OEKUSI, 13 Agostu 2025 (TATOLI) – World Vision Timor-Leste, serbisu hamutuk ho Organizasaun Naun-Governamentál (ONG) Fundasaun Esperansa Enklave Oekusi (FEEO) ho Diresaun Saúde Rejiaun Administrativa Espesiál Oekusi Ambeno (RAEOA), kuarta ne’e introdús programa rua ba parseiru sira atu haforsa nutrisaun no imunizasaun ba inan no oan.
Jestór Programa World Vision Timor-Leste, Maurisio Gusmão, hateten, programa rua ne’e mak hanesan, saúde no nutrisaun di’akliu ba inan no oan sira ka Better Health Nutrition for Mother Children (BHN4MC). Programa ne’e hetan apoiu fundu direita husi World Vision Singapura ho nia meta atu kontribui redus má-nutrisaun ba inan no labarik sira iha Oekusi.

Programa daruak mak, haforsa nutrisaun no immunizasaun iha Timor-Leste ka Strengthening Uptake of Nutrition and Immunization in Timor (SUNITL). Programa ne’e hetan apoiu fundu husi Governu Austrália liuhusi Parseria Dezenvolvimentu Umanu (PHD, sigla inglés) ho nia meta atu hasa’e imunizasaun rutina ne’ebé hanesan ba labarik sira ho idade fulan 0 to’o 23 no serbisu nutrisaun esensiál ba labarik sira ho idade fulan neen (6) to’o 59, hanesan adolexente sira – feto isin rua sira no feto sira ho idade reprodutiva.
Notísia relevante:Assanami lansa programa nutrisaun integrada iha Oé-Cusse
Nia Salienta, workshop ne’e kona-ba implementasaun programa sira-ne’ebé sei hala’o hanesan preparasaun no koordenasaun kontinua ba implementasaun programa ho nia objetivu atu introdús objetivu husi implementasaun programa ba parseiru iha nivel munisipíu no haforsa koordenasaun no kolaborasaun ba implementasaun programa entre Governu, komunidade no parseiru save importante sira.
“Programa SUNITL ne’e nia durasaun atu implementa iha Oekusi fulan sia, sei serbisu hamutuk saúde, no BHN4MC ne’e implementa iha Oekusi tinan rua, tan ne’e mak ohin ita lansa workshop projetu rua ne’e, ba parsériu sira hodi hetan mós apoia informasaun husi parseriu sira liuliu pesoál saúde no administradór postu, xefe suku, nune’e bele halo ajustamentu planu ne’ebé di’ak ba iha área kobetrtura, tanba programa rua ne’e fokuliu atu hasa’e saúde inan no oan no mós haforsa imunizasaun,” nia ko’alia iha restaurante Nidela Oekusi, ohin.
Iha okaziaun ne’e, nia perante parseriu sira, katak durante implementasaun iha fulan sia to’o tinan rua, garante sei atinje meta ne’ebé parsériu atribui ba World Vision Timor-Leste.
“Ami la’ós la’o mesak, maibé sei la’o ho parseriu sira, liuliu pesoál saúde sira-ne’ebé destakadu iha postu no sentru saúde, tanba planu inísiu ita rekolla de’it dadus liuliu kazu má-nutrisaun iha área kobertura, nune’e ita fokuliu atendimentu responde duni ba nesesidade ne’ebé akontese iha Oekusi, ha’u garante ho parseiru ne’ebé forte ita bele rezolve netik kazu má-nutrisaun iha Oekusi, ” nia promete.
Notísia relevante:ONG HIM hasa’e koñesimentu Grupu Suporta Inan redús má-nutrisaun iha RAEOA
Iha biban ne’e, Sekretáriu Rejionál ba Asuntu Saúde, Luís de Jesus Neno, informa kazu má-nutrisaun iha Oekusi sei kontinua aas 57%, akontese barakliu iha sub-rejiaun Pante Makasar. Husi pursentu ne’e, labarik 167 sofre má-nutrisaun, no má-nutrisaun aguda ne’e 13% ka 167.
“Ita okupa fatin datoluk iha Timor-Leste, depoizde Ermera no Ainaro, iha haree fila-fali Oé-Kusi primeiru iha Pante Makasar mak primeiru iha sentru saúde Kiomaonteko, no sentru saúde Baqui, ikus mak sentru saúde Oésilo,” Luís Neno, ko’alia iha restaurante Nidela.
Eis Diretór Sentru Saúde Oésilo ne’e, informa, iha sentru saúde Kiomaonteko akontese iha suku Lifau, daruak iha suku Costa, ba fali sentru saúde Baqui, akontese iha suku Naimeko, daruak iha suku Bobokase, no iha sub-rejiaun Oésilo, iha suku Bobometo daruak iha suku Usitasa’e.
“Tan ne’e estratéjia saida mak atu halo ba futuru, ba kazu má-nutrisaun, ita tenke rezolve, tanba rekursu umanu laiha problema, kuaze postu saúde hotu iha, balu na’in-haat to’o lima, tanba ne’e planu ba trimestre datolu ne’e, sentru saúde hotu tenke halo balansu, no mós ba serbisu Ospitál Referál Oekusi ho serbisu saúde rejionál, nune’e ita bele la’o hamutuk atu haree ita-nia kobertura tún ho meiu ida-ne’e, ita bele hasa’e kobertura,” nia katak.
Notísia relevante:Munisípu tolu sai pilotajen ba programa saúde nutrisaun ba inan ho oan
Jornalista: Abílio Elo Nini
Editór: Rafael Ximenes de A. Belo




