OÉ-CUSSE, 04 outubru 2023 (TATOLI – Prezidente Autoridade Rejiaun Administrativa Espesiál Oé-Cusse (RAEOA), Arsénio Paixão Bano, afirma, investimentu ba ensinu pré-eskolár importante iha rejiaun Oé-Cusse nu’udar baze fundamentál ba setór edukasaun.
“Setór edukasaun iha tinan tolu, ha’u-nia mandatu, gasta parese to’o millaun $10-resin, ida-ne’e ita halo saida, iha Oé-Cusse iha estudante rihun 21 to’o 25, hosi eskola sekundáriu tún to’o pré-eskolár, foku barak ne’e atu haree fasilidade ba eskola sira, iha tinan tolu nia laran harii, eskola foun iha fatin barak, iha mós rekrutamentu ba profesór sira, melloramentu fasilidade ba eskola, maibé ida-ne’e seidauk 100%,” Arsénio Paixão Bano, ko’alia iha entrevista eskluziva iha estúdiu Agência Tatoli, Farol, Dili, kuarta ne’e.
Notísia relevante: Ensinu pré-eskolár sei garante kualidade edukasaun iha futuru
Nia informa, iha Eskola Bázika Sentrál (EBC, sigla portugés) foun uluk ne’e, iha de’it sia (9) agora to’o ona 19, uluk iha sekundáriu jerál tolu, agora iha hitu (7), entaun ne’e iha mudansa maka’as, tanba autoridade hakarak iha asesu sufisiente eskola ba labarik sira, iha área remota balu uluk eskola laiha, maibé agora eskola iha ona.
Nia fó ezemplu, eskola ida iha sub-rejiaun Pássabe iha suku Malelat iha fatin izoladu Palsam, distánsia dook tebes hosi zona sentrál maibé eskola ne’e konsege halo, agora iha ona funsionamentu.
Nune’e mós eskola ida agora loke iha Ulas-Antigu, suku Taiboko, ne’e signifika katak, iha tinan tolu nia laran, iha área edukasaun iha progresu maka’as.
Tuir nia, iha haree área formasaun ba profesór sira, iha tempu badak konstrusaun sentru formasaun finaliza, tanba iha tinan tolu liubá, Autoridade RAEOA selebra akordu ida ho Ministériu Edukasaun apoia hosi UNTL, fasilita formasaun ba grau baxarelatu ba profesór sira na’in-90 iha Oé-Cusse.
“Maibé sei iha obstákulu barak iha setór edukasaun, melloramentu ba fasilidade tenke kontinua hanesan foku ba pré-eskolár, tanba iha tinan tolu ne’e ita foin mak iha 14, ita tenke aumenta tán, ita-nia planu ba futuru, sé de’it maka kontinua servisu iha RAEOA, tenke foku ba pré-eskolár to’o aldeia sira iha 63, mínimu iha aldeia ida tenke iha pré-eskolár ida,” nia katak.
Tanba baze edukasaun mak iha pré-eskolár, maibé ita iha projetu hira kedan, foin daudaun mós lansa tán projetu balu ba konstrusaun eskola nian, inklui pré-eskolár.
“Entaun Oé-Cusse nia atinjementu maka’as iha área edukasaun, maibé ida-ne’e seidauk to’o tanba área remota sira iha Oé-Cusse barak,” nia akresenta.
Bazea ba livru 3C (RAEOA-ZEESM TL) hatudu katak, setór edukasaun iha Oé-Cusse, dadus tinan 2020, iha estudante eskola públiku hahú hosi pré-primária to’o ensinu tékniku hamutuk 22.713 ho profesór permanente 476 no kontratadu 318 ho totál hamutuk 794.
Nune’e mós estudante iha eskola katólika hahú hosi infantil ensinu báziku to’o ensinu tékniku hamutuk 3.162 ho profesór permanente 39, kontratadu 38 ho totál hamutuk na’in-77.
Nune’e mós fasilidade eskola públiku ho privadu hamutuk iha 91 ho sala aula iha 731, profesór permanente 437 no kontratadu 280 hamutuk na’in-717, ho total estudante iha 21.551.
Notísia relevante: PA RAEOA inaugura Eskola Bázika Filiál haat
Jornalista : Abílio Elo Nini
Editór : Evaristo Soares Martins
