iklan

HEADLINE, POLÍTIKA

Xina apoia esforsu Timor-Leste hasoru siberkrime transnasionál

Xina apoia esforsu Timor-Leste hasoru siberkrime transnasionál

Embaixadora Xina iha Timor Leste, Wang Wenli. Imajen Tatoli/Egas Cristovão

DILI, 14 Jullu 2026 (TATOLI) – Governu Xina elojia asaun ne’ebé Governu Timor-Leste, liuhusi Polísia Nasionál Timor-Leste (PNTL) halo hodi deskobre rede scam online ne’ebé hala’o operasaun maka’as iha nasaun ne’e.

“Ami ko’alia mós kona-ba kestaun fraude online nian. Durante enkontru, ha’u esplika ho klaru pozisaun husi Governu xinés kona-ba asuntu ne’e”, Embaixadora Wang Wenli dehan ba jornalista sira hafoin enkontru ho Prezidente Repúblika, José Ramos-Horta, ohin.

Tuir diplomata, Governu Xina mantein pozisaun ida ne’ebé metin tebes hasoru forma fraude online hotu-hotu no alerta ona ba Governu Timor-Leste kona-ba ameasa potensiál ne’e iha inísiu fulan-Maiu tinan kotuk.

“Governu xinés hola pozisaun ida ne’ebé metin tebes hodi halakon fraude online. Dezde fulan-Maiu tinan liubá, ami alerta ona ba Governu Timor-Leste kona-ba risku potensiál sira ne’ebé asosiadu ho operasaun sira estafa online nian. Operasaun sira ezekusaun nian ne’ebé hala’o daudaun hanesan kontinuasaun ida husi operasaun konjunta sira ne’ebé hala’o antes entre Xina no nasaun oioin husi sudeste aziátiku”, nia hateten.

Hatán kona-ba númeru husi sidadaun xinés sira ne’ebé envolve alegadamente iha kazu scam online iha Timor-Leste, Wang afirma katak Embaixada Xina laiha dadus detalladu no husu ba mídia atu konfirma informasaun ne’e ba ofisiál husi PNTL.

“Kada sidadaun estranjeiru ne’ebé tama iha Timor-Leste rejista husi autoridade sira imigrasaun nian. Karik iha indikasaun sira husi envolvimentu iha atividade kriminozu, PNTL, hamutuk ho ajénsia sira intelijénsia nian sei halo asaun tuir prosedimentu”, nia hateten.

Nia hatutan katak Embaixada Xina nia knaar somente atu proteje direitu no interese sidadaun sira ne’ebé hakru’uk ba lei bainhira iha Timor-Leste. Governu Xina ho Timor-Leste fahe postura hanesan no mantein kooperasaun exelente hodi kombate fraude online.

Entretantu, bainhira husu kona-ba deportasaun potensiál ba sidadaun xinés sira ne’ebé deskonfia envolve iha krime sira ne’e, nune’e sira bele hasoru prosesu iha sira-nia rain, Wang hateten katak asuntu ne’e depende ba kooperasaun entre ajénsia sira implementa lei nian husi nasaun rua ne’e.

Durante tinan kotuk, fenómenu online scamming iha Timor-Leste evolui sai ameasa sériu ida ba seguransa nasionál. Aleinde kauza lakon finanseiru ba públiku, nasaun ne’e mós deskonfia uza hanesan baze operasionál ba rede siberkrime transnasionál sira.

Dezde Agostu 2025, forsa seguransa sira deskobre ona kazu oioin, hahú ho detensaun ba suspeitu na’in-10 iha Otél Oeupun, iha Oekuse, tuir fali ho espozisaun ba kazu “Dragon Lottery” ne’ebé envolve sidadaun xinés na’in-hitu, no detensaun ba suspeitu na’in-11 iha Jita Plaza no Kolmera.

Operasaun sira sai maka’as bainhira 2026 hahú iha loron 26 fulan-Juñu, PNTL dezmantela sentru xamada eskrotu ida iha Tíbar no detein sidadaun indonéziu na’in-61 ne’ebé deskonfia iha ligasaun ho rede ida iha Kamboja.

Totál to’o meadu Jullu 2026, forsa seguransa sira detein ona indivíduu na’in-342 durante operasaun oioin ne’ebé ho objetivu atu dezmantela rede sira bosok nian iha Timor-Leste.

Notísia relevante: CNRT elojia PNTL ba dezmantela rede scam online, FRETILIN alerta medida séria  

Jornalista: Arminda Fonseca 

Editora: Maria Auxiliadora 

iklan
iklan

Leave a Reply

iklan
error: Content is protected !!