Timor GAP sosa partisipasaun Woodside iha Greater Sunrise ho millaun $200

DILI, 27 Outubru 2026 (TATOLI) – Timor Gás no Petróleu, Empreza Públika (Timor GAP, E.P), sosa partisipasaun interese empreza petrolífera Woodside nian iha Projetu Greater Sunrise hamutuk millaun $200.
Asinatura akordu sosa partisipasaun ne’e realiza iha Faról, ohin, ne’ebé hala’o entre Prezidente Konsellu Administrasaun Timor GAP, Rui Maria Alves, no Vise-Prezidente Ezekutiva Dezenvolvimentu Tékniku no Enerjia Woodside, Julie Fallon, no sasin husi Ministru Petróleu no Rekursu Minerál, Francisco Monteiro.
Hafoin asinatura, Timor GAP anunsia liuhusi konferénsia imprensa iha Otél Timór, akordu kompra no venda ho kompañia Woodside Energy Ltd. (“Woodside”), ne’ebé Timor GAP sosa nia asaun (partisipasaun interese) tomak iha kampu Greater Sunrise, iha Tasi Timór.
Timor GAP nu’udar empreza petrolífera Timor-Leste sei sosa partisipasaun interese Woodside nian tomak iha área arrendamentu retensaun NT/RL2, área arrendamentu retensaun NT/RL4, no akordu partilla produsaun (PSC) JPDA 03-19 no JPDA 03-20.

“Bainhira kompleta, Timor GAP sei asegura 100% husi partisipasaun interese tomak iha Projetu Greater Sunrise. Valór tranzasaun asaun (partisipasaun interese) Woodside Energy Ltd nian ho totál millaun $200”, Rui Maria Alves hatete, ohin.
Nia esplika katak Timor GAP sei selu osan tuir etapa no kondisaun sira ne’ebé define ona iha projetu. Baze konsiderasaun hamutuk millaun US$13,71 sei selu bainhira projetu kompletu. Final Investment Decision (FID) Kontinjénsia, ho valor konsiderasaun hamutuk millaun $11,29, sei selu iha prazu loron 30 hafoin FID refere deklaradu. Enkuantu ne’e, Produsaun Kontinjénsia ho valór konsiderasaun hamutuk millaun $175 sei selu iha prazu loron 365, hahú husi loron kargu primeiru gás naturál likífeitu LNG nian, ne’ebé sei fa’an ba konsumidór sira tuir termu no kondisaun akordu nian.
Nia subliña katak tranzasaun ne’e refleta kompromisu Timor GAP nian ba dezenvolvimentu kampu Greater Sunrise ho ordenadu no rápidu, hafoin Tratadu Liña Fronteira entre Timor-Leste no Austrália vigora.
“Ida-ne’e sei konsolida pose husi Greater Sunrise mai Timor GAP no hatuur kompañia iha prosesu aselerasaun kampu refere liuhusi pipa mai Natarbora, iha kosta súl Timor-Leste”, nia dehan.
Dirijente ne’e esklarese katak akizisaun ida-ne’e hanesan pasu signifikante tebes ba Timor GAP. “Ita agora iha pozisaun forte atu aselera dezenvolvimentu Greater Sunrise no selesaun avansada ba konseitu dezenvolvimentu Timor LNG, lori ita hakbesik ba realizasaun aspirasaun neʼebé kle’ur tebes ba dezenvolvimentu Greater Sunrise iha kosta súl Timor-Leste nian”, nia salienta.
Tuir nia, Greater Sunrise reprezenta dezenvolvimentu aas tebes husi rekursu naturál gás nian. Ida-ne’e sei fornese oportunidade estratéjika hodi transforma kosta súl Timor-Leste ba eixu indústria no enerjia, konstrusaun kapasidade, kria postu traballu ba timoroan, dezenvolve negósiu lokál no apoia atividade ekonomia ne’e luan iha kosta súl.
“Asegura pose ne’ebé nakonu husi asaun (partisipasaun interese) iha Greater Sunrise nu’udar realizasaun importante, maibé ida-ne’e mós lori responsabilidade másima. Ami-nia foku agora sei transforma realizasaun ida-ne’e ba progresu konkreta haktuir ba dezevolvimentu projetu”, nia dehan.
