DILI, 28 dezembru 2023 (TATOLI) – Ministra Edukasaun (ME) Dulce de Jesus Soares lansa livru ida ho titlu “O Conhecimento e um fator importante para desenvolvimento em Timor-Leste” ne’ebé hakerek husi Autora joven feto ida ho naran Rosália de Jesus Pereira, ho tinan 27, hodi fó omenajen ba grupu rezisténsia timoroan sira, lideradu husi Proklamadór, Francisco Xavier no Nicolau dos Reis Lobato, iha tinan 1975.
“Obra ne’e hanesan referénsia istória ida ba jerasaun foun sira atu hatene hodi repseita sofrimentu saida maka ita-nia lider sira halo ona ba luta ukun rasik an ne’e,” Ministra Dulce de Jesus, hateten, iha Eis-komarka, Balide, Dili, kinta ne’e.
Governante ne’e dehan, livru ne’e mós sei asegura iha biblioteka Edukasaun nian, atu nune’e bele fasilita estudante sira bele estuda hodi hatene sira-nia líder nasionál sira inklui istória país nian no mós atu bele hasa’e kustume lee ba labarik sira.
Enkuantu autora Rosália Pereira rasik hateten ideia hodi hamosu hanoin ida atu hakerek livru ne’e tanba hakarak atu motiva jerasaun foun sira atu bele iha vontade lee no atu atrai mós ema seluk bele hakerek sira-nia livru rasik.
Fetoran orijinál Laga Sagadati husi Munisípiu Baucau ne’e afirma katak obra ne’e rasik hanesan modelu rekoñesimentu ida ba grupu joventude rezisténsia, luta-na’in sira ne’ebé lidera husi Francisco Xavier do Amaral no Nicolau dos Reis Lobato, inklui parte seluk ne’ebé ho brani hamosu inspirasaun ida hodi proklama independénsia Timor-Leste iha loron 28 November 1975.
“Ha’u espera ho lansamentu livru ha’u-nia ne’e bele ajuda kolega jerasaun foun sira atu bele hatoman aan lee. Tanba ho lee de’it maka ita bele hasa’e koñesimentu siénsia hodi fó konstribuisaun ba dezenvolvimentu nasaun nian,” nia hateten.
Rosália Pereira, ne’ebé agora sai estudnate iha Universidade da Paz semester ikus ho departamentu Administrasaun Públiku ne’e hateten, nia hahú hakerek livru 2018, ho pájina 15. Livru sira ne’e nia hakerek ho lian Tetun depois tradús ba Portugés, Inglés, no Indonézia. Husi livru ne’ebé nia hakerek konsege prodús ona hamutuk 400 ezemplar no oras ne’e hatama ona iha biblioteka Centru Nasionál Chega Balide.
Oan husi Alexandre Jesus Soares Pereira, no Isabel de Sousa, ne’e reforsa katak livru sira ne’e nia hakerek ne’e ko’alia mós kona-ba vontade patriótika jerasaun foun Timor iha tempu luta hodi liberta soberania ne’ebé hahú husi Prezidente Nicolau Lobato, no Proklamadór Francisco Xavier do Amaral nian depois iha pajina seluk ko’aia mós kona ba akontesimentu asaltu kompañia militar Portuges iha Taibessi, Dili ne’ebé lidera husi komandante Rogério Tiago Lobato.
Husi livru sira ne’e mós ko’alia kona-ba atribuisaun Prémiu Nobel da paz ba Dom Carlos Filipe Ximenes Belo no Prezidente Repúblika atual, José Ramos Horta, no mós kona ba politika hodi re-organiza fali luta Timor-Leste nia ba ukun rasik an ne’ebé lidera husi Primeiru-Ministru atuál, Xanana Gusmão.
Enkuantu, Rosalia mai husi família simples. Iha uma-laran, ho inan-aman, hamutuk mós bin-alin na’in ualu. Nia hahú estudu eskola báziku Filiál (EBF) iha Camea depois hakat ba EBC teseiru siklu iha Esperança da pátria no akaba nia eskola sekundária iha 05 de Maio, Becora, Dili.
Jornalista: Tomé Amado
Editór: Rafael Ximenes de A. Belo





