Suku ualu iha Oekusi alvu ba programa joven partisipa iha peska

OEKUSI, 21 Outubru 2026 (TATOLI) – Ministériu Agrikultura Pekuária Peska no Floresta (MAPPF) liuhusi Sekretáriu Estadu Peska (SEP) hamutuk ho Ministériu Juventude Desportu, Arte no Kultura (MJDAK), ho WorldFish Timor-Leste, kuarta ohin, halo lansamentu ba suku ualu, nu’udar alvu ba programa ‘Hametin joven sira-nia partisipasaun iha área peskas ne’ebé reziliente ba mudansa klimátika no biodiversidade’ iha Rejiaun Administrativa Espesiál Oekusi Ambeno (RAEOA).
Programa ne’e implementa iha Oekusi, alvu ba suku ualu mai husi sub-rejiaun Nítibe no Pante Makasar, hanesan suku Bene-Ufe, Suni-Ufe, Usitako, Lifau, Nípani, Costa, Taiboko no suku Kutete, ne’ebé prioridade liu ba joven feto no mane.

Notísia relevante:Governu no CI-TL lansa projetu Jestaun Lagoa ba Biodiversidade iha munisípiu haat
Sekretáriu Estadu Peska, Domingos da Conçeição dos Santos, informa, programa ne’e parte husi programa IkanAdapt ne’ebé hetan apoia finanseiru husi Global Enviromental Facility no implementa husi FAO no WorldFish Timor-Leste.
Nia esplika, objetivu husi programa ne’e, atu fasilita foinsa’e sira bele involve an iha atividade peska no aquikultura.
“Tan ne’e ohin hahú ho workshop, atu partilla konseitu balu ba jovén sira, liliu prátika, esperiénsia nune’e bele eleva koñesimentu tanba sira envolve ona iha programa peska nian, ne’ebé sustentavel no reziliente ba klímatika sira, nune’e bele iha koñesimentu oinsa halo jestaun ba área kosteiru no biodiversidade iha tasi, hanesan ai-parapa, du’ut-tasi, ahu-ruin, no espesíe ne’ebé protejida, hanesan atu proteze rekursu marinu sira,” nia hateten iha salaun IADE Oekusi, ohin.

Objetivu seluk ne’e, liuhusi programa ne’e, joven sira bele sai komponente plataforma permanente, nune’e bele substitui jerasaun tuan sira, hanesan peskadór antigu ne’ebé idade avansadu ona.
“Tanba ne’e, ita presiza duni envia konseitu balun ba joven sira-ne’ebé envolve iha atividade peskas, tanba suku ualu ne’ebé indikadu nu’udar poténsia ba área kosteira,”
Notísia relevante:Austrália-TL diskute kona-ba kombate peska illegál no krime transnasionál
Diretór Jerál MJDAK, Florindo Napoleão dos Santos Xavier, enkoraza joven sira, atu kontinua aprende, hodi prepara kompete iha futuru, tanba daudaun ne’e Timor-Leste ofisialmente adere ona ASEAN, nune’e joven tenke iha kreatividade ne’ebé kapasitadu.
“Ministériu haree ba iha planu nasionál juventude ita nafatin reforsa formasaun, liuhusi Sentru Juventude munisípiu sira, tanba ne’e, programa ne’e alvu ba joven sira ne’ebé implementa ho inkluzaun, promove igualdade jéneru, liliu feto, mane, Ema ho Defisiente, ha’u espera servisu juventude Oekusi sei kontinua tau matan ba suku ualu ne’ebé ohin simu ona formasaun, antes implementa iha idak-idak nia suku,” nia hateten.
Xefe suku Costa, Francisco Colo, reprezenta suku benefisiáriu sira, agradese tanba Governu iha polítika di’ak atu prepara joven sira ba futuru.
“Oekusi iha poténsia ba área kosteira, tanba besik tasi, maibé atu halo jestaun oinsá, ko’alia ba futuru, tinan oin Oekusi sai uma-na’in ba kongresu internasionál CPLP, entaun grupu ne’ebé ohin partisipa ona formasaun, tenke prepara aan, nune’e iha futuru ita bele aprezenta ita-nia kreatividade iha eventu ne’e, ha’u hanoin formasaun nesesáriu ba joven sira, tanba barak ita sai ba rai-li’ur maibé poténsia iha rai-laran ita la tau importante, ha’u espera programa ne’e bele alarga tan ba suku sira seluk nune’e bele hamosu kompetisaun,” nia hateten.
Notísia relevante:Komisaun D rekomenda formasaun espesializada ba traballadór timoroan iha área peska
Jornalista: Abílio Elo Nini
Editór: Rafael Ximenes de A. Belo

