ERMERA, 02 maiu 2023 (TATOLI) – Reabilitasaun kafé tuan iha Postu adminsitrativu Hatulia B, Munisípiu Ermera hatudu rezultadu signifikativu iha produsaun kafé.
Tékniku Reabilitasaun Kafé husi, National Cooperative Business Association (NCBA), Albertino Maia Soares, relata, hahú tinan 2021, kafekultór hamutuk 450 nia kafé maka konsege rehabilita ona, liuhosi NCBA nia tulun, no hatudu rezultadu pozitivu barak katak produsaun kafé aumenta kada tinan.
Tuir Albertino, Reabilitasaun kafé hirak ne’e realiza tanba hetan apoiu hosi Rise Project, finánsia hosi Governu Nova Zelándia, no implementa husi NCBA.
“Komesa husi tinan 2021 to agora ami rehabilita ona to’os 450. Rise Project fó ajuda mak katana, kado, tezoura,”Albertino informa ba Tatoli, iha Suku Fatubolu, Postu Adminsitrativu Hatulia B, Munisípiu Ermera, tersa ne’e.
Nia énfaze katak maioria kafé iha Postu Administrativu Hatulia B mesak kafé tuan, entaun tenke kuda fila fali halo rehabiliatasaun.
“Iha okupasaun Indonézia no tempu fo-foun ita ukun aan, Hatulia B ne’e área prinsipál ba produsaun kafé, no produsaun kafé iha tempu ne’ebá maka’as tebes. Maibé ikus ne’e produsaun kafé menus tebes tanba ai-mahon laiha no kafé mós tuan. Entaun produsaun tuun ba bebeik. Kada tinan NCBA sosa ne’e kuantidade tuun hela de’it. Uluk husi tinan 2002 ou 2003 mai ne’e, Hatulia B bele prodúz tonelada 2000 to’o 3000 kada tinan. Maibé, agora la hanesan uluk tanba tinan kotuk NCBA sosa de’it tonelada 98, no iha 2021 NCBA sosa de’it tonelada 200 resin,” Albertino esplika.
Nia hatutan, komunidade barak mak badinas hadi’a kafé, maibé iha komunidade barak mak ladun iha interrese ho kafé tanba hetan subsídiu oioin.
Nu’udar Tékniku, Nia hateten, maneira barak maka sira halo atu enkoraza komunidade sira partisipa iha Reabilitasaun kafé: “Ami lori banner no fotografia sira kona-ba kafé ne’ebé mak fó rezultadu di’ak hafoin Reabilitasaun.”
“Ita iha to’os barak ona mak hatudu rezultadu di’ak hafoin Reabilitasaun. Kafé fó fuan barak tebes kompara ho kafé ne’ebé mak la halo Reabilitasaun,” Albertino salienta.
Kafekultór, Miguel Maia, nu’udar benefisiáriu hosi Rise Project hateten, Reabilitasaun kafé ne’e fó ninia rezultadu di’ak tebes.
“Uluk ne’e kafé mesak aas de’it. Maibé, depois Reabilitasaun, kafé ne’e badak mas fuan barak. Hanesan ho idade avansadu, ha’u la persiza ona sa’e kafé tutun hodi ku’u kafé, maibé hamriik de’it iha rai bele ku’u ona kafé,” Miguel informa.
Alende Reabilitasaun, NCBA mós apoiu ai-mahon kafé hamutuk 13,200 ba kafekultór sira, inklui ai-kakeu, no ai-lamtoro.
“Tinan ne’e ita distribui ai-kakeu oan 2400. Tinan kotuk ita distribui 6000, no iha tinan 2021, ita distribui 4800. Ita la distribui ai-santuku tanba kankru no moras ne’ebé mak la fó fatin ba ai-santuku atu moris ho di’ak,” Albertino relata.
Jornalista: Filomeno Martins
Editora: Nelia Borges