Kampu gás no kondensadu Sunrise no Troubador – koletivamente koñesidu nu’udar kampu Greater Sunrise, lokaliza aprosima kilómetru 150 husi sudeste Timor-Leste no kolómetru 450 noroeste husi Darwin, iha Australia nia territóriu norte.
Kompletamentu tranzasaun ida-ne’e sujeta ba aprovasaun nesesária husi Governu no kondisaun presedente kustomária nian.
Vise-Prezidente Ezekutiva Dezenvolvimentu Tékniku no Enerjia Woodside, Julie Fallon, hatete empreza halo ona akordu ho Timor GAP atu fa’an nia interese partisipasaun iha Sunrise Joint Venture, inklui títulu sira ne’ebé kontein kampu Greater Sunrise nian ho valór totál to’o millaun $200.
Tuir nia, kompletamente tranzasaun ne’e depende ba realizasaun kondisaun sira ne’ebé tenke kumpre uluk, inklui aprovasaun Governu relevante, entidade reguladora no parseiru sira iha joint venture, ho objetivu atu ramata tranzasaun ne’e iha semestre dahuluk tinan 2027.
Nia dehan katak tranzasaun ne’e hatudu abordajen dixiplinadu Woodside nian ba jestaun portfóliu no alokasaun kapital. “Durante tinan barak ona, Greater Sunrise sai parte importante ida husi portfóliouWoodside nian, no ami rekoñese katak projetu ne’e iha poténsia atu lori benefísiu ekonómiku no seguransa enerjia ba tempu naruk ba Timor-Leste no rejiaun”, nia dehan.
Maski Sunrise kontinua hanesan rekursu ho kualidade aas, tranzasaun ne’e ajuda simplifika tan portfóliu Woodside nian no permite atu kapitál no atensaun jestaun nian atu foka ba oportunidade sira ne’ebé bele fó valór boot liu ba asionista sira.
“Woodside serbisu hamutuk ho Governu Timor-Leste no Austrália, Timor GAP no Osaka Gás atu avansa Greater Sunrise, inklui estrutura fiskál, regulatória no legál foun ne’ebé presiza atu suporta dezenvolvimentu futuru projetu ne’e”, nia afirma.
Hodi esplika katak alkansa entendimentu kona-ba prinsípiu prinsipál sira ne’ebé apoia Kontratu Partilla Produsaun (Production Sharing Contract) Greater Sunrise foun no estrutura fiskál ne’ebé relasiona ho ida-ne’e iha fulan-Agostu liubá fó momentu apropriadu ida ba Woodside atu fa’an nia interese partisipasaun iha Sunrise ba Timor GAP.
“Ami komprometidu atu kontinua serbisu ho espíritu konstrutivu ho Timor GAP, Osaka Gás no Governu Timor-Leste no Austrália atu asegura tranzisaun ordenadu ida no prezerva progresu ne’ebé hetan ona ba deznenvolvimentu futura Greater Sunrise”, nia dehan.
Biban ne’e, nia parte agradese ba Governu Timor-Leste no Austrália, parseiru sira iha joint venture, empregadu sira no parte interesada barak ne’ebé serbisu hamutuk ho Woodside iha Greater Sunrise durante tinan barak.
Bainhira tranzasaun ne’e remata ona, Woodside sei laiha tan interese partisipasaun iha Sunrise Joint Venture.
Atualmente, Timor GAP iha interese 56,56% iha Sunrise Joint Venture no iha loron 02 Setembru 2026 anúnsia ona katak Timor GAP asina akordu ho Osaka Gás atu sosa Osaka Gas nia interese 10% iha Sunrise Joint Venture, depende ba realizasaun kondisaun sira ne’ebé tenke kumpre uluk.
Notísia relevante: Akizisaun 10% husi Osaka Gas aumenta partisipasaun Timor GAP ba 66,56%
Jornalista: Arminda Fonseca
Editora: Maria Auxiliadora

