ME sei instala komputadór no projetór iha eskola sekundária 18

DILI, 29 Outubru 2026 (TATOLI)—Ministériu Edukasaun (ME) kontinua prepara instalasaun ekipamentu eletróniku iha eskola sekundária 18 iha munisípiu sira, hodi moderniza prosesu aprendizajen no hanorin iha sala-aula.
Diretór Nasionál Ensinu Sekundáriu iha ME, Benjamin Fernandes, hateten katak ekipamentu ne’ebé sei instala inklui komputadór no projetór ba sala-aula. Enkuantu asesu internet sei depende ba prosesu koordenasaun ho empreza prestadór servisu internet.
Benjamin esplika katak ME identifika ona eskola sira-ne’ebé sei simu ekipamentu iha munisípiu idaidak. Maski nune’e, antes instalasaun, ekipa sei kontinua verifika preparasaun no nesesidade eskola sira atu asegura katak fasilidade hotu disponivel.
“Instalasaun ekipamentu eletróniku ba eskola 18 ne’e sei kontinua tuir prosesu aprovizionamentu ne’ebé daudaun la’o hela. Tanba ne’e, ami seidauk bele konfirma data instalasaun,” nia hateten ba TATOLI liuhusi telefone, Kinta ne’e.
Benjamin hatutan katak instalasaun ekipamentu ne’e sei konsidera mós kondisaun infraestrutura eskola nian, inklui janela no odamatan ne’ebé tenke iha kondisaun di’ak no seguru.
Eskola sira-ne’ebé sei simu ekipamentu ne’e distribui iha munisípiu sira, inklui eskola sekundária iha Maliana, Dili, 10 Dezembru, Remexiu, Venilale, Likisá, Lautein, Ainaru, Hatuodu no Vikeke.
Benjamin esplika katak orsamentu ba sosa ekipamentu eletróniku ne’e maihusi Orsamentu Jerál Estadu (OJE) 2026, ho montante US$230.000.
Aleinde instalasaun komputadór no projetór, Benjamin informa katak iha tempu badak ME sei hahú instala rede internet Starlink iha eskola sira iha territóriu nasionál.
“Ami ko’alia ona ho empreza Starlink, nune’e iha tempu badak sira sei halo instalasaun internet ba eskola hotu,” nia afirma.
Kona-ba kustu instalasaun internet, Benjamin dehan katak empreza Starlink sei instala ekipamentu gratuitamente, maibé kada eskola sei selu taxa anuál US$60.
Nia hatutan katak ME sei hadi’a manuál orientasaun atu determina mekanizmu pagamentu taxa anuál ne’e, inklui posibilidade atu uza fundu konsesaun eskolár.
Kontestu
Ministériu Edukasaun kontinua halo esforsu atu aumenta asesu ba ekipamentu teknolojia iha eskola sira, hodi apoia prosesu hanorin no aprendizajen. Iha Jullu 2025, ME informa katak sei implementa projetu instalasaun komputadór no projetór iha eskola sekundária 23, ho sala-aula hamutuk 324, atu fasilita profesór sira iha prosesu hanorin.
Iha Jullu 2026, ME mós entrega komputadór 20 no impresora ida ba Eskola Tékniku Vokasionál Palaban iha Oekusi, ho objetivu atu apoia aula multimédia no hadi’a kualidade aprendizajen estudante sira-nian.
Iha área konetividade, Timor-Leste mós uza teknolojia Starlink atu estende asesu internet ba área sira-ne’ebé seidauk hetan kobertura fibra ótika. Maibé, instalasaun internet iha eskola sira sei presiza konsidera kustu servisu, manutensaun no mekanizmu pagamentu ne’ebé klaru, atu asegura katak estudante no profesór sira bele utiliza fasilidade ne’e ho sustentável.
Lee notísia relevante sira:
- ME sei moderniza prosesu aprendizajen ba sistema eletróniku — Notísia TATOLI, 03 Jullu 2025, kona-ba planu ME atu instala komputadór no projetór iha eskola sekundária 23 ho sala-aula 324.
- Reforsa multimedia no kualidade aprendizajen, ME entrega komputadór ba ETV Palaban Oekusi — Notísia TATOLI, 06 Jullu 2026, kona-ba entrega komputadór 20 no impresora ida ba eskola tékniku vokasionál iha Oekusi.
- Timor-Leste perluas internet ke 450 desa dengan Starlink untuk sementara — Notísia TATOLI, 07 Maiu 2026, kona-ba instalasaun Starlink iha sentru suku sira atu suporta konetividade iha área ne’ebé seidauk hetan asesu fibra ótika.
Jornalista: Osória Marques
Editór: Xisto Freitas da Piedade

