DILI, 10 Novembru 2025 (TATOLI)—Ministra Edukasaun, Dulce de Jesus Soares hateten daudaun ne’e Ministériu Edukasaun (ME) halo mapeamentu ba bolsa kandidatu Ensinu Sekundáriu Jerál no tuir planu sei halo kolokasaun profesór iha tempu badak.
“Ha’u fiar katak iha tempu badak sei halo kokolasaun ba sira, tanba prosesu kolokasaun la fásil hanesan pre-eskolár no ensinu báziku, tanba kolokasaun ba profesór sekundáriu jerál no tékniku vokasionál bazeia ba agrupamentu dixiplina. Ezemplu, ema ida hanorin matemátika maibé dalaruma nia bele maihusi fali área seluk, tanba ne’e ita presiza halo mapeamentu,” Ministra Edukasaun dehan ba joranalista sira iha salaun ME, Vila Verde, Dili, Segunda ne’e.
Ministra esplika problema ida mós iha ensinu sekundáriu jerál no tékniku vokasionál, iha profesór ezistente ne’ebé agora hanorin hela iha eskola sira-ne’ebe iha, maibé sira-nia abilitasaun literária la to’o.
“Tuir ita-nia lei, manorin ezistente sira-ne’ebé agora hanorin hela iha eskola sekundária sira, balun nia abilitasaun literaria sekundária de’it, balun diploma III, tanba ne’e ita presiza halo ezersísiu atu halo transferénsia sira-ne’e bele bá fali ensinu báziku,” Dulce afirma.
Aleinde ne’e, Govenante hatutan, probelema seluk mak iha agrupamentu matéria balun la to’o alvu ministériu nian.
“Ita-nia problema ida mós ba grupu agrupamentu. Ha’u fo ezemplu, agrupamentu matéria portugés ita presiza ema 150 maibé ema pasa la to’o 150. Iha agrupamentu ekonomia métodu kuantitativu ita presiza ema uitoan, más ema pasa barak liu tiha,” nia argumenta.
Governante ne’e subliña ho problema referidu mak lori tempu naruk ba ME hodi halo analiza kle’an oinsá atu halo kolokasaun pelumenus la 100% maibé bele responde ba nesesidade iha terrenu.
Totál profesór ne’ebé pasa iha teste hamutuk 1.095 hosi totál ema 8.779 ne’ebé konkorre ba vaga ensinu sekundáriu. Enkuantu, Ministériu Edukasaun presiza vaga ba ensinu sekundáriu hamutuk 1.450. Planu sei koloka uluk profesór 700 no restante sei koloka iha faze tuirmai.
Jornalista: Osória Marques
Editór: Xisto Freitas da Piedade
