DILI, 16 Setembru 2025 (TATOLI)—Diretór Interinu Institutu Nasionál Farmásia Produtu no Medikamentu (INFPM), Miguel Soares, hateten estoke ai-moruk ba moras kankru daudaun ne’e iha INFPM desponivel no item de’it mak stock out iha semana ida liu ba.
“Kona-ba estoke ai-moruk ba moras kankru ne’ebé desponivel iha armajen Institutu Nasionál Farmásia Produtu no Médiku, hamutuk item ualu (8) husi item hirak ne’e, item hitu (7) iha estoke desponivel hela no úniku ida de’it mak agora daudaun stock out. Item ne’ebé mak sei mak hanesan Morphine injeksi ho Morphine table, Methotrexate Tab & ray, Metocloro pramide ing + Table mós iha, Dexametersone ny, Tamoxifen nj, Zoladex ing Albumin Sj no Ondaceton (X) ne’e stock out maibé nia tablet iha hela,” Miguel Soares informa ba jornalista sira iha nia kna’ar fatin, Kampung Alor, ohin.
Nia relata, karik item ida ne’ebé mak daudaun estoke laiha bainhira liga ba atendementu ruma INFPM mós kompra emerjénsia.
“Karik ami enfrenta hela stock out iha armazen sentrál mak ami hakarak ka lakohi ami tenke halo kompra emerjénsia ho kuantidade ne’ebé mak naton hodi halo atendementu temporia ba pedidu katégoria urjente sira hodi hein rezultadu ne’ebé mak fornese husi fornesedór sira liu akizisaun normál sira,” nia esplika.
Nia esplika, item ida-ne’ebé mak mamuk ne’e foin mak akontese semana ida liubá, tanba ne’e iha item hitu (7) ne’ebé mak disponivel hela.
“Antes ne’e item ualu ne’e hotu-hotu desponivel, tanba ne’e hakarak lakohi ami tenke asegura desponivel ai-moruk iha armajen sentrál hodi atende ba nesesidade husi fasilidade saúde sira,” nia dehan.
Nia haktuir, ai-moruk sira-ne’e, kompra liuhusi Institutu Nasionál Farmásia Produtu no Medikamentu no entrega ba Diresaun Nasionál Apoiu Servisu Hospitalár mak fó direta ba pasiente na’in-neen (6) ne’ebé mak hetan ona tratamentu iha nasaun Malázia no Singapura. Kona-ba infomasaun ida-ne’e hakarak aproveita momentu ne’e hato’o ba públiku katak to’o ohin loron INFPM seidauk hetan pedidu espesifiku ida hanesan ne’e.
“Ha’u atu dehan de’it pernah akontese problema balun liga ba stock out médikamentu ba item balun, akontese balun iha HNGV no ami buka tuir item ne’ebé mak sira husu la mensiona ona iha lista essensiál tracklist ninian ne’e. Entaun, ami kontínua profunda husu tuir informasaun ne’e atu hatene pasiente ida-ne’e ke konsumu daudaun ne’e, nia hetan reseita husi ne’ebé ikus mai ami foin deskobre katak pasiente ne’e antes ne’e halo transferensia ba Siloan Jakarta. Entaun, item ne’ebé mak nia komsume ne’e maibé husi reseita ne’ebé mak hato’o husi médiku espesialista sira iha ospitál Siloan Indonézia ne’ebá,” nia dehan.
Antes ne’e, Diretór Servisu Apoiu Diagnóstiku no Terapeútiku iha HNGV, Vidal de Jesus Lopes, infoma ai-moruk ba moras kankru iha Hospitál Nasionál Guidu Valadares liuhusi Unidade Onkolojia dadauk ne’e, estoke mamuk tanba ai-moruk sira ne’e, kompra liuhusi Institutu Nasionál Farmasia Produtu no Médiku, no entrega ba Diresaun Nasionál Apoiu Servisu Hospitálar mak fó direta ba pasiente na’in-neen ne’ebé mak hetan ona tratamentu iha nasaun Malázia no Singapura.
“Ba pasiente kankru pasiente nain neen mak rejista ona, entaun husi Ministra halo despaixu ba INFPM mak sosa ai-moruk sira-ne’e, tanba ai-moruk kankru iha Timor seidauk tama iha lista esensiál tracklist ka esensiál medisin List,” Vidal de Jesus Lopes hateten.
Nia dehan, pasiente sira-ne’ebé mak ba halo tratamentu iha rai-li’ur hanesan Malázia, Singapura, sira fila mai bainhira kontinua sira-nia tratamentu, Governu sosa de’it la presiza ba ona sira kontinua tratamentu iha ne’e.
“Prosesu sosa ai-moruk ba kankru ne’e direta husi DNASH no INFPM bazeia ba lista pasiente ne’ebé iha. Prosesu aprovizionamentu to’o fulan neen no dala ruma to’o tinan ida. Agora prosesu sosa ne’e, direitamentu sosa husi DNASH no INFPM mak koordena lista tama ne’e, ba pasiente na’in hira mak presiza ai-moruk hato’o nia espesifikasaun mak foin INFPM sosa ida-ne’e diretamente husi sira tanba pasiente husi ne’ebá mak mai,” nia dehan.
Nune’e, Médiku Espesialista Onkolojia iha Hospitál Nasionál Guido Valadares, João Teodosio, hateten bazeia ba rejistu adisionál kankru iha HNGV husi rejistu tinan lima ikus, ne’ebé estabelese sentru onkolojia iha HNGV hamutuk ona ema na’in-1400-resin.
“Ami rejista ona kazu hamutuk1400 resin no husi númeru ne’e kazu ne’ebé maka’as liu mak kazu kankru susun no tuir mak kankru kakorok nian, kankru raan, kankru serviks. Infelizmente, ita nafatin situasaun ida-ne’e, ita nafatin enfrenta ai-moruk, enfrenta ekipamentu, se ita mós iha ona sentru onkolojia atu halo tratamentu ba moras kankru sira,” noa hateten.
Entretantu, tuir dadus ne’ebé mak iha HNGV kontinua rejista kazu aas tanba kada loron pasiente kankru kuaze na’in-lima (5) to’o na’in-hitu (7).
Jornalista : Felicidade Ximenes
Editór : Cancio Ximenes
