KOVALIMA, 26 Maiu 2025 (TATOLI) – Ministru Agrikultura, Pekuária, Peska no Floresta Marcos da Cruz, segunda-ne’e, kolleta hare uza makina moderna iha aldeia Beilaku, suku Raimea, Postu administrativu Zumalai, Munisípiu Kovalima.
Molok atu hahú seremónia kolleta hare, lia-na’in sira husi suku Raimea hasee Ministru Agrikultura, Pekuária, Peska no Floresta (MAPPF) ho nia komitiva ho lia-dadolin tuir kultura aldeia Beilaku, suku Rai Mea, Postu administrativu Zumalai, Munisípiu Kovalima.
Ministru Marcos da Cruz dehan, nia prezensa iha Beilaku hodi sai testamuña husi agrikultura sira prodús hare-kulit hodi uza rai ne’ebé durante ne’e abandona.
“Kovalima rai ne’ebé potensiál ba natar ektare rihun-13. Husi númeru ne’e, iha ne’e foin kultiva ektare rihun haat-resin. Ita mai iha fatin ida-ne’e iha área Beilaku ektare 380 hodi introdús uza mákina ko’a-hare ho modernu ba agrikultór sira”, Governante dehan ba jornalista sira hafoin kolleta hare iha Beilaku Zumalai, ohin.
Atu moderniza agrikultura, MAPPF distribui mákina moderna atu ko’a hare ba munisípiu hitu inklui ho munisípiu Kovalima hamutuk unidade 16 ba agrikultór sira iha área Oebaba Beilaku área nia fonte bee mai hosi mota Mola no Tafara mós distribui bee ba natar.
Prezensa membru Governu ne’e iha Beilaku atu koa hare-kulit ,maibè atu hetan nia rezultadu liuhusi prosesu prepara rai ,Governu apoiu tratór boot no tratór-liman (Hand tractor) sira liuhusi programa SAPIP hodi fó apoiu tratór-liman unidade 48.
“Ita fó apoiu aleinde hand tractor, ita fó apoiu maneira ne’ebé di’ak apoiu mákina kuda hare unidade 44. Ita apoiu hand tractor ho mákina koa no kuda hare. Mákina sira importante ba ita-nia agrikultura sira atu hala’o servisu iha natar atu prodús hare-kulit”, nia relata.
Fó apoiu mákina nia vantazen atu redús tempu atu servisu, redús kustu prepara rai, kuda hare no kolleta hodi fó vantazen bainhira fa’an hetan benefísiu tanba redús kustu operasionál hodi aumenta produsaun.
Marcos kompara, iha tempu anteriór hasa’e produsaun hare-kulit uza tradisionál bainhira atu ko’a-hare uza de’it tudik hare barak mak lakon maibé presiza tempu no ema barak. Natar-na’in presiza selu nune’e presiza kustu operasionál boot.
Ho nune’e mak Governu buka hodi moderniza setór agrikultura liuhusi apoiu mákina modernu hahú fila rai, kuda no ko’a-hare hodi bele atrai agrikultór sira nune’e sira bele hetan osan liuhosi sira fa’an.
Prezensa Governante aleinde kolleta hare-kulit, nia mós atu haree kondisaun infraestrutura área potensiál ne’ebé mak sei abandona no presiza atu dezenvolve tan.
“Razaun balun natar-na’in sira hakarak lakohi atu halai natar, menus bee, ha’u mai haree bele tau iha planu oinsá mak bele funsiona área ne’ebé sei abandona maske seidauk konstrui irrigasaun maibé destaka eskavadór nia bele responde ba mota Mola no Tafara atu normaliza kanu hodi distribui bee ba natar”, nia esplika.
Iha sorin seluk, Reprezentante Prezidente Autoridade Munisípiu Kovalima, Alberto Moniz de Araújo reforsa katak ho màkina modernu ne’ebé mak Governu apoiu atu fasilita agrikultór atu hasa’e produsaun iha rai-laran.
“Agrikultór iha Beilaku iha ona mudansa tanba sira kolleta hare uza mákina ho modernu. Ita hatene Beilaku iha tempu uluk área transmigrasaun ne’ebé koñesidu hasa’e produsaun hare-kulit”, nia dehan.
Ko’a-hare uza mákina modernu programa husi Governu da-sia, nune’e komunidade sira sente orgullu tanba uza mákina modernu sira hala’o servisu ho rápidu nune’e bele hasa’e produsaun hare-kulit iha Bailaku.
Autoridade ne’e dehan, Kovalima la’ós Beilaku de’it mak potensiál ba natar maibé iha fatin sira seluk mós maibé depende ba udan-been diferénsia ho Beilaku ho bee ne’ebé mak sufisiente.
Governu presiza apoiu tan mákina modernu ba iha área sira hanesan Suai Loro no Salele nune’e bainhira ko’a no kuda-hare uza mákina ne’ebé modernu liuhusi grupu ne’ebé mak forma ona nune’e fasilita serbisu ho lais liu.
Jornalista:Celestina Teles
Editór: Rafael Ximenes de A. Belo




