DILI, 20 Agsotu 2025 (TATOLI)—Fatuk lulik homan aan sai lalehan nia kakuluk hodi salva FALINTIL sira. Ai lulik fó mahon ba FALINTIL sira horon anin kiberdade be buras. Foho lulik sai hanesan lutu naruk ida hodi helik FALINTIL sira husi tauk ida mate nian. Be lulik fó matak malirin ba FALINTIL sira dada iis naruk. Natureza Timor-Leste hatuur duni kondisaun ba FALINTIL sira-nia sobrevivénsia.
Notísia Relevante: Xanana: “Ha’u-nia inan Jacinta salva ha’u iha fatuk-kuak Lokuru-Bauro”
Iha segunda (03 Marsu 2025), tuku 11h00 dadeersan ne’e, liuliu monu-loos iha loron nasionál veteranu nian ne’e, ekipa TATOLI ne’ebé akompaña husi ema rai-na’in Bauro, lori ami hakat tuir-fali ain-le’ut luta ida-nian ba vizita fatin istóriku ka abrigu iha rai-kuak Lokuru iha Bauro.
Iha rai-kuak Lokuru ne’e, istória tetu hela istória luta ida-nian, katak iha rai-kuak ne’e mak Membru Konité Sentrál FRETILIN (CCF, sigla portugés) no Xefe Departamentu Informasaun FRETILIN nian, Kay Rala Xanana Gusmão, ninia subar fatin no sai hanesan hospital ida hodi kura Xanana ninia moras.
Hakat no la’o kuaze minutu 30-resin nia laran, ekipa TATOLI ho komunidade kuaze na’in-10 hanesan ne’e, hodi hakat tuir ain-le’ut ne’e, hisik kosar no la sente kolen, manu-fuik sira simu ami ho lian hananu hakfuik hanesan fó “Bem-Vindo” ba ami iha odamatan-boot fatin istóriku ne’e. Manu-fuik sira lian husi sikun ida ba sikun seluk. Anin-maus huu hamaus ho domin, Malirin.
Iha biban ne’ebá, loromatan mós kari nia roman husi lalehan. La sente, to’o ona iha ba tuku 14h00 loloos. Kosar naksulin neineik. Kolen. Hateke fila ba kotuk, eh, suku Bauro dook ona husi ami-nia hateke. La’o la sente rai, afinál, ohin ne’e hakat tuir dalan-tuan be nakonu ho fatuk=ruin be nia tutun mesak kro’at ne kro’at. Fatuk-kro’at sira-ne’e hatuur aan iha dalan ne’ebé ohin ami hakat liu. Eipah, se ema matan-tomak ida mak ohin la’o mai mak ho ain-tanan de’it karik, fatuk-sanak sira-ne’e bele husik hela tadah ‘kanek’ ruma iha ema nia ain.
Hateke ba oin, ami hamriik ona rai-kuak ida-nia oin. Matadaln ida hatudu liman-hatudu ba rai-kuak ne’e hodi dehan, iha rai-kuak Lokuru ne’e nia laran mak katuas PEDRO NOGUEIRA ho nia espoza Jacinta de Jesus, kura Xanana Gusmão nia moras malaria kronika sai di’ak. No, rai-kuak Lokuru ne’e sai mós hanesan Xanana Gusmão ninia abrigu ida hodi helik an husi inimigu sira no bele hadau moris ba moris ida to’o ohin loron.
Fatuk-kuak Lokuru nia medida (haree husi li’ur) ne’e metru ida (1)-resin no iha odamatan kuak nian atu tama ba laran ne’e ho luan metru ida (1)-resin. Iha odamatan fatuk-kuak nian ne’e, hakat tun ba laran, fatuk-kuak ne’e forma-aan hanesan uma-mahon ida ho luan metru lima (5)-resin. Fatukuan Lokuru lokaliza iha Suku Bauro, Postu Administrativu Lospalos, Munisípiu Lautein.
Juliana de Jesus haktuir istória
Saudozu Pedro Nogueira no Saudoza Jacinta de Jesus, iha tinan 1978, sira na’in-rua subar Xanana Gusmão iha fatuk-kuak Lokuru-Bauro-Lautein. Bainhira Kay Rala Xanana Gusmão enfrenta moras malaria kronika, sira-nia oan Holinatca (matebian) lori Xanana mai iha fatuk-kuak Lokuru no haruka ninia inan-aman (Pedro no Jacinta) kura Xanana ninia moras ne’e to’o hetan di’ak.
Saudozu Pedro no Saudoza Jacinta nia oan feto, Juliana de Jesus, iha tinan 1978 foin mak halo tinan 11 ne’e, lori tempu naruk, atu salva memoria pasada, nia (Juliana de Jesus) haktuir memória pasada bainhira nian inan-aman (Pedro no Jacinta) subar no halo tratamentu ba funu-nain Kay Rala Xanana Gusmão ne’ebé enfrenta moras malaria kronika.
Juliana de Jesus haktuir;
“Ha’u-nia inan Jacinta de Jesus mak haktuir istória mai mai ha’u maibé ladun klaru. Só ha’u-nia aman Pedro Nogueira ho ha’u-nia maun Julio Fereira “Holinatca” mak hatene klaru kona-ba fatuk-kuak Lokuru ne’ebé maun boot Xanana Gusmão nia subar fatin no halo tratamentu ba Xanana nia moras ne’e.
