DILI, 04 marsu 2024 (TATOLI)-Jurista timoroan, Sergio Quintas, lamenta António Conceição retoma nia mandatu hanesan Deputadu ativu iha lejislatura daneen iha Parlamentu Nasionál.
“Se nia retoma nia posizaun nu’udar deputadu sei estraga mós imajen órgaun soberania hanesan Parlamentu Nasionál tanba Parlamentu Nasionál hakarak haki’ak kriminozu sira iha iha fatin sira ne’e,” Sergio Quintas hateten ba TATOLI via telefónika, segunda, ohin.
“Ita preokupa mak aban bainrua Tribunál Rekursu mantén desizaun rekorrida, maibé Parlamentu Nasionál lakohi hasai nia imunidade ne’e problema ida sériu tebes. Espera que ida ne’e labele akontese. Ita hotu hakarak Señor António Conceição mantén koopera ho justisa no nu’udar sidadaun di’ak ida,” jurista timoroan ne’e adianta.
Notísia relevante:Kalohan: “Ha’u la’ós mai buka imunidade’’
Tuir Quintas katak, kazu António Conceição Tribunál Primeira instánsia fó ona pena efetiva ba nia, agora nia prosesu rekursu la’o hela seidauk tama tranzitu em-julgadu.
“Devia PN rejeita nia karta hodi lá fo fatin ba nia hodi asume hikas nia papél nu’udar deputadu, tanba nia iha problema ho justisa iha Tribunál. Klaru que ne’e maneira ida husi arguidu hodi subar iha imunidade bainhira PN fó fatin ba nia hodi asume hikas nia knaar hanesan deputadu,” nia dehan.
Nia esplika, karik ‘Kalohan’ asume hikas nia knaar hanesan membru PN sei perturba prosesu justisa, tanba atu halo levantamentu ba nia imunidade presiza prosesu ida né’ebé naruk no bele afeta mós ba sistema justisa ne’ebé la’o la efetiva tanba de’it nia iha imunidade nu’udar deputadu.
Iha sorin seluk, Jurista Fernando Franca da Costa, hateten, Eis-ministru António Conceição agora daudauk sei iha faze rekursu, seidauk iha desizaun maibé ‘Kalohan’ ne’e kondenadu ona Tribunál kondena ona pena efetivu tinan lima tanba ne’e sé kuandu kondenadu tenke hakruuk ba lei.
“Tuir loloos nia (António Conceição) tenke konsiente nia aan katak hanesan arguidu ida ne’ebé mak kondenadu, tuir loloos seidauk bele merese atu retoma fali ba uma fukun Parlamentu Nasionál hodi sai hanesan membru deputadu ativu ida ne’e labele,” nia dehan.
Nia esplika, estatutu Eis-ministru ‘Kalohan’ ne’e nu’udar kondenadu ona no prosesu ba ida ne’e seidauk hotu tanba defeza hosi ‘Kalohan’ sei halo rekursu hodi rekorre ba Tribunál Rekursu.
“Bainhira iha ona desizaun hosi Tribunál Rekursu katak revoga fila fali desizaun hosi Tribunál Primeiru Instánsia entaun António Conceiçã prontu bele kontinua serbisu. Sé ita hakarak implementa justisa ida ne’ebé mak justu ba povu atu labele ko’alia injustisa beibeik, mak ha’u hanoin António Kalohan tenke hatudu ita-nia aan hodi labele hatudu ita-nia parte fraku. No, hatudu ba povu no sosiedade ezemplu ne’ebé di’ak, ita mós tenki kompri ba lei,” nia fó-hanoin.
Tanba iha konstituisaun konsagrada ona katak atu ema ki’ik ka bo’ot hotu-hotu tenki hakruuk ba lei tanba ne’e lei mak nu’udar matadalan ba ema nia aktu sira.
“Agora ema hotu-hotu hatene tiha ona katak António da Conceição nia kondenadu tan ne’e mak labele uza maneira ka téknika ida hodi bele dezvia tiha fali buat ne’ebé mak povu rasik hatene liuliu haree no rona ona,” nia dehan.
Jurista ne’e husu ba ‘Kalohan’ labele tenta hodi hamate justisa ne’e, maibé kumpri de’it ba justisa hodi hatudu ezemplu di’ak ba povu ki’ik sira, tenke la’o tuir andamentu prosesu justisa Tribunál Timor-Leste nian signifika seidauk iha desizaun Tribunál Rekursu ba iha kazu Kalohan hanesan kondenadu la devia halo karta ba hodi ativu fali nu’udar deputadu iha Parlamentu Nasionál ne’e kria presendente ladi’ak no estraga órgaun ida hanesan Parlamentu Nasionál.
Nune’e mós hosi Defeza arguidu António Conceição, Advogadu Privadu Pedro Camões, hateten, la iha informasaun ida kona ba António da Conceição retoma nia mandatu hanesan deputadu iha Parlamentu Nasionál.
“Ida ne’e desizaun polítika ne’e la tama iha área judisiáriu ninian. Maibé, kona-ba rekursu Kalohan nian, ha’u hatama ona iha Tribunál Judisiál Primeira Instánsia no bainhira Tribunál Judisiál Primeira Instánsia lori rekursu ne’e ba Tribunál Rekursu ne’e la iha prazu,” nia konkui.
Notísia relevante:Ezonera António da Conceição, Assanami: “Ne’e Prezidente nia Podér”
Jornalista: Natalino Costa
Editór: Rafael Ximenes de A. Belo
