DILI, 29 Abríl 2025 (TATOLI)—Ministériu Koordenadór Asuntu Ekonómiku (MCAE-sigla portugés) hamutuk ho Servisu Rejistrasaun no Verifikasaun Emprezariál, Empreza Públika (SERVE,I.P), tersa ne’e, hala’o semináriu ho objetivu atu hametin funsionamentu instituisaun Estadu Timor-Leste nu’udár membru Organizasaun Mundiál Komérsiu (OMK).
“Ita hatene katak SERVE nia papél atu rejistu no verifika atividade negósiu iha Timor- Leste, entaun dezafiu ida atu sai membru OMK aprezenta lakuna barak ne’ebé mak ligadu atu atrai ema mai ita-nia rai. Se ita kria burokrasia ida-ne’ebé mak nakonu ho konfuzaun mak ema sei dezmotivadu atu tama mai halo atividade ekonomia iha ita-nia nasaun. Entaun, ita tenta atu eleva sira-nia koñesimentu sosializa no disemina informasaun sira bazeia ba Standar Global ba OMK nian mak liuhusi semináriu ne’e atu hatene liután servisu sira-ne’ebé mak iha,” Koordenadór Jerál Ekipa Téknika OMK, Jorge Martins dehan ba jornalista sira iha Sentru Konvesaun Dili (CCD, sigla portugés), tersa ne’e.
Nia hateten, Governu tenke prepara instituisaun sira atubele prontu no komprende didi’ak sira-nia kna’ar nune’e tau hamutuk iha planu asaun 2030 nian.
“Ita tenke prepara ita-nia instituisaun sira atubele prontu no komprende didi’ak sira-nia kna’ar no identifika didi’ak dezafiu sira-ne’ebé mak sira presiza atu tau hamutuk iha ita-nia planu asaun sira to’o iha 2030 banhira ita sai duni membru ba OMK. Bainhira ita kompleta ona alínamentu sira atubele kompete iha merkdu global, mak daudaun ne’e husi tékniku sira bele identifika, ezemplu formasaun sira bá funsionáriu sira tenke própriu, labele bá treinamentu sira-ne’ebé mak ladún fó vantajen atubele dezenvolve ita-nia kapasidade ,” Jorge aprofunda.
Tanba ne’e, nia esplika, husi MCAE identifika instituisaun lubuk ida presiza hatene didi’ak sira-nia funsaun tanba sira mak sai hanesan pilár iha fronline atu lori programa Timor nian ba OMK.
Iha fatin hanesan, Reprezentante Diretór Ezekutivu SERVE, Raul Sanches, hateten SERVE nia papél mak atu servisu tuir rekizitu ne’ebé mak OMK rasik iha.
“Ami-nia servisu hanesan rejistrasaun emprezariál, entaun empreza sira atu mai investe ekonomia iha railaran presiza liuhusi ami. Entaun, atu rejistu lalais mak ami perepara atendimentu di’akliu husi rejistrasaun sira. Ohin mós sita ona katak iha-ne’ebá ema estanjeiru mai ho 70 %, ita lokal 30%, dalabarak ema dúvida, tanba saida ema estranjeiru boot más lokál ki’ik. Entaun, oinsá ita atu atrai ema mai investe iha Timor mak partisipasaun ida-ne’e loke oportunidade ba setór privadu liuliu ba estranjeiru sira mai halo negósiu iha ita-nia rai,” Raul Sanches konklui.
Jornalista: Felicidade Ximenes
Editór: Xisto Freitas da Piedade
