivio Barros hateten ba jornalista sira iha Tribunál Dili Kaikoli, kuarta, ohin.

Notísia relevante:Mosu dezentendimentu iha Tribunál Dili

Advogadu ne’e esplika, “Sé ita-nia membru polísia sira hatene, sira mós la merese atu ezekuta orden sira hanesan ne’e, ne’e orden ilijitimu maibé nafatin hothotu sira mós tenke hatene iha konsekuénsia. Ita mós sei haree ba oin atu halo prosesu keixa kriminál hasoru ita-nia membru sira ne’ebé ba ezekuta orden laloos ne’e”.

Indikasaun ba krime no responsabilidade disiplinár

Nia hatutan, aktu ne’ebé mak halo husi eskoltu PTR ne’e nu’udar aktu tentativa hasoru Majistradu sira bainhira sira halo hela funsaun.

“Sim, ida ne’e iha duni indikasaun hanesan ne’e. Ne’e nafatin espasu prosedimentu legál ninian, lalaok hanesan. Ne’ebé, ita nafatin hakru,k hothotu iha direitu atu halo prosesu, se de’it. Ne’e Estadu direitu, ita la’ós halo sasán tuir ita-nia hakarak. Tenke hatene nia mekanizmu no prosesu la’o tuir lei. Lei fó dalan ka lae, ida-ne’e mak Estadu de direitu,” nia afirma.

Advogadu Olivio Barros mós konsidera, hahalok eskola PTR hasoru Juíz na’in-haat iha Tribunál Dili ne’e krime. Tanba ne’e, sira sei haree no diskute.

“Se ida-ne’e (atuasaun) iha duni indikasaun (…), atuasaun to’o tama iha Juíz nia fatin, ne’e konsidera hanesan aktu kriminál nian. Ita-nia lei bandu, klaru. Hanesan ha’u dehan, sira iha responsablidade, ita mós iha direitu atu halo prosesu. Loke prosesu tuir prosesu administrativu, karik ita mós husu atu aplika sansaun disiplinar ba ema sira ne’e hotu se mak ohin iha ne’e, ajente se se mak ba ezekuta orden sira hanesan ne’e, inklui mós iha responsablidade kriminál tuir ita-nia regra prosesu kriminál ninian,” nia dehan.

Sei hatama prosesu urjente no haree lejitimidade orden

Advogadu Olivio Barros dehan, nu’udar Defeza husi Juíz na’in-haat, sei hatama prosesu urjente hodi kontra ajente Korpu Seguransa Pesoál maibé sei halo reuniaun ho Juíz sira inklui Juíz na’in-haat.

“Ami nafatin husu ba sira foti lalais desizaun liga ho direitu ho reklamasaun sira-nia rekursu sira ne’ebé hato’o ona ba iha Tribunál, foti buat sira ne’e hotu tuir mekanizmu prosesuál ne’ebé mak ita-nia regra sira permite ida-ne’e,” nia dehan.

Olivio hateten, iha informasaun inisiál ne’ebé mak nia sei husu nia kliente sira (Juíz na’in-haat) hato’o katak eskoltu sira ne’e mai iha gabinete Juíz sira-nian no sira ezekuta orden hosi Prezidente Tribunál Rekursu.

“Loos ga lae? Sira iha duni orden ka lae? Mós, ida-ne’e informasaun ne’ebé ami rona tutan depois, ami sei verifika didiak. Se orden karik, orden kona-ba saida? Se orden ida-ne’e lejitimu ka lae lae? Fó dalan atu ba halo orden sira hanesan ne’e ka lae? tenke haree didi’ak”, nia dehan.

Étika no dignidade

Advogadu ne’e esplika, buat hotu-hotu tenke la’o tuir ho kuidadu, haree didi’ak no kestaun sira-ne’e idaidak tenke hatuur tuir nia fatin.

“Ida-ne’e aktu ida-ne’ebé laloos. Labele trata ita-nia Juíz sira hanesan ne’e. Sira ne’e Majistradu, ne’e Juíz. Atu mezmu traballadór, ema funsionariu baibain mós ita iha ita-nia maneira própriu atu hala’o sasán. Ita-nia komunikasaun tenke iha étika. Ita tenke hatene oinsá atu trata ema ho dignu”, nia tenik.

Notísia relevante:Advogadu husi Juíz nain-haat hato’o rekursu kontensioza hasoru desizaun KSMJ

Jornalista       : Natalino Costa

Editór             : Rafael Ximenes de A. Belo