DILI, 23 novembru 2023 (TATOLI)-Komisaun G trata asuntu Edukasaun, Juventude, Kultura no Sidadania iha Parlamentu Nasionál (PN), kinta ne’e, simu audénsia hodi rona preokupasaun hosi profesór kontratadu sira kona-ba sira-nia lista naran seidauk tama iha rejime espesiál faze dahuluk.
Notísia Relevante: Lista profesór ne’ebé elejivel ba rejime espesiál publika ona iha Jornál Repúblika
“Ohin, ami hala’o audiénsia ho ita-nia mestre sira-ne’ebé durante ne’e sai kontratadu no durante ne’e sai kontratadu ba tinan ida hodi esplika kona-ba prosedimentu ne’ebé iha. Primeiru, iha buat tolu ne’ebé ohin sira aprezenta. Katak, sira hala’o sira-nia dever no sira mós durante tinan ida simu ona direitu, maibé proximu ne’ebé mai dehan katak sei hapara sira,” Prezidente Komisaun G, Deputadu Armando dos Santos Lopes, hateten ba jornalista sira hafoin simu audiénsia iha uma fukun PN, kinta ne’e.
Ho sujestaun sira-ne’ebé iha, komisaun G sei hato’o fali ba ministériu tutela hanesan ezekutadór ba programa ne’e relasiona ho problema edukasaun nian no direitu profesór sira-nian.
“Profesór sira-ne’ebé agora daudaun iha ne’e hamutuk 1946, maibé foin daudaun ministériu hato’o katak iha problema balun. Tanba ne’e, por volta 30-ital la pasa, tanba ne’e rekezitu balun seidauk sidadaun no balun dokumentu la kompletu,” nia dehan.
Nune’e, Komisaun G trata asuntu Edukasaun, Juventude, Kultura no Sidadania iha Parlamentu Nasionál (PN), sei haree bolu Ministériu Edukasaun (ME) hodi hare ba preokupasaun profesór sira-nian.
Konsilleiru ba Profesór Kontratadu sira, Agostinho Soares, hateten ohin hamutuk ho profesór sira kontratadu mai hasoru malu ho komisaun G atu hato’o preokupasaun profesór sira-nian, espesifikamente profesór kontratadu 2023 ne’ebé sira-nia problema konsideradu solusaun laiha entre profesór hirak ne’e ho ministériu.
“Tanba ne’e, ami mai komisaun G hodi aprezenta kestaun ida-ne’e ba Deputadu sira. Problema loloos mak diferensa interpretasaun iha implementasaun dekretu-lei 31/2023, 31 maiu. Primeiru, profesór kontratadu 2023 interpreta katak dekretu-lei ida-ne’e klaru no momoos sira vinkuladu, Katak, sira mós hola parte iha ingresu espesiál, hosi parte Ministériu Edukasaun sira eskluidu. Iha diferensa interpretasaun ida-ne’e mak ami mai aprezenta katak, presiza ita iha seriedade hamutuk hodi nune’e asesór sira bele haree didi’ak no interpretasaun ida, nune’e interpretasaun ida pozitivu ba solusiona polémika ida-ne’e,” nia hateten.
Komisaun G nu’udar reprezentante sidadaun hotu-hotu nomeadamente ba profesór, ba asuntu edukasaun nian nune’e profesór sira-ne’e mai aprezenta preokupasaun refere hodi bele tau atensaun, tanba PN iha podér ida boot-liu mak podér polítika oinsá bele hamutuk ho Governu hareer rekomendasaun ne’e.
Nia hateten, profesór kontratadu hirak ne’e seidauk hetan eskluidu maibé iha faze interpretasaun iha tendénsia atu eskluidu no seidauk iha konkluzaun finál ida maibé tendénsia ba iha ne’eba, nune’e di’ak-liu duké iha problema hodi hamosu tan problema foun entaun nu’udar sidadaun hamutuk atu rezolve.
“Totál profesór hamutuk 1946 no sira eziste dezde voluntáriu besik tinan 10, maibé sira foin to’o kontratu. Purtantu, tinan ida normalmente Ministériu Edukasaun kontratadu tinan barak. Maibé, ninia modalidade kontratadu ne’e sempre estende kada tinan ida, tanba kontratu ne’e por nesesidade falta profesór, inan-aman hakilar no estudante abandonadu. Tanba ne’e, sira oferese sira-nia aan hodi voluntariamente responde preokupasaun ne’e. Ida-ne’e hanoin kontribuisaun melloramentu funsionamentu sistema edukativu ita-nia rain,” nia hateten.
Jornalista : Nelson de Sousa
Editór : Cancio Ximenes
