FOKUPERS sei selebra Loron Feto Rurál iha Aileu: foku ba dezenvolvimentu no prevensaun violénsia

DILI, 15 Outubru 2026 (TATOLI)—Fórum Komunikasaun Feto Timor-Lorosa’e (FOKUPERS) sei selebra Loron Internasionál Feto Rurál iha Suku Namolesso, Munisípiu Aileu, iha 17 Outubru 2026, ho objetivu atu promove koñesimentu, rekoñese kontribuisaun feto rurál ba dezenvolvimentu no hametin esforsu prevensaun violénsia bazeia ba jéneru.
Diretora Ezekutiva FOKUPERS, Domingas Afonso Amaral, hateten katak atividade ne’e sei hala’o iha parseria ho Prezidente Autoridade Munisípiu Aileu, ho partisipasaun hosi instituisaun governu no feto sira iha munisípiu ne’e.
“Iha selebrasaun Loron Feto Rurál ba tinan-ne’e, FOKUPERS hili atu hala’o atividade iha Suku Namolesso, Aileu, hamutuk ho Prezidente Autoridade Munisípiu Aileu,” Domingos informa ba jornalista sira iha salaun HAK, Kinta ne’e.
Nia esplika katak atividade ne’e sei sai hanesan espasu ba instituisaun governu no feto rurál sira atu fahe koñesimentu kona-ba dezafiu ne’ebé feto rurál sira hasoru, inklui asesu ba apoiu no servisu nesesáriu ba sobrevivente violénsia.
“Foku prinsipál mak kria espasu atu parte governu, hanesan Ministériu Solidariedade Sosiál no Inkluzaun (MSSI), Sekretaria Estadu ba Formasaun Profisionál no Empregu (SEFOPE) no feto sira iha munisípiu ne’e atu fahe koñesimentu, identifika dezafiu ne’ebé feto rurál hasoru no buka apoiu ne’ebé adekuadu ba sobrevivente sira,” nia hatete.
Domingas mós apresia kompromisu Prezidente Autoridade Munisípiu Aileu nian atu hametin esforsu prevensaun no resposta ba violénsia bazeia ba jéneru.
Nia hatutan katak atividade ne’e sei inklui serimónia taka programa “Aman ba Mudansa”, ne’ebé FOKUPERS hala’o durante fulan haat iha Suku Namolesso, ho abordajen prevensaun primária.
Programa ne’e envolve kazál na’in-30 ne’ebé partisipa ona iha sesaun kona-ba komunikasaun saudável iha família. Programa ne’e ramata ona iha fulan kotuk.
“Ita hili Suku Namolesso tanba FOKUPERS hala’o ona programa ‘Aman ba Mudansa’ iha fatin ne’e. Agora tempu atu taka programa ne’e,” nia dehan.
Nia esplika katak programa “Aman ba Mudansa” ne’e parte husi konsórsiu ne’ebé envolve FOKUPERS no CARE, ho apoiu hosi Uniaun Europeia. Inisiativa ne’e promove tema “Investe ba Feto, Investe ba Família Sustentável”.
Tuir Domingas, investimentu ba feto, liuliu feto agrikultór sira, importante atu rekoñese sira-nia kontribuisaun ba família no prosesu dezenvolvimentu iha komunidade.
“Feto barak mak hola parte iha prosesu dezenvolvimentu, liuliu feto agrikultór sira. Liuhosi atividade ne’e, ita hakarak hatudu no rekoñese kontribuisaun feto sira iha Suku Namolesso ba sira-nia família,” nia hateten.
Aleinde atividade sira-ne’e, FOKUPERS mós sei aprezenta vídeo kona-ba istória susesu hosi benefisiária feto balun iha Same, Munisípiu Manufahi, ne’ebé servisu hanesan agrikultór no profesora.
Tuir informasaun FOKUPERS nian, atividade ne’e, ne’ebé planu inísiu atu hala’o iha 15 Outubru, adia ba 17 Outubru tanba Prezidente Parlamentu Nasionál mós organiza atividade ida iha Aileu iha data ne’ebé hanesan.
“Investimentu ba feto mak parte importante atu hadi’a feto sira-nia partisipasaun no kontribuisaun iha prosesu dezenvolvimentu. Ita rekoñese katak feto sira iha kapasidade, tanba ne’e presiza servisu hamutuk hosi parte hotu,” nia afirma.
Komemorasaun ne’e sei hala’o ho parseria entre FOKUPERS no Autoridade Munisípiu Aileu, ho partisipasaun hosi parte interesada relevante sira, inklui MSSI, Unidade Peskiza no Vítima (VPU), SERVE, SEFOPE, instituisaun governu no komunidade lokál.
Kontekstu:
Nasaun Unida (ONU) marka Loron Internasionál Feto Rurál kada 15 Outubru atu rekoñese papél no kontribuisaun feto rurál, inklui feto indíjena, ba dezenvolvimentu agríkola, seguransa alimentár no redusaun ki’ak iha área rurál.
Lee notísia relevante:
- ONU – Loron Internasionál Feto Rurál
- TATOLI – FOKUPERS sei lansa relatóriu violénsia bazeia ba jéneru iha fulan-fevereiru
- TATOLI – Desde Janeiru, FOKUPERS rejista vítima violénsia fízika kuaze na’in-800
Jornalista: Osória Marques
Editór: Xisto Freitas da Piedade

