ESJ 04 Setembru Balide akumula estudante na’in-40 iha sala ezame ida

DILI, 19 Outubru 2026 (TATOLI)—Ensinu Sekundáriu Jerál (ESJ) 04 Setembru UNAMET Balide akumula estudante to’o na’in-40 iha sala ezame ida durante realizasaun Ezame Nasionál 2026, ne’ebé hahú iha Segunda ne’e.
Maski númeru estudante iha sala balun aas liu, dirijente eskola garante katak espasu (sala) sira luan no permite profesór vijilante sira kontrola prosesu ezame.
Diretór ESJ 04 Setembru UNAMET Balide, Sérgio Alfredo da Cruz, hateten katak eskola ne’e iha estudante finalista hamutuk na’in-647, kompostu husi área Siénsia no Teknolojia na’in-310 no área Siénsia Ezata na’in-337.
Nia esplika katak distribuisaun estudante ba sala ezame lahanesan, sala balun simu estudante na’in-40 no sala seluk estudante na’in-20. Maski nune’e, nia konsidera katak kondisaun sala sira permite estudante sira tuur ho distánsia ne’ebé fasilita vijilánsia.
“Estudante na’in-40 bele tuur iha sala ida tanba sala ne’e luan. Ami fahe estudante sira tuir área Siénsia Ezata no Siénsia Teknolojia, kada área hamutuk na’in-20,” Sérgio Alfredo da Cruz hateten ba TATOLI, iha nia kna’ar fatin, Balide, Dili, Segunda ne’e.
Nia hatutan katak estudante sira hatudu entusiazmu iha loron dahuluk ezame nian, tanba sira to’o eskola molok tuku 08.00 dadeer. Molok tama ba sala ezame, estudante sira simu orientasaun kona-ba regra, disiplina no prosedimentu ne’ebé tenke kumpre.
Sérgio Alfredo dehan katak eskola ne’e iha sala aula hamutuk 24 no seidauk hasoru problema signifikativu ne’ebé impede realizasaun ezame. Ba sala idaidak, eskola aloka profesór vijilante na’in-rua atu asegura estudante sira kumpre regulamentu durante responde pergunta sira.
“Importante tebes kooperasaun entre diretór eskola, profesór vijilante sira no estudante sira atu garante Ezame Nasionál hala’o ho orden, transparénsia no tuir regra,” nia afirma.
Nia mós hato’o mensajen Ministru Edukasaun, Dulce de Jesus, ba diretór eskola no profesór sira atu mantein disiplina, kumpre regulamentu Ezame Nasionál, no asegura profesór vijilante sira marka prezensa no hala’o sira-nia kna’ar ho responsabilidade.
EBC Esperança da Pátria hala’o ezame ba estudante 376
Iha fatin seluk, Diretór Eskola Ensinu Báziku Sentrál (EBC-sigla portugeza) Esperança da Pátria, Bekora, Plácido Amaral, hateten katak eskola ne’e hala’o Ezame Nasionál ba estudante finalista hamutuk na’in-376.

Nia esplika katak prosesu ezame hahú ho abertura no orientasaun kona-ba regra sira ba estudante no profesór vijilante sira. Profesór vijilante sira hahú tama bá sala ezame tuku 07.45 dadeer, enkuantu estudante sira prenxe uluk dadus identidade, naran no númeru ezame iha folla resposta.
Tuku 08.00 dadeer, estudante sira simu folla pergunta atu hahú responde matéria Matemátika, ne’ebé iha durasaun oras rua. Tuir planu, ezame Matemátika ramata tuku 10.00, depoiz estudante sira deskansa durante minutu 20 molok kontinua ho matéria Ingleza.
Plácido Amaral hateten katak estudante sira fahe ba sala ezame hamutuk 19, ho estudante na’in-20 iha sala ida, tuir organizasaun ne’ebé eskola prepara.
“Estudante finalista hamutuk na’in-376 mak sei tuir Ezame Nasionál iha eskola ida-ne’e. Ami hahú ho abertura no esplika regra ba profesór vijilante no estudante sira molok ezame hahú,” nia hateten.
Nia mós informa katak iha tinan 2026, matéria ezame aumenta ba hitu kompostu husi Língua Tetun, Relijiaun, Matemátika, Inglés, Portugés, Istória no Jeografia, no Siénsia Fíziku-Naturál.
Diretór ne’e husu ba estudante sira atu estuda maka’as, kuidadu saúde no prepara an ho di’ak durante semana ezame, tanba rezultadu ne’ebé sira hetan bele influénsia ba sira-nia oportunidade iha futuru.
“Estudante sira mak futuru nasaun nian. Tanba ne’e, sira tenke estuda maka’as, kuidadu saúde no prepara an atubele hala’o Ezame Nasionál ho susesu,” Plácido Amaral enfatiza.
Konteksu
Ezame Nasionál 2026 ba estudante finalista klase 9 no klase 12 hahú iha 19 Outubru. Tuir informasaun Ministériu Edukasaun nian, estudante finalista hamutuk na’in-51.188 rejista atu partisipa iha ezame ne’e, husi ensinu báziku, ensinu sekundáriu jerál, ensinu sekundáriu tékniku-vokasionál no ensinu rekorrente.
Molok ezame hahú, Ministériu Edukasaun distribui ona matéria ezame ba Servisu Edukasaun Munisipál sira no husu ba dirijente eskola atu asegura pontualidade, koordenasaun no kumprimentu ba prosedimentu ezame.
Iha 17 Outubru 2026, Ministra Edukasaun, Dulce de Jesus, mós husu ba estudante, profesór no funsionáriu sira-ne’ebé envolve iha ezame atu uza máskara, tanba ahi-suar ne’ebé to’o ona iha Timor-Leste bele afeta saúde respiratória.
Lee notísia relevante sira:
- ESJ 04 Setembru UNAMET no Nobel da Paz prepara estudante sira ba Ezame Nasionál
- ME hahú distribui pontu Ezame Nasionál 2026 ba Servisu Edukasaun Munisipál
- Ministra Edukasaun husu estudante finalista sira uza máskara iha ámbitu Ezame Nasionál
Jornalista: Osória Marques
Editór: Xisto Freitas da Piedade

