Fraternidade umana promove diálogu, pás no rekonsiliasaun iha Timor-Leste

BAUKAU, 28 Outubru 2026 (TATOLI)-Asesór Fraternidade Umana iha Prezidénsia Repúblika, Nuno Horta Assis, hatete implementasaun fraternidade umana iha Timor-Leste mak atu kontinua promove diálogu, pás, no rekonsiliasaun.
Nia dehan dokumentu fraternidade umana ninia objetivu mak relijiaun sira sai ponte ba kultura hothotu hodi hafanun fali ema nia konxiénsia ba mundu ne’ebé nakonu ho problema tanba polítika no relijiaun ne’ebé kontinua to’o agora.
Dokumentu ne’e nia implementasaun hahú iha 2022 bainhira Parlamentu Nasionál aprova rezolusaun ho votu unanimidade.
Hafoin ne’e, Prezidente Repúblika, José Ramos-Horta, no no reprezentante Sekretariadu Estadu Vátikanu, Arsebispu Edgar Peña Parra, halo lansamentu ba Sentru Fraternidade Umana, iha prol ba Pás Mundiál, iha Palásiu Prezidensiál Nicolau Lobatu, Bairru-Pité. Dili iha 19 Setembru 2022. Sentru ne’e nia objetivu mak promove fraternidade umana, diálogu inter-relijiozu, toleránsia, dame mundiál no konvivénsia harmonioza entre komunidade sira iha Timor-Leste
Dezde 2024, Prezidénsia hala’o atividade diseminasaun ba dokumentu ne’e no agora hala’o ona iha munisípiu sira no postu administrativu 56 ne’ebé habelar ba sidadaun sira, liuliu estudante hodi hatene liután.
“Ho kolaborasaun, envolve konfisaun relijioza sira hodi promove diálogu, pás, rekonsiliasaun. Maski iha situasaun hakmatek, promosaun sira ne’e iha sosiedade tenke kontinua, nune’e hela metin iha ema idaidak nia fuan no hanoin”, Nuno Horta hatete iha entervista Programa Tatoli Hakbesik ho tópiku “Implementasaun Fraternidade Umana”, iha rezidénsia Prezidente Autoridade Munisípiu Baukau, ohin.
Governu rasik liuhusi Konsellu Ministru aprova ona dekretu-lei hodi hatama Dokumentu Fraternidade Umana iha kurríkulu edukasaun ne’ebé sai hanesan dixiplina ida iha eskola sira.
“Atu garante dame no fraternidade kona-ba implementasaun dokumentu ida-ne’e responsabilidade ema hotu nian”, nia realsa.
Padre Paróku Santu António Vila Antiga, Baukau, Manuel da Silva Ximenes, SDB, reforsa katak Amu Papa Francisco aprezenta dokumentu ne’e tanba uma kreda universál haree katak mundu ohin loron nakonu ho ódiu no vingansa, ema haree malu dalabarak hanesan objetu ida, la’ós ona ema hanesan Maromak nia illas.
Dokumentu ne’e ba relijiaun hotu no ema ne’ebé laiha relijiaun bele implementa iha moris, tanba ne’e iha 03 Outubru 2020 Amu Papa hamutuk ho líder musulmanu asina hodi públika iha 04 Outubru 2020.
“Tanba ohin loron ita lakon tiha espíritu umanizmu, la haree ema nu’udar Maromak nia illas, maibé haree ema dalaruma hanesan objetu, tanba polítika, sosiál ho relijiaun ne’ebé la hanesan”, nia dehan.
Pároku ne’e rasik halo sosializasaun no formasaun ba estudante no sarani sira kona-ba valór hirak ne’e. Nia parabeniza Estadu tanba bele implementa dokumentu ne’e hanesan fundamentu ligasaun família ho Maromak atu sai forte liután, maski iha diversidade la’ós atu sobu fraternidade.
Nia husu atu sosiedade kontinua prátika valór uma Kreda Katólika hanesan ho espíritu fraternidade umana.
Prezidente Musulmana Munisípiu Baukau, Syamsul Bahri Ribeiro, konsidera dokumentu ne’e nu’udar konseitu fundamentál sira hodi hanorin ema hanesan la haree husi saida de’it.
“Doutrina musulmana hanorin ema musulmana hothotu iha responsabilidade sosiál atu kria sosiedade ida ne’ebé pasífika, próspera hodi defende didi’ak fraternidade umana, nia afirma.
Notísia relevante: Diálogu Fraternidade Umana iha Oekusi, Nuno Horta: Vizaun umanidade hametin unidade nasionál
Jornalista: Nelson de Sousa
Editora: Maria Auxiliadora

