DILI, 19 Maiu 2026 (TATOLI)- Atu hametin preservasaun memória nasionál Timor-Leste nian, reprezentante husi Arkivu Australian Broadcasting Corporation, Michael Nailand, entrega mákina dijitalizasaun ba Centro Audiovisual Max Stahl Timor-Leste (CAMSTL), hodi apoia prosesu transformasaun arkivu audiovisual husi formatu analógu ba sistema dijitál.
Ekipamentu ne’ebé entrega ne’e sei suporta diretamente prosesu salvaguarda fita vídeo, áudio no dokumentu audiovisual sira ne’ebé iha risku atu estraga tanba idade materiál no limitasaun teknolójika. Ho prosesu dijitalizasaun ida-ne’e, CAMSTL bele garante katak patrimóniu audiovisuál istóriku Timor-Leste nian sei rezerva ho seguru no bele asesu ba jerasaun oin-mai.

Alénde ekipamentu dijitalizasaun, kooperasaun entre Arkivu ABC Austrália no CAMSTL mós loke dalan ba troka koñesimentu tékniku, treinamentu profisionál no dezenvolvimentu sistema preservasaun audiovisual ne’ebé modernu no sustentável ba futuru.
Michael Nailand iha esperiénsia kompreensivu iha área arkivu no konservasaun audiovisual, ne’ebé sei kontribui maka’as ba aumentu kapasidade téknika CAMSTL nian.
CAMSTL simu oportunidade ida-ne’e ho orgullu boot, Michael Nailand sei hela iha Timor-Leste durante loron ha’at hodi fó formasaun espesífiku ba ekipa CAMSTL kona-ba prosesu konversão analógu ba digital ho kualidade aas no suporta multi-format, hodi garante padraun internacional iha preservasaun audiovisual.
Diretór Ezekutivu CAMSTL, Eudicitio Pinto, konsidera apoiu ida-ne’e nu’udar sinál amizade no solidariedade internasionál ba povu Timor-Leste, liuliu iha esforsu atu hadia kapasidade téknika no profisionál iha área arkivu audiovisual.

“Patrimóniu audiovisual mak identidade povu ida. Ho teknolojia dijitál, ita bele garante katak istória luta povu Timor-Leste no memória nasimentu nasaun nian la lakon no sei nafatin moris ba jerasaun sira tuirmai,” hateten Diretór CAMSTL.
Inisiativa ida-ne’e hatudu katak teknolojia la’ós deit instrumentu modernizasaun, maibé mos sai ponte importante ida hodi proteje patrimóniu nasional, kultura no identidade nasional Timor-Leste nian.
Parseria ida-ne’e mak metin tanba iha kooperasaun ho SECOMS no Rádio e Televisão de Timor-Leste, E.P. (RTTL.EP). Durante ne’e, ABC Australia mos fó apoiu ba RTTL.EP iha dezenvolvimentu no transmisaun mídia, inklui notísia iha lian Inglés.
TATOLI




