Governu rejista ema ho problema saúde mentál iha Timor-Leste hamutuk 4.925

DILI, 30 Outubru 2026 (TATOLI)—Diretora Jerál Kuidadu Saúde Primaria iha Ministériu Saúde, Elizabet Lettomau, informa tuir dadus akomulativu hahú husi Janeiru to’o Setembru tinan 2026 ne’e, Governu liuhusi Ministériu Saúde rejista pasiente ema ho problema saúde mentál iha Timor-Leste hamutuk 4.925 no husi númeru ne’e maioria feto.
Notísia Relevante: Janeiru-Setembru: HNGV rejista pasiente ema ho problema saúde mentál 227
“Husi totál ne’e, pasiente mane hamutuk 2.347 no pasiente feto hamutuk 2.578. Dadus diagnóstiku disponivél hatudu katak diagnóstiku dominante sira inklui psikoza aguda, eskizofrenia no depresaun,” Elizabet Lettomau hateten ba Jornalista sira iha Salaun Madre Putri Reinha Rosari, Manleuana, ohin.
Nia hateten, husi dadus sira-ne’e fó indikasaun kona-ba importánsia atu kontínua haforsa prevensaun, identifikasaun sedu, asesu ba atendimentu no apoiu ba ema sira-ne’ebé enfrenta problema saúde mentál.
“Maibé, ita presiza komprende katak númeru pasiente rejistadu la reprezenta nesesariamente ema hotu-hotu ne’ebé enfrenta problema saúde mentál iha Timor-Leste, tanba ema balun bele seidauk asesu ba servisu saúde,” Elisabeth afirma.
Nia esplika, kada númeru pasiente rejistadu ne’e iha ema ida ho nia esperiénsia moris, família, dezafiu no esperansa. Tanba ne’e, labele haree dadus sira-ne’e hanesan númeru estatístiku de’it maïbé tenke haree mós hanesan responsabilidade atu fó atensaun no hadi’a apoiu ba ema ne’ebé presiza.
Dadaun ne’e, Ministériu Saúde valoriza esforsu hamutuk entre instituisaun governamentál, profisionál saúde, família, komunidade, organizasaun sosiál no parseiru dezenvolvimentu sira hanesan PRADET, São João de Deus Laklubar no mós sira seluk, atu promove saúde mentál iha Timor-Leste.
“Ita presiza kontínua hasa’e koňesimentu públiku, haforsa prevensaun, enkoraja ema atu buka ajuda bainhira presiza no promove servisu saúde mentál ne’ebé asesível, inkluzivu no respeita dignidade umana. Iha okaziaun ida-ne’e, ha’u hato’o apela ba komunidade atu rona ema sira-nia esperiénsia ho laran luak, fó apoiu ba família, evita diskriminasaun, no kontribui ba ambiente ida ne’ebé ema hotu bele ko’alia kona-ba saúde mentál ho seguru. Mudansa bele hahú husi asaun simples, rona ema ida ho atensaun, komprende nia situasaun, no ajuda nia atu hetan apoiu ne’ebé apropriadu,” nia esplika.
Saúde mentál mak responsabilidade hamutuk, ema hotu nia kompromisu la tenke limita de’it ba loron sira hanesan komemora sira maibé tenke kontínua iha moris loro-loron.
“Mai ita hamutuk harii sosiedade ida-ne’ebé respeita ema hotu-hotu, hamenus estigma no diskriminasaun no fo oportunidade ba ema-ne’ebé enfrenta problema saúde mentál atu hetan apoiu no atendimentu ne’ebé sira presiza. Rona esperiénsía moris, lia-loos, mudansa loos. Hamutuk ita bele kria mudansa pozitivu ba saúde mentál iha Timor-Leste,” nia hatutan.
Notísia Relevante: PRADET – MSSI serbisu hamutuk fó asisténsia ba ema ho problema saúde mentál
Jornalista : Felicidade Ximenes
Editór : Cancio Ximenes

