Autoridade RAEOA halo konsulta finál ba kriasaun suku no aldeia foun

OÉ-CUSSE, 04 Outubru 2024 (TATOLI) – Autoridade Rejiaun Administrativa Espesiál Oé-Cusse Ambeno (RAEOA), liuhusi Sekretaria Rejionál ba Asuntu Administrasaun realiza semináriu nasionál hodi halo konsulta finál ho entidade sira molok estabelese suku no aldeia foun.
Sekretáriu Rejionál ba Asuntu Administrasaun, André Lao, hateten objetivu husi semináriu ne’e atu akumula ideia no rona rekomendasaun husi sosiedade sivíl, autoridade lokál, veteranu no joven sira molok submete ba Prezidente Autoridade RAEOA, Rogério Lobato, hodi hato’o ba Primeiru-Ministru, Xanana Gusmão, atu halo preparasaun ba eleisaun suku.
“Durante fulan ida, ekipa komisaun hala’o sensibilizasaun ba kritériu estabelesimentu suku no aldeia foun no ami simu mós proposta husi komunidade atu sai suku no aldeia foun. Tan ne’e, ita tenke legaliza serbisu hotu, ne’ebé ami akaba ona, nia rezultadu mak ohin finaliza liuhusi semináriu nasionál ne’ebé ita hamutuk iha ne’e atu haree no rona ideia hodi haforsa serbisu atu hetan aseitasaun husi suku 18 kona-ba kriasaun suku no aldeia foun ne’ebé atu harii iha Oé-Cusse”, André La’o ko’alia iha otél Ambeno.
Notísia relevante: Sosializasaun kona-ba kritériu estabelese suku foun iha RAEOA remata

Nia salienta katak durante komisaun halo divulgasaun iha baze, konsege simu proposta atu harii suku foun 11 ho aldeia 82. Proposta sira-ne’e pasa hotu, signifika suku hamutuk 29 no aldeia 145 mak sei eziste iha Oé-Cusse, tanba daudaun ne’e iha ona suku 18 no aldeia 63.
“Tan ne’e, ami konvida ita hotu nia prezensa iha ne’e atu kontribui ideia hodi prodús rezultadu ne’ebé di’ak liu antes prezidente asina hodi entrega ba Primeiru-Ministru, katak suku no aldeia foun iha Oé-Cusse mak ne’e no prepara atu tuir eleisaun suku no aldeia iha Novembru tinan ne’e, tanba 2025 prepara fali ba postu no munisípiu foun”, nia adianta.
Notísia relevante: Autoridade RAEOA introdús kritéria atu estabelese suku iha Pante Makasar
Iha biban ne’e, Koordenadór Zona Espesiál Ekonómika no Dezenvolvimentu Oé-Cusse Ambeno (ZEEDOA), João Mendes Gonçalves, konsidera katak estabelesimentu suku no aldeia foun importante ba Oé-Cusse, nune’e iha futuru estatutu polítika administrativu Oé-Cusse nian iha ona baze ne’ebé persiza avansa de’it ho nia programa, tanba objetivu husi estabelesimentu suku no aldeia foun ne’e atu hakesik governasaun ba iha komunidade.
“Hakbesik Governu ba iha povu no lori povu besik liu iha Governu. Konserteza ita atu halo divizaun ne’e implika ba administrativa foun husi fronteira ne’ebé iha daudaun. Alterasaun ba fronteira, maibé nafatin territóriu Oé-Cusse nian no la bá fatin seluk”, nia informa.

Koordenadór ne’e husu entidade hotu iha Oé-Cusse atu apoia inisiativa ne’e, tanba importante tebes ba futuru povu Oé-Cusse nian.
“Esklaresimentu ne’e mak ha’u hakarak hato’o, tanba ha’u rona informasaun parte balun ladún kontente ho alterasaun fronteira sira-ne’e. Ne’ebé ha’u husu hothotu atu apoia tanba inisiativa Governu ne’e atu hadi’a povu nia moris, lori Governu besik povu no lori povu mai besik Governu”, dehan.
Xefe suku Naimeko, Marcos liu, agradese ba Governu tanba kria polítika hodi alarga suku no aldeia iha Oé-Cusse.
“Ha’u rasik tenke haree populasaun 5000-resin, ne’ebé polítika fahe suku no aldeia ne’e ita hotu apoia, tanba barak mak hela dook husi sede suku”, dehan.
Notísia relevante: Governu sei avalia suku hitu iha Oé-Cusse molok válida sai suku foun
Tuir dadus, suku foun 11 ne’ebé prapara aan mak iha sub-rejiaun Pante Makasar mak suku Costa atu kria tan suku foun rua mak Monemeko no Kutete, suku Cunha atu kria suku rua mak Maunaebeno no Cunha B. Iha sub-rejiaun Oésilo, suku Bobometo kria suku foun rua mak Bobo-Ufe no Bobomanat. Iha sub-rejiaun Pássabe, suku Abani estabelese tan suku foun rua mak Haemnanu no Bankeko no iha sub-rejiaun Nítibe, suku Lela-Ufe kria suku foun ida mak Hao-Ufe.
Jornalista: Abílio Elo Nini
Editora: Maria Auxiliadora

