DILI, 05 Maiu 2026 (TATOLI) – Komisáriu Komisaun Anti Korupsaun (CAC, sigla portugés), Rui Pereira dos Santos, hateten iha tinan 2025 ne’e CAC fó koima ba funsionariu ne’ebé asume kargu xefia hamutuk na’in-2.000-resin, tanba tanba la konsege kumpre deklarasaun rikusoin iha CAC.
“Tinan ida (1) liuba (2024), ami prega koima ne’e rihun $90-resin ba kofre Estadu ne’e ba ema na’in-400-resin ne’ebé la kumpre ba deklarasaun sira-nia rikusoin. Maibé, tinan 2025, ema na’in-2000-resin mak hetan koima, osan ne’ebé CAC rekolla husi koima ne’e besik rihun $400-resin. Tinan ida-ne’e, númeru ne’e tun, ba ema na’in-1000-resin mak la kumpre nafatin, ita sei fó koima ba sira,” Komisáriu Komisaun Antí Korrupsaun (CAC, sigla portugés), Rui Pereira dos Santos, hateten ba Agência TATOLI liuhusi programa “Bainaka Kredivél” ho topiku “Misaun ba Prevensaun no Kombate Korrupsaun” iha aula Aula Enkontru Borderless, Praia dos Coqueros, ohin.
Tanba ne’e, nia husu ba kargu xefia hotu atu kumpre presta deklarasaun bainhira simu kargu foun husi instituisaun ne’ebé servisu ba.
“Sira-ne’ebé simu kargu foun ne’e, di’ak-liu ba tama iha sistema ne’e halo deklarasaun rikusoin. Lei mós hateten katak durante tinan tolu (3) tutuir malu ne’e hakarak ka lakohi tenke ba deklara rikusoin. Se imi la ba deklara, iha sistema ne’e deteta hela, ami ko’a imi nia salariu 25%, ne’e husi imi nia saláriu propriu,” nia esplika.
Nia hatutan, CAC kumpre de’it Lei ne’ebé vigora ona no deklarasaun rikusoin ne’e iha pergunta hamutuk 18 ne’ebé kargu xefia sira atu prinexe.
“Iha pergunta 18 ne’e kriteria lubuk ida, maibé iha pergunta sira-ne’e balun la prinxe sira-nia konta bankaria, se simu saláriu kada fulan mak konta bankaria la hatama ne’e oinsá?. Ida-ne’e ami la konsidera tanba tenke ba kompleta dokumentu mak ami konsidera no ida-ne’e ita konsidera inkompletu. Sira tenke halo kompletu atu nune’e mosu kazu korrupsaun ruma karik, ita fasíl atu deteta. Séeita-boot sira la deklara mosu buat ruma indisiu korrupsaun, ita-boot sira-nia uma, karreta, rai ami foti hotu tanba konsidera illegal. Tanba imi la rezistu iha sistema no konsidera sosa sasán hirak ne’e husi hahalok korrupsaun nian,” nia dehan.
Entretantu, Lei Nú. 7/2020 kona-ba Medida Prevensaun no Kombate Korrupsaun (MPCC, sigla portugés) ba kargu xefia no funsionáriu sira atu deklara rikusoin.
Ba rejime deklarasaun rikusoin nian, ba periodu deklarasaun rikusoin, konteúdu deklarasaun rikusoin nian, inklui aplikasaun sansionatóriu ba ajente públiku sira-ne’ebé komete infrasaun, inklui prosesu sira verifikasaun rikusoin sira.
Enkuantu, ba konteúdu tipu krime korrupsaun sira, Komisariu Rui Pereira dos Santos hateten, ba krime sira pekulatu, pekulatu de uzu, subornu, konflitu interrese, partisipasaun ekonomia iha negósiu, fraude konstrusaun, pose rikeza injustifikada no seluk tan.
Jornalista : Hortencio Sanchez
Editór : Cancio Ximenes
