PM Xanana: instituisaun Estadu ne’ebé la ezekuta orsamentu ho di’ak sei hetan redusaun iha OJE 2025

DILI, 18 jullu 2024 (TATOLI)- Primeiru Ministru, Kay Rala Xanana Gusmão, deklara sei halo avaliasaun sériu ba insitutisaun Estadu ne’ebé la ezekuta ho loos Orsamentu Jerál Estadu (OJE) 2024, sei hetan redusaun iha OJE 2025.
Xefe Governu hato’o kestaun ne’e hafoin hasoru malu ho Prizidente Repúblika, José Ramos Horta, hodi informa preparasaun Governu ba elobarasaun planu orsamentu ba tinan fiskál 2025, iha Palásiu Governu, Bairru-Pité-Dili, kuarta ne’e.
Notísia relevante:PM: Jornada Orsamentál 2025 nu’udar reflesaun hodi aloka osan tuir kbiit ezekusaun
“Agora ami iha hela jornada orsamentál ba tinan 2025 nian, nune’e ha’u sei haree iha tinan 2024 instituisaun Estadu sira ne’ebé ita fó osan ba sira ezekuta laloos no la hotu ita sei hamenus sira nia orsamentu tanba labele ezekuta ho di’ak”, deklara Xefe Governu ba jornalista sira.
Razaun halo redusaun, PM Xanana dehan atu insitutiusaun Estadu hotu bele halo tuir sistema jestaun dia’k ba orsamentu Estadu nian.
“Ida ne’e (halo redusaun) para ita fila-fali ba sistema ida uluk hodi jere didi’ak povu nia osan,” katak.
Ezekusaun Orsamentu Jerál Estadu (OJE) 2024, entre janeiru to’o juñu 2024, foin atinje 32% ka ekivalente ba $585.342.597 husi totál billaun $2,2.
Ezekusaun ne’e ba kategoria Saláriu no Vensimentu atinje $191.186.162 (41%) husi montante millaun $468, Bens no Servisu 78.367.147 (20%) husi totál $386.336.005, Kapitál Menór 5.923.126 (17%) husi $34.204.055, no Kapitál no Dezenvolvimentu $34.389.727 (8%) husi 410.996.289.
Notísia relevante:Ezekusaun OJE 2024 foin atinje 32%
Entretantu, Governu liuhusi Konsellu Ministru aprova montante totál despeza nian ne’ebé relasiona ho títulu orsamentál ida-idak kona-bá Orsamentu Jerál Estadu (OJE) ba tinan 2025, ho valór globál ne’ebé prevee dolár amerikanu billaun $1,8.
Montante ne’e inklui orsamentu Administrasaun Sentrál, Seguransa Sosiál no Rejiaun Administrativa Espesiál Oé-cusse Ambeno (RAEOA).
Notísia relevante: Konsellu Ministru aprova tetu OJE 2025 billaun $1,8
Distribuisaun tetu agregadu Orsamentu ba Administrasaun Sentrál iha OJE tinan 2025, tuir setór ne’ebé define ona husi programa Governu no Planu Estratéjiku Dezenvolvimentu Nasionál (PEDN) ho Setór Kapitál Sosiál simu alokasaun ho montante 38%, tuir kedas Setór Enkuadramentu Institusionál ho 36%, Dezenvolvimentu Infraestrutura 16% no Dezenvolvimentu Ekonómiku 10%.
Revisaun ba Dekretu-Lei IP no EP
Alende ne’e, Xefe Governu afirma haree ona atu halo revisaun ka alterasaun Dekretu-Lei sira ba kriasaun Empreza Públiku (EP) no Institutu Públiku (IP).
“Loos duni, ami haree ona kona-bá E.P no I.P sira, maibé presiza modifika ba dekretu-lei no lei lubuk ida, ne’ebé iha hela prosesu nia laran,” Primeiru-Ministru afirma.
Tuir líder Karismátiku ne’e, Governu sei esforsu hamenus EP no IP ne’ebé orsamentu boot maibé la hala’o serbisu ho másimu.
“Ita sei haree, la’ós agora maibé neneik tanba iha lei balun liga ba ida ne’e, balun liga ba ida ne’ebá komplikadu oituan, ne’ebé ita presiza heree ida ba ida. Tanba sira sai tiha autonómu la halo serbisu ne’ebé di’ak”.
Notísia relevante:PR Horta husu halo auditoria ba IP ho EP ne’ebé la fó benefísiu ba Estadu
Jornalista: Hortencio Sanchez
Editór: Florencio Miranda Ximenes

