OEKUSI, 30 Juñu 2026 (TATOLI) – Segunda Komandante Polísia Nasionál Timor-Leste (PNTL) iha Rejiaun Administrativa Espesiál Oekusi Ambeno, Superentendente Asistente Polísia, Belarmino da Rosa, rekomenda ba Ministériu Interiór (MI) liuhusi Diresaun Nasionál Seguransa Rodoviaria (DNSR), ho Diresaun Nasionál Transporte no Terrestre (DNTT) atu kria regulamentu ida hodi bele kontrola movimentu motorizada elétriku sira.
Autoridade polisiál ne’e, informa, durante ne’e nia observa labarik ho idade minoridade barak mak kondus transporte motorizada elétrika no sirkula livremente asesu estrada públiku, la kumpre sinál tránzitu sira, no hamosu asidente, tanba ne’e, nia rekomenda atu kria regulamentu ida, nune’e bele fasíl atu kontrola.

“Ha’u rekomenda ba Governu liliu Ministériu Interiór, tanba iha Oekusi motorizada elétrika barak ona mak sirkula iha vila laran, modelu hanesan bisikleta, husu oinsá bele kria regra ida atu kontrola, tanba agora perigozu liu fali, maioria utilizadór sira labarik minoridade, halai la tuir nia regra, kontra sinál tránzitu mak barak, ne’e perigu ba vida, tanba iha dalan públiku transporte hothotu asesu,” nia hateten iha sensibilizasaun prevensaun seguransa rodaviária ba estudante sira iha eskola sekundáriu Jerál Palaban, ohin.
Aleinde ne’e, nia rekomenda mós kona-ba transporte tum-tum, tanba sempre halo engaravamentu iha dalan públiku, dalaruma sirkula tuir estrada públiku, múzika loke ho volume maka’as, difikulta konsentrasaun bainhira ema ruma apita.

“Ita husi kotuk apita sira mós la rona, tanba múzika bo’otliu, ne’ebé ita espera inan-aman sira mós presiza fó atensaun tanba maioria idade sei minoridade mak kondus tum-tum inklui motorizada elétrika,” nia propoin.
Dekretu-Lei No. 6/2003 loron 3 fulan-Abríl estabelese Kódigu Tránzitu iha Timor-Leste. Instrumentu legál ne’e kria atu prevene asidente tránzitu no regula tránzitu iha estrada públika hotu-hotu iha territóriu nasionál, hodi promove seguransa no orden ba kondutór no ema la’o-ain sira.
Resposta husi MI no DNTT
Hatan ba rekomendasaun ne’e, Diretór Jerál ba Asuntu Seguransa Prevensaun Konflitu iha Ministeriu Interiór, Gaspar Pereira de Sousa, esplika, kona-ba motorizada elétrika ka eskutér nian, antes ne’e parte Seguransa Prevensaun Konflitu iha Ministériu Interiór realiza ona enkontru ministeriál DNTT no PNTL atu konsidera preokupasaun sira-ne’e.

“Iha enkontru ne’e ita desizaun ida katak, ita sei haree hamutuk ho PNTL atu bele minimiza sirkulasaun eskuter sira-ne’e, tanba dalaruma sira-ne’e maka hamosu engravamentu no asidente, tanba ne’e maka ita serbisu ho DNTT no PNTL seksaun tranzitu atu haree ida-ne’e,” nia hateten.
Diretora Nasionál DNTT, Maria Antónia, rekoñese preokupasaun ne’e, no daudaun ne’e parte DNTT koordena ona ho Polísia Nasionál Timor-Leste (PNTL) liuhusi seksaun tránzitu nasionál atu halo atuasaun.
“Preokupasaun ne’e ita nia deputada sira mós preokupa kona-ba labarik minoridade sira-ne’ebé maka uza motorizada elétriku hanesan eskutér, DNTT hamutuk ho PNTL liuhusi seksaun tranzitu nasionál hasai ona aviza ida ba inan-aman sira hotu, atu bandu oan sira, kuandu seidauk iha karta kondusaun labele utiliza transporte iha dalan públiku sira, no antes ne’e mós iha koordena ho tránzitu sira halo ona auto-stop no prende ona balu hodi prosesa ba selu multa, no ita sei kontinua koordena nafatin atu haree ba asuntu ne’e,” nia hateten.
DNTT no PNTL husu nafatin kooperasaun hosi inan-aman sira atu labele fó autorizasaun ba oan sira ne’ebé seidauk to’o idade no laiha karta kondusaun hodi lori veíkulu sira-ne’e iha dalan públiku, hodi nune’e bele proteje sira-nia vida no sidadaun seluk nian.
Jornalista: Abílio Elo Nini
Editór: Rafael Ximenes de A. Belo




