DILI, 26 Fevereiru 2025b(TATOLI)-Ministru Asuntu Kombatente Libertasaun Nasionál (MAKLN), Gil da Costa Monteiro Oan Soru, informa dadus provizóriu konaba reklamasaun no kontestasaun ne’ebé daudaun ne’e rejistadu iha MAKLN hamutuk 11,045.
Dadus sira ne’e falta de’it mak munisípiu Ermera. “Reklamasaun to’o dia 25 fulan-Fevereiru hamutuk 11,045, liuhosi CCLN entrega ba ministériu no agora despaxu ona ba tékniku sira para haree ninia prosesu tuir mai”, Ministru Oan-Soru hatete iha knaar fatin Komoro, ohin.
Ministru hatutan reklamasaun sira ne’e normál tuir lei, maibé la’ós halo reklamasaun bazeia fali ba polítika. “Ha’u la ministru ba CNRT, ministru ba asuntu kombatente libertasaun nasionál ninian, ne’ebé ha’u hakarak aproveita apela ba sira, karik tendénsia ne’e iha li’ur, jogu hanesan ne’e, tanba agora ne’e ita bele konsidera katak, polítika la’o manas-manas hela, ne’ebé ho intensaun hakarak halo jogu liuhosi ne’e, ema ida halo jogu ne’e mós kuidadu, tanba ha’u labele hanoin, ka ha’u reklama hasoru ema seluk, no ha’u sai anju. Ha’u tenke atensaun katak, ema seluk mós bele reklama ha’u, kontra ha’u, kuandu sira iha evidénsia ne’ebé forte”, afirma.
Oan Soru dehan, dala-ruma ema ida reklama hasoru ema ida, ema ne’e konsidera ona nia aan ne’e revolusionáriu 100%, sai anju. Maibé, la hanoin pasadu sira ne’e karik, pasadu balu ladi’ak ba luta ida Timor-Leste nian durante tinan 24.
“Ha’u baibain fó sai ba públiku, molok ha’u sai revolusionáriu hanesan ohin, antes ne’e ha’u tesi bandeira merah-putih karik. Ne’ebé, husu hotu-hotu halo reklamasaun lalika haree ba partidu, lalika haree ba kór, lalika haree ba organizasaun, lalika haree bá feto-san ho uma-mane, haree loos de’it mak lei”, akresenta.
Ministru nota hosi reklamasaun mak, ema sira balu ne’ebé mak durante ne’e verifika, aprova, assina, sai testamuña, no ikus sira mak reklama. Hirak ne’e hotu, ninian sei tuir mai.
Lista editál ne’ebé anunsia publikamente iha loron 15 fulan-Janeiru 2025, dahuluk, responsável sira ne’ebé mak atu verifika ne’e liuhosi juramentu ida. Daruak orientasaun ne’ebé mak MAKLN ho CCLN hasai, husu responsável sira atu la’o ho giaun ne’ebé kondús para minimiza buat ne’ebé mak lori tempu naruk.
“Ha’u husu hotu-hotu atu kuidadu, tanba se lae ema dehan senjata makan tuanI”, dehan.
Governante ne’e mós husu kombatente sira atu halo mós kontestasaun hasoru maluk balu ne’ebé uluk rejeita ukun-aan no loloos la merese atu sai kombatente, maibé sira priénxe hotu iha kestionáriu. Husu atu verifika sira-nian identidade hodi halo kontestasaun ka reklamasaun, nune’e konsellu bele hasai automátiku.
“Labele permite ida ne’e akontese, balu mai hatete bá ha’u, señor ministru, ami atu reklama, mais ami ta’uk hela, tanba ami família, feto-san ho umane de’it. Se ita-boot sira hanoin feto-san ho umane, kuidadu. Favorese malu, ne’e mós kríme ida. Tanba ne’e atensaun didiak”, katak.
Ministru Oan-Soru mós simu informasaun katak, iha ema balu oras ne’e halo movimenta iha baze ‘bosok’ dehan ajuda hadi’a kombatente sira ninian dadus reklamasaun no kontestasaun. Tanba ne’e, nia husu husu ema sira ne’e haree artigu 11, Estatutu Kombatente, iha ne’ebé nia konteúdu sira temi konaba “Rekomenda hosi estrutura diretiva rezisténsia”.
“Tanba saida mak iha tempu ne’ebá ita deside hodi la tau giaun dehan, lalika rekomenda, tanba artigu ida sorin ne’e hasoru hela fali ita. Ne’e tanba iha regra ne’e mak hodi hasai giaun hodi kondús ema”, nia esplika.
Tanba ne’e maka ema sira ne’ebé agora la’o bá-mai hela, MAKLN komesa iha ona informasaun lubuk, iha Ermera, no iha mós fatin barak, balu la’o tama sai bá iha ne’ebá ne’e hadi’a ema nia dadus tun-sa’e.
“Maibé, kuidadu, kuidadu no kuidadu. Tanba rai ida Timor ne’e iha ninia tilun, matebian sira ninia espíritu iha. Ne’ebé, kuidadu no keta halimar. Atu hatete tán ne’e la’os ai-manas, ohin tau ba ibun, manas kedas, maibé sei mosu mai, no konsekuénsia sei mosu mai, sei prejudika automátika ema ne’e ninia naran ne’ebé hanesan kombatente libertasaun nasionál ne’e prejudika total”, afirma tan.
Ezemplu, kuandu ema ida ho ninia durasaun jerál tinan 10 resin, ninia dedikasaun ne’e la to’o tinan-tolu ka haat, tinan-ida de’it mós la to’o. Maibé, hakarak inventa hodi hetan dedikasaun eskluziva (8 á 14). Kuandu ekipa sira deskobre, sei lakon nia direitu no automátikamente prejudika totál nia atu rekoñese hanesan kombatente.
“Tanba ne’e, tenke kuidadu didiak, naran ida hanesan kombatente ne’e, nia mosu iha sertifikadu ida, ka iha diploma honra ida, sei di’ak, duke ita inventa sorin, hodi prejudika tomak. Ita troka apelidu, maibé prejudika naran tomak, no isin-loloon mós mate kedas. Ida ne’e tenke kuidadu. Husu kombatentes, responsável sira iha ne’ebé de’it, estrutura sira, hotu-hotu tenke tau iha konsiderasaun no halo buat ruma tenke iha relasaun ho lei”, Oan-Soru apela.
Notísia relevante: MAKLN simu ona reklamasaun lista editál husi munisípiu-11
Jornalista : Osória Marques
Editor : Rita Almeida
