PN atribui nasionalidade timorense ba António Guterres

DILI, 30 agostu 2024 (TATOLI)—Parlamentu Nasionál (PN) liuhusi reuniaun plenária, sesta ne’e, aprova projetu rezolusaun hodi atribui sidadania onoráriu ka nasionalidade timorense ba atuál Sekretáriu Jerál Organizasaun Nasaun Unida (ONU), António Manuel de Oliveira Guterres.
Notísia Relevante: António Guterres ho matan-been monu espresa orgullu sai sidadaun Timor-Leste
“Votu afavór 55, kontra no abstensaun zero, ho nune’e, deliberasaun atribuisaun nasionalidade António Manuel de Oliveira Guterres, por altu relevante serbisu prestadu ba nasaun pasa,” Prezidente Parlamentu Nasionál, Maria Fernanda Lay, hato’o iha sala plenária PN.
Tuir testu projetu rezolusaun ne’ebé Sekretária meza Parlamentu Nasionál (PN), Virginia Ana Belo, lee sai katak, António Guterres, atuál Sekretáriu Jerál ONU sempre sai defensór no apoiu Timor-Leste no kontribui signifikante ba Timor-Leste nia independénsia no dezenvolvimentu, iha tempu naruk.
Durante ninia mandatu hanesan Primeiru-Ministru Portugál iha tinan 1995-2002, António Guterres dezempeña papél fundamentál ba defeza autodeterminasaun Timor-Leste, kontribui levanta kestaun Timor-Leste iha fórum internasionál inklui ONU, Uniaun Europeia, Komunidade Ko’alia Lian Portugés (CPLP, siglá portugés) no realizasaun referendu kona-ba independénsia iha 1999.
Ho violénsia ne’ebé akontese iha referendu, António Guterres, fundamentál iha iha mobilizasaun komunidade internasionál halo interven no estabelese administrasaun tranzitóriu Nasaun Unida iha Timor-Leste (UNTAET) ba dalan independénsia totál nasaun ne’e iha tinan 2002.
Hanesan altu komisáriu Nasaun Unida ba refujiadu 2005-2015, António Guterres, kontinua apoiu Timor-Leste iha repatriasaun no re-integrasaun refujiadu timoroan no kontribui ba estabilizasaun nasaun.
Ninia papél atuál hanesan Sekretáriu Jerál ONU dezde 2017, António Guterres, defensór konstante ba dezenvolvimentu sustentável no pás, apoiu esforsu nasaun nian hodi alkansa Objetivu Dezenvolvimentu Sustentável (ODS) no fortalese instituisaun demokrátika.
Ba rekoñesimentu ninia esforsu tomak ne’e mak António Guterres hetan kondekorasaun husi Prezidente Repúblika, José Ramos Horta, iha tinan 2009 ho Colar Ordem Timor-Leste no iha tinan 2024 ho Grande Colar Ordem Timor-Leste.
Sentidu ne’e ho forma simboliza altu no relevante serbisu prestadu ba povu Timor-Leste no nasaun husi António Guterres.
Nune’e, PN rezolve tuir termu artigu 92 konstituisaun no artigu 13 lei númeru 9/2012, 05 novembru, públika iha jornál repúblika série 1 númeru 7, 16 jullu 2003, hanesan tuir mai, ba dahuluk, konsede nasionalidade timorense ba António Guterres, husi prestasaun altu relevante serbisu ba nasaun.
Daruak, rekomenda ba Governu prosede rejistu prosesu naturalizasaun ba António Manuel de Oliveira Guterres, emite ho prioridade boot ba dokumentasaun relevante sira hotu.
Projetu rezolusaun ne’e aprezenta husi Deputadu proponente Duarte Nunes (CNRT), Aniceto Longuinhos Guterres Lopes (FRETILIN), Maria Angelina Sarmento (PLP), Manuel Noronha (PD) no António Verdiál de Sousa (KHUNTO).
Deputadu proponente, Duarte Nunes, dehan António Guterres nia papél ne’ebé hala’o durante Timor-Leste nia luta ba independénsia ne’e ema hotu hatene no buat ne’ebé haree iha rezolusaun ne’e diskrisaun ninian aktu sira-ne’ebé nia hala’o relasaun ho Timor-Leste nia luta luta.
Aniceto Longuihos Guterres Lopes hateten,Timor-Leste hakarak atribui sidadania onoráriu ne’ebé hanesan mós uluk PN fó ba Prezidente Repúblika Portugál, Jorge Sampaio, bainhira nia mai vizita Timor-Leste, PN ne’e atribui tiha ona sidadania onoráriu ba Prezidente Portugál no ohin atu fó tan ba António Guterres iha altura ne’eba hanesan Primeiru-Ministru Portugál, ne’ebé sai hanesan pakote ida.
“Atribuisaun ida-ne’e ba ninia papél empeñu iha prosesu ba Timor nian liuliu kona-ba ita-nia ita-nia luta,” nia dehan.
Notísia Relevante: António Guterres: ONU kontinua apoia Timor-Leste hodi luta ba liberta povu
Jornalista : Nelson de Sousa
Editór : Cancio Ximenes

