OÉ-CUSSE, 09 juñu 2022 (TATOLI) – Rezultadu finál ba produsaun plantasaun batar époka 2023 iha Rejiaun Administrativa Espesiál Oé-Cusse Ambeno (RAEOA) atinje tonelada 2,5 kada ektare ho produsaun atinje tonelada 16,669.
Notísia relevante: Peste ataka produtu alimentasaun iha Oé-Cusse hahú menus
Xefe Departamentu Estensaun Agríkola, iha Diresaun Rejionál Agrikultura RAEOA, José Sako, informa, rezultadu produsaun époka 2023 ne’e iha mudansa kompara ho produsaun époka 2022 tanba laiha estragu no ataka hosi peste.
“Progresu ba atividade crop-cutting ne’ebé ami halo ona komoditi batar ba époka 2023 territóriu Oé-Cusse, katak produsaun ba tinan ne’e atinje tonelada 2,5 kada ektare, ho nia produsaun ne’e atinje tonelada 16,699,” José Sako, relata ba jornalista sira iha Oé-Cusse, sesta ne’e.
Nia esplika, rezultadu ne’e mai hosi tonelada 2,5 kada ektare dividir ho área kolleta iha RAEOA hamutuk ektare 6.675,5 ho nia área kultivasaun hamutuk ektare 6.699,5, área rua ne’e kuaze hanesan tanba laiha estragu, hosi dezastre, peste no seluk tán.
Nia informa, rezultadu ne’e nu’udar progresu tentativa tanba levantamentu ne’e hahú hosi aldeia, suku to’o sub-rejionál, tán ne’e iha mudansa, dadus fiksa ona tanba enkamiña iha nasionál no públika ona iha Diresaun Nasionál Agrikultura no Ortikultura Ministériu Agrikultura no Peska (MAP) nian.
Notísia relevante: MAP kapasita estensionista RAEOA maneira salva ai-han hosi peste lakataru
Tuir Xefe Departamentu ne’e katak, rezultadu tinan ne’e hatudu mudansa tanba sa’e uitoan, maske tinan ne’e udan-been di’ak, tinan kotuk produsaun tun hetan de’it tonelada 2,1 kada ektare ho nia produsaun 6,687.
Nia impaktu tanba udan-been barakliu, dezastre naturál no anin-boot afeta ba plantasaun batar atu hetan rezultadu di’ak iha tempu kolleta.
“Produsaun sa’e mós depende ba área kultivasaun, área boot laiha impaktu produsaun sa’e, sei área boot maibé hetan impaktu hosi dezastre, udan no anin, entaun nia rezultadu sei menus, tanba área balu hetan estragu la konsege kolleta, mota sobu no rai halai,” nia afirma.
Nia esplika, molok hahú halo serbisu, diresaun hahú sirkula formatu kada aldeia suku, atu halo levantamentu ba poténsia no área kultivasaun komoditi iha hira mak eziste iha suku, nune’e to’o nia rezultadu crop-cutting fasil bele kontrola atu hatene nia produsaun époka.
Xefe Departamentu ne’e konfirma, daudaun ne’e, tékniku estensionista sei kontinua halo halo levantamentu crop-cuttung kona-bá komoditi series produsaun alimentár, hare rai maran no natar no komoditi seluk.
Nune’e mós komoditi legumes kacan-kacangan hanesan, forerai, foremunggu, forrekeli, komoditi tuberkulus ubi-ubian hanesan, ai-farina, fehuk, talas, kumbili, lakeru no seluk tán, tanba atividade kolleta sei seidauk konklui.
Nia fundamenta, durante ne’e tékniku sira observa iha terrenu, sistema ne’ebé agrikultura sira uza iha territóriu Oé-Cusse, ba implementasaun iha komoditi hotu-hotu, seidauk uza sistema modernu másimu, barakliu ho sistema konvensionál.
“Hatudu katak, sira hatene ona atu uza fini ne’ebé maka di’ak no kualidade, no uza imput agríkola, maske ho anorgániku ka orgániku, maibé agrikultór sira iha koñesimentu hatene uitoan, oinsá atu kuda transplanta ne’e, no balu sei kontinua uza hela sistema tradisionál,” nia katak.
Jornalista: Abílio Elo Nini
Editór: Evaristo Soares Martins
