DILI, 14 Marsu 2026 (TATOLI) – Sekretáriu Estadu Komunikasaun Sosiál, Expedito “Loro” Dias Ximenes husu ba kargu Xefia SEKOMS atu hatudu seriedade hodi rezolve funsionáriu sira-nia dokumentu ne’ebé iha SEKOMS hodi rasionaliza sira-nia saláriu tuir rejime jurídiku lei Termu Sertu númeru 3/2026 nian.
“Komisaun Funsaun Públika mai esplika kona-ba rejime jerál ba funsionáriu Sekretária Estadu Komunikasaun Sosiál ba sira ne’e; kontratadu ka termu sertu ka kazuál tanba iha rejime ida-ne’e iha mudansa ba salariál husi saláriu vensimentu,” Sekretáriu Estadu, Expedito Dias Ximenes hateten ba jornalista sira bainhira hamutuk ho Komisaun Funsaun Públika (KFP) sosializa dekretu -lei númeru 3/2026 kona-ba rejime jurídiku kontestasaun Termu Sertu nian ba funsionariu SEKOMS, iha salaun Sekretária Estadu Igualdade (SEII) iha Obrigadu Barak Kaikoli, Dili, sesta ne’e.
“Entaun ohin ne’e Komisaun Funsaun Públika esplika. Ida-ne’e Nunu Governu Konstitusionál iha polítika atu hadi’a saláriu vensimentu funsionariu sira hothotu,” nia énfaze.
Agora daudaun, tuir autoridade governativa ne’e, funsionáriu SEKOMS sira asina hotu ona kontratu maibé ho rejime jurídiku ida termu nia sertu númeru 3/2026 Termu Sertu entaun ho ida-ne’e, ho esplikasaun husi Komisaun Funsaun Públika katak sei rasionaliza saláriu bazeia ba rejime jurídiku.
“SEKOMS iha funsionáriu kontratu 152 no permanente iha 62, husi esplikasaun sira ne’ebé Komisaun Funsaun Públika halo ne’e funsionáriu SEKOMS aseita ho mudansa salariál tuir rejime jurídiku,” nia relata.
SEKOMS, Expedito Dias Ximenes hateten, ida-ne’e nu’udar polítika Governu atu regula funsionáriu públiku sira nu’udar forsa traballu iha Timor-Leste hodi mellora servisu ne’ebé di’ak.
Tanba Timor-Leste iha forsa traballu ne’ebé barak maibé presta serbisu ne’ebé efetivu tanba Governu mai define di’ak polítika liuhusi saláriu hodi nune’e nu’udar servidór Estadu hatene halo nia direitu no dever Estadu rekoñese husi saláriu hahú ohin ba oin to’o aban na’in rua.
“Ohin ha’u husu ba Diretór sira kargu Xefia iha Sekretária Estadu Komunikasaun Sosiál atu haree hodi rezolve kestaun ne’e, labele buat ki’ik ida-ne’e mai hotu ha’u, ha’u la hatene. Entaun mak ne’e ha’u husu dala ida tan katak kargu Xefia sira iha SEKOMS rezolve kestaun ne’e,” nia salienta.
Governante ne’e konsidera katak rejime ida-ne’e valoriza duni funsionáriu sira tanba define ona tuir idaidak nia deskrisaun serbisu. Katak, funsionáriu ida presta saida de’it lei ne’e define ona iha ne’ebá.
Iha fatin hanesan, Komisáriu Komisaun Funsaun Públika ba Asuntu Portefóliu ba Planeamentu Forsa Traballu, José Telo Soares Cristovão pronunsia katak KFP sosializa rejime jurídiku lei númeru 3/2026 kona-ba kontratu Termu Sertu.
Rejime jurídiku ida-ne’e atu regula saláriu ba funsionáriu kontratadu sira-nian tanba rejime ida-ne’e atu rasionaliza saláriu funsionáriu kontratadu iha instituisaun Estadu hahú kedan ho saláriu $750,00 to’o $5.000,00.
“Tuir lei ne’e Funsaun Públika fó tempu instituisaun hothotu atu kompleta funsionáriu sira-nia dokumentu ba rasionalizasaun nian. Rejime ida-ne’e di’ak tanba define saláriu tuir funsionáriu ida nia abilidade serbisu, esperiénsia serbisu no tuir grau akademiku,” nia afirma.
Komisáriu José Telo aprofunda, ho rejime juridiku ida-ne’e evita polítiku sira ka instituisaun Estadu sira hasai no hatuun saláriu funsionáriu nian tuir sira-nia hakarak.
“Rejime jurídiku kona-ba termu sertu ida ne’e atu fó valasii ba direitu funsionáriu sira hodi evita diskrimisaun no intervensaun polítika,” nia katak.
Nia hatutan, polítika ida-ne’e KFP hateten ona liuhusi Prezidente Komisaun Funsaun Públiku bainhira iha diskusaun Orsamentu Jerál Estadu (OJE) 2025 nune’e nu’udar kompromísiu KFP nian atu valoriza funsionáriu sira presta serbisu ne’ebé di’ak.
“Tanba ne’e ha’u hanoin ho implementasaun lei ne’e laiha razaun katak osan laiha atu selu funsionáriu ne’e labele, tanba osan ba ida-ne’e iha atu ita implementa,” nia dehan.
Komisáriu Komisaun Funsaun Públiku ba Asuntu Portefóliu ba Planeamentu Forsa Traballu, José Telo Soares Cristovão mós husu ba kargu Xefia sira atu implementa lei ida-ne’e, submete dokumentu ba KFP atu rasionaliza saláriu ba funsionáriu sira.
Kona-ba implementasaun réjime jurídiku ne’e ba Institutu Públiku (IP) no Empreza Públika (EP) hateten, “Ida-ne’e tempu seluk mak ita ko’alia tanba ida-ne’e sei regula ho dekretu-lei seluk”.
Jornalista: Natalino Costa
Editór: Rafael Ximenes de A. Belo
