DILI, 06 fevereiru 2024 (TATOLI)—Banku Sentrál Timor-Leste (BCTL, sigla portugés), tersa ne’e, lansa relatóriu trimestrál fundu petrolíferu Timor-Leste ba dala LXIX, ne’ebé kobre hosi loron 01 outubru to’o 31 dezembru 2023, inklui kapitál fundu.
“Relatóriu ne’e hatudu katak kapitál fundu iha trimestre ikus hamutuk biliaun $18,252, kompara ho biliaun $17,521 iha fin trimestre dahuluk hafoin ajustamentu ne’ebé halo ba relatóriu tinan 2022 ho valór justu ba instrumentu dívida privada emite hosi Timor GAP E.P,” Dirétor Ezekutivu Departamentu Jestaun Fundu Petrolíferu BCTL, Tobias Ferreira, relata liuhosi konferénsia imprensa ne’ebé hala’o iha salaun BCTL, Akait.
Relatóriu ne’e hatudu katak totál reseita kapitál ne’ebé simu iha trimestre ne’e hamutuk millaun $16,337.
Notísia relevante : Fundu Petrolíferu biliaun $17-resin iha trimestre datoluk 2023
Enkuantu, rendimentu brutu hosi investimentu fundu biliaun $1,018, kompostu hosi dividendu no juru ne’ebé simu millaun $123, mudansa iha valór merkadu ba ativu finanseiru millaun $877,23 no movimentu cambiais mak millaun $17,77.
“Ne’e reprezenta retornu totál hosi karteira investimentu durante trimestre ne’e 5,86%, enkuantu retornu sasukat ka benchmark ba períodu ne’e 5,95%,” nia akresenta.
Aleinde ne’e, lei fundu petrolíferu espesífika katak jestór operasionál BCTL mak hanesan ajente responsável ba jestaun operasionál fundu petrolífera, enkuantu Ministériu Finansa hanesan responsável atu define estratéjia globál investimentu ba fundu.
“Durante trimestre ikus BCTL jere portofóliu besik liu ho nia pontu referénsia. Diferensa entre retornu totál portofóliu no pontu referénsia iha períodu ne’e 8 ponto de base ou 0,08%. Retornu totál fundu nian iha inísiu mak 4,26%,” Tobias Ferreira, esplika.
Kontribuinte impostu millaun $16-resin
Osan ne’ebé tama hosi brutu fundu simu hosi kontribuinte impostu sira hamutuk millaun $16,337.
Osan líquidu ne’ebé sai hosi fundu durante trimestre ne’e hamutuk millaun $302,064, kompostu hosi millaun $300 transfere ba Orsamentu Jerál Estadu (OJE) no millaun $2,064 kobre ba kustu jestaun operasionál.
“Retornu totál fundu nian iha trimestre ne’e mak 5,86%, kompara ho retornu sasukat iha períodu ne’e 5,95% no retornu hosi karteira investimentu iha merkadu finanseiru 6,06%, enkuantu retornu referénsia 6,11%,” Diretór esklarese.
Tékniku investimentu fundu petrolíferu BCTL, Agostinho Maia, hateten, fatór sira ne’ebé fó efeitu pozitivu ba investimentu tinan ne’e , liu-liu trimestre ikus tinan 2023 nian, iha retornu pozitivu ne’e sei mai hosi rendimentu no equity ne’ebé mak iha maibé boot liuhosi equitu pozitivu tebes iha trimestre dala ikus.
“Ita haree katak iha referénsia globál ne’e retornu liu 20% iha tinan ne’e. Equity pozitivu tebes tanba refleta espetativa merkadu katak ba banku sentrál prinsipál sira, sira-nia estratejia atu jere ekonomia globál atu labele monu ba kresimentu negativu. Tanba ita hatene katak durante ne’e kresimentu negativu tanba inflasaun globál ne’e maka’as tebes, entaun ida-ne’e fó ameasa boot ida ba ekonomia globál no investimentu sira, nune’e banku sentrál hasa’e taxa juru maka’as atubele hamenus inflasaun globál,” nia esplika.
Tékniku Investimentu dehan tan, investimentu ne’e ninia movimentu presu sempre refleta saida mak atu akontese iha futuru, tanba ne’e retornmu pozitivu refleta sentimentu katak banku sentrál sira sei jere ekonomia ne’e ho di’ak, liu-liu sira bele hatun fali inflasaun ba alvu sein rezulta efeitu negative ba ekonomia.
Maski nune’e, risku ba oin maka kuandu presu ne’e nia reflete ona saida mak atu akontese iha futuru, entaun karik espetativa sira ne’e bele realiza iha futuru, ezemplu iha janeiru to’o fevereiru 2024 dadus ne’ebé fó sai ekonomia kontinua forte nafatin, entaun sai nafatin ameasa katak inflasaun ne’e bele sa’e fali bainhira inflasaun globál sa’e fali, tanba ne’e banku sentrál sira iha obrigasaun hasa’e fali taxa juru, ne’ebé nível ho taxa juru ida agora kuandu banku sentrál hasae’e fali bele fó ameasa ba presu merkadu finanseiru sira.
Kapitál fundu sa’e
Iha biban hanesan, Diretór Luta Hamutuk, José Alves da Costa, hateten, relatóriu BCTL hatudu katak fundu petrolíferu sa’e iha trimestre ikus hatudu pasu pozitivu tebes.
“Kompara ho trimestre sira antes iha trimestre ikus tinan 2023 ne’e, fundu petrolíferu di’ak tebes, signifika sa’e biliaun $1-resin mak ita hetan ne’e kuaze besik tinan-rua mak ita hetan tan hanesan ne’e, ne’e orgullu boot ida, ba oin ita presiza kontinua haree no kuida nafatin ho ita-nia investimentu sira ne’e,” José Alves da Costa dehan.
Diretór ne’e husu ba Governu atu kria investimentu klaru ka investe setór la’ós petrolíferu hodi labele depende de’it ba fundu petrolíferu.
Atividade divulga relatóriu ne’e partisipa hosi Governu ne’ebé reprezenta hosi Koordenadór fundu petrolíferu hosi Ministériu Finansa, Filipe Nery Bernardo, inklui sosiedade sivíl.
Jornalista : Antónia Gusmão
Editora : Julia Chatarina
