DILI, 14 Novembru 2025 (TATOLI)-Federasaun Kooperativa Kréditu Hanai Malu (FCCHM, sigla portugés) selebra, ohin, aniversáriu ezisténsia ba da-15 (2010-2025) ho tema “Husi Pasadu, Prezente no ba Futuru”.
Prezidente Fundadór FCCHM, Elizário Ferreira, dehan durante ezisténsia rejista ona kooperativa primáriu ne’ebé hamahan-an iha Federasaun hamutuk 89, maibé daudaun ativu hela hamutuk 47, ne’ebé halibur ona kapitál millaun $38 ho totál membru hamutuk rihun 18.

Elizário Ferreira relembra katak katak Federasaun ne’e hahú, iha tinan 2000, ho kooperativa primáriu neen ne’ebé halo levantamentu dadus kona-ba kondisaun sosioekonómiku rai-laran nian. Rezultadu levantamentu foti konkluzaun tolu nu’udar dezafiu maka hanesan asesu ba finanseiru limitadu (seidauk iha), produsaun laiha no povu iha área rurál ka remota rekoñesidu nu’udar marzinalizadu.
Haktuir ba dezafiu tolu ne’e maka kooperativa ne’ebé estabelese Kooperativa Kréditu (Credit Union), ho hanoin ida katak liuhusi ema halibur nia kapitál iha kooperativa, jere hodi distribui ba membru nu’udar empréstimu no devolvimentu tuir karáter membru nian no funan ne’ebé kooperativa simu fahe ba malu iha tinan ikus mak 40% hela ba kooperativa no 60% fahe ba membru sira.
Tuir nia, lori tinan 10 to’o Outubru 2010 iha kooperativa primáriu kréditu 29, nune’e iha loron 14 Novembru 2010 realiza Asembleia Jerál Estraordinária ka Asembleia dos Fundadores hodi kria FCCHM.
Nia realsa katak husi kooperativa primariu 29 ne’e mak hamutuk harii FCCHM, depoiz iha Janeiru 2011, hahú rejista ho de’it membru 24 no kapitál hamutuk $3.600. Tanba membru la to’o rihun ida, kapital ki’ik no rekursu umanu la iha, FCCHM no dirijente sira halo kooperasaun ho Induk Koperasi Kredit (INKOPDIT) hodi delega membru konsellu diretiva no konsellu fiskál partisipa iha formasaun ne’ebé organiza husi INKOPDIT iha Jakarta, iha Marsu 2011.

Aleinde ne’e, adere mós ba Asian Confederation of Credit Unions (ACCU), Azure Credit Offer (ACO), World Council of Credit Unions (WOCCU) no seluk tan. Iha 2025, FCCHM mós halo kooperasaun ho The Australian Mutuals Foundation ne’ebé kada tinan to’o 2028 hetan kapitál hamutuk rihun $74. “Objetivu prinsipál husi apoiu ida-ne’e ba de’it edukasaun no formasaun ba kooperativa sira sira”, dehan.
Ba programa edukasaun no kapasitasaun, Australian Mutual Foundation (AMF) mak organiza formasaun no ACCU nu’udar fasilitadór hodi koopera ho INKOPDIT no PUSKOPCUINA hodi fasilita formasaun, iklui organiza estudu komparativu ba dirijente, funsionariu no membru sira, nomós kria relasaun ho Universidade Lusofona Lisboa, Portugál, Udayana Bali (Fakuldade Peternakan), no Universidade Padjajan Bandung (UNPAD).
Nune’e, iha ezisténsia Federasaun ba da-15, Elizáriu husu ba dirijente, funsionáriu no membru sira nafatin tau aas espíritu solidariedade nu’udar fatór determinante atu solusiona problema hotu bele sai kmaan no fásil liu atu dezenvolve kooperativa no lori kooperativa ba ema hotu.
“Autosufisiénsia nu’udar baze atu hakbiit ita-nia an rasik, atu labele dependénsia ba ema seluk liuhusi partisipa ativa iha atividade kooperativa primáriu nian. Parte husi tulun ita-nia an-rasik hodi halo auto-jestaun ba ita-nia kapitál, liuliu hatene buka osan, gasta osan no poupa osan ho objetivu mak tulun an rasik no tulun ema seluk”, dehan.
Nia salienta iha kooperativa kriatividade sosial nu’udar pilár xave ba kooperativa no setór produtivu hodi eduka membru sira bele hatene poupa no depozita, liuliu eduka membru atu hatene jere rekursu ne’ebé sira iha no labele dependénsia ba instituisaun governamentál ka naun-governamentál iha Timor-Leste no eduka membru sira ho populasaun atu sai produtór no inova beibeik sira-nia produtu.
Nia akresenta katak ho progresu sira ne’ebé iha, FCCHM mós iha alvu ba 2040 mak sai Federasaun ida ne’ebé preparada atu fó asisténsia téknika, advokasia, formasaun no auditoria.
FCCHM preparadu hodi hala’o edukasaun no formasaun, auditoria, monitorizasaun no superviziona Uniaun Kooperativa sira hotu mak iha FCCHM nia mahon, promove estabelesimentu kooperativa kreditu/finanseira ida eselente iha kada postu administrativu no kria iha kada munisípiu Uniaun Kooperativa ida eselente.
FCCHM halo esforsu atu aumemta membru husi rihun 40 ba 150, no hasa’e kapitál finanseira husi millaun $32 ba $125, no rendimentu mensalmente ba membru $1.250.
“Mai ita koopera ba sustentabilide kooperativa nian, estabilidade finanseira kooperativa, bein-estar membru kooperativa no sosiedade ein-jeral. Ida ba ita hotu, ita hotu ba ida”, konklui.
Notísia relevante: Federasaun Hanai Malu fortalese asesu finanseiru ho kapitál millaun $22
Jornalista: Arminda Fonseca
Editora: Maria Auxiliadora




