iklan

HEADLINE, OEKUSI

INCSIDA husu Oé-Cusse oan hamutuk kombate tranzmisaun VIH/Sida

INCSIDA husu Oé-Cusse oan hamutuk kombate tranzmisaun VIH/Sida

INCSIDA, I.P Hala'o sensibilizasaun ba informasaun kona-ba tranzmisaun VIH/Sida iha Oé-Cusse. Imajen Tatoli/Abílio Elo Nini

OÉ-CUSSE, 08 jullu 2024 (TATOLI) – Institutu Nasionál Kombate VIH/Sida, Institutu Públiku (INCSIDA, I.P) koopera ho Servisu Saúde Rejiaun Administrativa Espesiál Oé-Cusse Ambeno (RAEOA) organiza semináriu ida hodi divulga informasaun kona-ba prevensaun VIH/Sida, moras hada’et liuhusi relasaun seksuál no tráfiku umanu ba joven no komunidade sira iha suku Costa, sub-rejiaun Pante Makasar.

Iha divulgasaun ne’e, Prezidente INCSIDA, Daniel Marçal, husu entidade hotu iha Oé-Cusse atu hamutuk proteje Timor-Leste husi problema tranzmisaun VIH/Sida.

“Sensibilizasaun ne’e hala’o durante loron lima hodi hasa’e koñesimentu komunidade nian kona-ba proteje aan husi problema trazmisaun vírus HIV, seksu livre bele destroi saúde iha futuru, no kaben sedu bele destroi planu di’ak iha futuru. Ida-ne’e mak ami husu hamutuk proteje Timor-Leste husi tranzmisaun vírus ne’e”, Daniel Marçal ko’alia iha abertura semináriu ne’ebé hala’o iha sede suku Costa.

Nia salienta katak Oé-Cusse daudaun ne’e sai fatin estratéjia ba atividade negósiu, turizmu no estratéjia ba buat ne’ebé ladi’ak hanesan seksu livre, kaben sedu, droga, tanba Oé-Cusse jeografikamente haleu husi nasaun viziña ho fronteira terrestre. Komunidade barak seidauk hatene konsekuénsia husi moras VIH/Sida no seksu livre.

Tan ne’e, INCSIDA hakarak atu tulun komunidade, liuliu joven sira ho informasaun ne’ebé kualidade, informativu no konstrutiva, atu sira hatene nune’e bele proteje aan husi hahalok sira-ne’ebé fó risku ba saúde.

Notísia relevante: Kazu infetadu HIV-SIDA iha Oé-Cusse sa’e ba 60

Nia mós aprezenta dadus kona-ba VIH/Sida iha territóriu katak to’o iha Marsu 2024, INCSIDA rejista ona kazu hamutuk 2.042, husi númeru ne’e Oé-Cusse iha 73 no kompara ho tinan hirak ba kotuk iha de’it kazu 10, tanba nia impaktu mai husi seksu livre.

“Ita nafatin alerta bebeik tanba moras HIV/Sida iha mundu laiha ai-moruk no labele kura ho ai-moruk tradisionál, maibé saúde prepara de’it ai-moruk ida hodi hemu”, nia fó hanoin.

Notísia relevante: Ema 120 iha TTU Indonézia infetadu HIV-AIDS

Xefe suku Costa, Francisco Colo, hateten atividade ne’e bele hasa’e koñesimentu komunidade nian, liuliu iha suku Costa atu hatene impaktu husi VIH/Sida, tanba maioria komunidade lahatene kona-ba kauza husi moras ne’e.

“Entaun, ho atividade ne’e, ha’u espera katak komunidade ne’ebé hela iha suku Costa, liuliu iha aldeia Sanane, bairru Numbei, Masin no Samoro, bele komprende. Sira husi aldeia Oésono, Mataha, Oétfo no Lakufoan mai reprezenta de’it”, dehan.

INCSIDA, I.P Hala’o sensibilizasaun ba informasaun kona-ba tranzmisaun VIH/Sida iha Oé-Cusse. Imajen Tatoli/Abílio Elo Nini

Prezidente Autoridade RAEOA, Rogério Tiago Lobato, reforsa katak serbisu ne’e la’ós INCSIDA no autoridade RAEOA nian, maibé persiza kontribuisaun hosi entidade hotu.

Tuir nia, inan-aman xave ba susesu ba oan sira-nia futuru, tanba ne’e persiza fó hanoin beibeik ba oan sira, komesa husi uma, tanba família mak tenke forte atu ko’alia nafatin ba oan sira hodi labele kaben sedu no hadook aan husi seksu livre.

“Ha’u agradese ba INCSIDA bele mai to’o iha ne’e atu tulun RAEOA hamutuk kombate moras ida-ne’e. Ami iha Oé-Cusse sei halo buat hotu atu koopera ho INCSIDA, persiza apoia iha parte saida, ami prontu atu fó tanba ami hakarak ami-nia oan sira iha Oé-Cusse atu hetan saúde di’ak no labele monu ba tentasaun ne’ebé kabén sedu ho malu árbiru depois lori moras ba sosiedade”, nia afirma.

Prezidente ne’e mós husu atu labele tau importánsia ba fetosá no umane, maibé tau interese ba futuru joven sira. Tanba ne’e, nia solisita ba entidade hotu atu kontribui ba prevensaun moras VIH/Sida iha Oé-Cusse.

Notísia relevante: TL rejista atualmente afetadu HIV-SIDA hamutuk 1849 

Jornalista: Abílio Elo Nini

Editora: Maria Auxiliadora

iklan
iklan

Leave a Reply

iklan
error: Content is protected !!