Top

Horta: komunidade internasionál felisita TL sai ezemplu ba pás iha mundu

Prezidente Repúblika, José Ramos Horta. Imajen Tatoli/Antonio Daciparu.

DILI, 29 setembru 2022 (TATOLI)—Prezidente Repúblika (PR), José Ramos Horta, hateten komunidade internasionál felisita Timor-Leste (TL) sai ezemplu ba pás iha mundu.

Notisia Relevante: PR Horta aprezenta situasaun rai-laran no globál iha asembleia jerál ONU

“Ohin, fila mai Timor-Leste depois hala’o misaun ofisiál ba Nasaun Unida halo intervensaun plenária iha sesaun asembleia jerál Nasaun Unida, enkontru ho Sekretáriu Jerál ONU, António Guterres, Primeiru-Ministru Kambodia, Primeiru-Ministru Portugál, Sekretáriu Estadu Finlandia, halo intervensaun espesiál iha reuniaun Peace Building Commision, partisipa reuniaun forum espesiál G7+ no enkontru ho entidade lubun sira seluk. Iha enkontru sira ne’e ema hotu liu-liu Sekretáriu Jerál ONU felisita tebes Timor-Leste, mezmu iha konflitu boot iha mundu ne’e nia laran inklui ita-nia rejiaun ASEAN, Timor-Leste ezemplu ida ba pás, governasaun polítika ida di’ak laiha konflitu oioin, ne’e ha’u-nia intervensaun hateten sai dalabarak. No sira mós kontente haree Timor nia jestaun ba COVID-19 mós di’ak evita katastófre umanitária bo’t iha ne’e,” PR Horta hateten ba jornalista sira hafoin fila-fali mai Timor-Leste iha aeroportu internasionál Nicolau Lobato, Comoro, kinta ne’e.

Xefe Estadu ne’e hateten, iha enkontru seluk tan ho entidade sira iha Nova Iorke ko’alia  oinsá apoiu Timor-Leste haree estratéjia ruma modernizasaun ekonomia Timor-Leste.

Iha parte seluk, Xefe Estadu konsidera ninia partisipasaun iha reuniaun altu nivél ONU nian lori impaktu pozitivu Timor-Leste ninia polítika esterna iha mundu.

“Ha’u sente impaktu di’ak no boot tanba ha’u simu mensajen lubun ida hosi ministru hosi Governu balun, ema akadémiku, no ema oioin kuandu sira haree ha’u-nia diskursu sira hotu-hotu felisita, korajen ko’alia diskursu ne’ebé kle’an kona-ba krize internasionál, krize Ukránia nian ke  ha’u la’ós repete de’it buat hotu-hotu ne’ebé ema hotu hateten, maibé apelu ba podér sira hotu hanesan NATO, Ukránia no Rússia hotu-hotu tenke tolan tiha ida-idak nia orgulu hakiduk sukat didi’ak situasaun ne’e hodi hetan solusaun ida. Ha’u mós ko’alia ho lidér balun iha Nova Iorke oinsá haree,” Horta hateten.

Laureadu Prémiu Nobel da Pás ne’e  ko’alia mós kestuan sira kona-ba mudansa klimatika ohin loron lori impaktu, nune’e oinsá tau atensaun seriu liu-liu nasaun boot industrializadu sira.

Notisia Relevante: PR Horta sei lansa programa modernizasaun ekonomia Timor-Leste iha 2023

“Ha’u ko’alia mós ho responsabilidade komunidade internasionál nian ba Climate Change ke Timor-Leste nia responsabilidade kontra hanesan zero. Ne’eduni rai sira indústrializadu mak responsavel liu-liu alterasaun klimátika tenke tau osan boot hodi ajuda rai sira hanesan Timor. Signifika ita hakarak sees an hosi enérjia renovavel tenke iha apoiu sériu la’ós imediatu ba future,” nia dehan.

Ba oin Timor-Leste nafatin buka dezenvolvimentu Greater Sunrise ho enérjia naun renovavel ne’e mak tane Timor-Leste nia dezenvolvimentu tinan 20 nia laran no sei tane liután.

Horta dehan, nia-aprte ko’alia mós aspeitu pozitivu ne’ebé Governu halo sira rona no apresia tanba medida ne’ebé Governu halo bainhira COVID-19 hahú evita Timor-Leste no katástrofe boot ida tanba Timor-Leste frajil loos.

“Maibé agradese, komunidade internasionál nia apoiu tanba la’ós ita mesak de’it. Governu bele halo polítika di’ak, se laiha tane hosi komunidade internasionál bele iha difikuldade,” nia dehan.

PR Horta informa, hafoin fila hosi Nova Iorke horisehik to’o iha Bali-Indonézia hala’o enkontru ho entidade  Indonézia nian mai hosi Jakarta ho  Nusa Tengara Timur (NTT) hodi ko’alia kestaun sira-ne’ebé antes ne’e iha ninia vizita ba Indonézia asina tiha ona akordu hirak ne’e.

“Tanba Prezidente Joko Widodo fó instrusaun ba nia ministru sira hodi haree ho autoridade timorense book an lalais implementa akordu ne’ebé eziste entre Timor-Leste ho Indonézia foin daudaun asina. Aleinde ideia rua hosi Prezidente Joko Widodo ho Governador NNT aprezenta kona-ba zona indústria iha fronteira no free trade ida iha Oé-Cusse ne’e sira determinadu ba ida ne’e, no klaru ne’e Governu nia responsabilidade no Governu sei nomea nia ema hamutuk ekipa Indonéiza oinsá haree projetu ne’e,” nia hateten.

Notisia Relevante: Sekjer ONU sei ko’alia ho nasaun G20 apoia TL adere ba ASEAN

Jornalista : Nelson de Sousa

Editór         : Cancio Ximenes

Publisidade

Leave a Reply

Latest Post

error: Content is protected !!