José Estevão: “Iha rekonsiliasaun mak iha dezenvolvimentu”

DILI, 22 agostu 2022 (TATOLI)—Eis Komisáriu Nasionál Comissão de Acolhimento, Verdade e Reconciliação de Timor-Leste (CAVR), José Estevão Soares, hateten iha rekonsiliasaun mak iha dezenvolvimentu, tanba ne’e rekonsiliasaun ne’e importante ba rai no povu Timor-Leste.
Notísia Relevante: Dezenvolvimentu Timor-Leste atraza impaktu hosi instabilidade polítika
“Iha rekonsiliasaun mak iha dezenvolvimentu. Entaun ita-nia nasaun foin ukun ukun an tinan 20 ne’e presiza duni rekonsiliasaun atu ita hotu hamutuk hodi halo ita-nia dezenvolvimentu ba rai ida-ne’e,” José Estevão Soares hateten ba Agência Tatoli, relasional polítika Estadu halo rekonsiliasaun entre timoroan iha Timor Osidentál no timoroan iha Timor-Leste bazea ba dokumentu fraternidade umana ne’ebé Prezidente Repúblika promove daudaun ho nasaun viziñu Indonézia, iha Jardim 05 de Maio, Colmera, Dili.
Eis Komisáriu Nasionál ne’ebé Reprezenta Líder Pro-Autonomia servisu iha CAVR ne’e hateten, tanba ne’e mak bainhira liuhosi rezulatdu referendu Timor-Leste hetan ukun rasik an ne’e, Governu dahuluk hahú kedas promove rekonsiliasaun nune’e hodi halo dezenvolvimentu ba rai ida-ne’e.
“Inísia ho rekonsiliasaun ne’e mak hatudu di’ak tebes maibé laiha prátika ne’e susar tanba realidade sei iha interrese polítiku hodi impede dezenvolvimentu rai-laran. Entaun kestaun hirak-ne’e sei fó hanoin hikas istória pasada ka kee fali ita-nia istória pasada, entaun dala ruma timoroan iha Timor Osidentál lakohi fila tanba rekonsiliasaun iha teória de’it nunka tau prátika,” nia dehan.
Notísia Relevante: Konseitu rekonsiliasaun transforma ona iha relatóriu CAVR “Chega!”
Hanesan Timor-Leste foin ukun rasik-an konserteza sei iha post konflitu, mezmu líder nasionál sira kria ona rekonsiliasaun maibé buat ida kanek pasada nian sempre sei iha no fitar ne’e nunka atu lakon.
“Ita ko’alia hela de’it pás, estabilidade no rekonsiliasaun maibé liafuan hirak-ne’e nunka implementa no la tau prátika tanba de’it problema sira uluk nian, ne’e susar tebes. Presiza kria kondisaun absoluta para dezenvolve rai ida-ne’e. Imajina took, se ita la hamatek no halo servisu lahó laran mak ita labele servisu hamutuk. Ezemplu, hanesan ha’u ne’e, uluk ami defende kauza ida seluk ba pro-autonomia maibé ami ida-idak ho nia hanoin la hanesan tanba iha ema balun uza violénsia no seluk la uza violénsia. Maibé ami fiar no sente haksolok tanba líder nasionál no komunidade mós lolo-liman ba ami hodi hamutuk,” nia dehan.
Tuir nia, iha rai ne’ebé de’it sempre iha konflitu maibé Timor-Leste ne’e di’ak tanba bainhira tama referendu halo tiha kedas rekonsiliasaun no kria pás no estabilidade iha rai ida-ne’e, maibé rai seluk lae no lahanesan ho Timor-Leste.
“Maibé iróniku mak sira haree ami di’ak hela no entre líder labele halo di’ak ba malu ne’e tanbasá. Ho ne’e, ha’u sente triste tebes tanba sempre iha dezentendimentu ba malu, hanesan Mari Alkatiri ho Kay Rala Xanana Gusmão. Presiza duni pás no estabilidade ba dezenvolvimentu ba rai ida-ne’e. Leten haree malu ka di’ak oinsá ho povu sira, konserteza povu mós haree malu ladi’ak,” nia hateten.
Rekonsiliasaun ne’e importante tanba Timor-Leste hakat fronteira hodi halo Estadu, negósiu, halo interkámbiu, tanba ne’e importante hodi timoroan hamutuk atu servi no dezenvolve rai ida-ne’e ba futuru ne’ebé nabilan no di’ak liután.
“Tanba ne’e, tuir ha’u-nia hanoin, Prezidente Repúblika, José Ramos Horta, nia ideia ne’e di’ak tebes maibé iha ema balun ne’ebé sei laran moras maibé ne’e normál,” nia dehan.
Notisia Relevante: PR Horta: tempu ona hatudu Timor-Leste nia onestidade kona-ba rekonsiliasaun
PN aprova rezolusaun adota deklarasaun Pás Mundiál ho unanimidade
Jornalista : Osória Marques
Editór : Cancio Ximenes