Tuir istória ne’ebé ha’u rona husi ha’u-nia inan no rona rasik husi maun boot Xanana Gusmão katak iha tempu ne’ebá, Xanana Gusmão hetan moras malária kroniku ne’ebé labele duni atu kura, ida-ne’e Xanana rasik mak konta katak moras ne’e halo nia hein atu mate de’it.
Haree ba maun boot Xanana Gusmão nia kondisaun moras nune’e, ha’u-nia maun rasik, maun Holinatca mak hateten, “Se bele karik, Maun Bot Xanana Gusmão (Ita) ba ha’u-nia mama ho ha’u nia papa, ita ba hela iha ne’ebá to’o ita-nia moras ne’e rekupera tiha mak ita fila-fali mai ita-nia fatin ne’e”.
Ho nune’e. maun boot Xanana Gusmão konkorda mak sira na’in-rua (2) ba duni iha fatuk-kuak Lokuru. Bainhira sira to’o iha fatuk-kuak Lokuru, ha’u-nia aman ba faan tiha kuda ida ba ema ida iha suku RASA-LOSPALOS no ema ne’e sosa tiha kuda ne’e—ema ne’e nia naran ha’u haluha tiha ona.
Ha’u-nia aman faan tiha ninia kuda ne’e mak ba hola ai-moruk nalaária nian ida ho naran Chloroquine atu kura maun bot Xanana Gusmão nia moras ne’e. Ai-moruk seluk, ha’u-niaman ba kuru tan bee iha bee-matan segredu ida-ne’ebée karik, maka lori bee ne’e mak hodi fó haris ba maun boot Xanana Gusmão. Nune’e ba nune’e, to’o ikus, maun boot Xanana Gusmão ninia moras ne’e di’ak duni.
Ho ida-ne’e mak to’o agora maun boot Xanana Gusmão moras malária la kona ona nia to’o ohin loron. Bainhira susuk tata Xanana, susuk ne’e mak mate fal maibé Xanana la moras ona. Ai-moruk Chloroquine ne’ebé ha’u-nia aman hola ne’e, hola musan rua de’it, so ai-moruk Chloroquine ne’e mak kura ho bee ne’ebé ha’u-nia aman fó haris Xanana ne’e, mak to’o agora malária nunka kona maun boot Xanana. Istória ida-ne’e, maun boot Xanana Gusmão mak konta rasik ba ha’u.
Tuir istória ne’ebé ha’u rona, maun boot Xanana Gusmão enfrenta moras ne’e hahú iha Paixau. Iha Paixau ne’ebá, Xanana Gusmão komesa enfrenta moras ona. Iha ne’ebá, sira fó ai-moruk halo oinsá mós, Xanana nia moras nunka rekupera. Ho ida-ne’e mak sira muda mai fali iha fatin ida naran “Oi”.
Notísia Relevante: Xanana Gusmão: “Ha’u-nia universidade gerrilla iha OI”
Ha’u-nia maun Holinatca dehan ba maun boot Xanana Gusmão hodi lori Xanana mai iha fatin ka rai-kuak Lokuru ne’e. Antes atu to’o mai Lokuru, sira liu husi Ira-Lafai mak foin to’o iha Lokuru ne’e. Ida-ne’e, ha’u ladun hatene, maibé sira rasik mak konta mai ha’u de’it.
Durante hela iha ne’ebá, ami mós iha uma toos nian ida. Iha loron, Xanana sai mai tuur halimat iha baraka toos nian ne’e nia mahon. Iha rai-kalan ona mak Xanana tama fali ba fatuk-kuak ne’e nia laran hodi deskansa. Iha tempu ne’ebá susar tebes. Ai-han laiha loos. Ami só iha de’it mak batar ho ai-farina de’it. Durante ne’e, Xanana só han de’it mak hahan sira-ne’e.
Batar ne’ebé ha’u-nia inan prepara fó ba maun boot Xanana ne’e, ha’u-nia inan tuku halo uut didi’ak, depois koi nu tuan ne’e nia laran ne’e kahor tiha ho masin-midar, sona halo nia kór ne’e sai kór kafé mak depois tuku fali. Batar sona tuku halo-rahun iha fatuk belar ida-nia leten, halo batar ne’e sai uut didi’ak tiha mak fore-rai ne’e sira sona tiha, tuku halo-rahun mak kahur hamutuk tiha mak hafoin fó ba maun bot Xanana Gusmão hodi han (konsumu). Iha tempu ne’ebá, foos ne’e ita atu hetan iha ne’ebé lerek. Rai ne’e rai susar tebe-tebes.
Bee ne’ebé ha’u-nia aman kuru ba Xanana uza hodi haris ne’e, ha’u-nia aman tau ka kahor ho saida ba bee ne’e karik, ha’u mós lahatene. Ida-ne’e, só ha’u-nia aman mak hatene. Ha’u-nia aman nunka ko’alia mai ami ida. Se ha’u-nia aman mak sei moris karik, nia hatene no nia bele konta tuir, maibé nia mós mate tiha ona. Ha’u-nia aman nunka ko’alia dehan bee ne’e kuru husi ne’ebé ka husi husi ne’ebá ne’e, ha’u-nia aman nunka ko’alia sai ba ami.
Maun boot Xanana Gusmão mai subar iha fatuk-kuak Lokuru iha tinan 1978. Xanana halo tratamentu saúde iha fatuk-kuak Lokuru ne’e durante fulan ida. Ha’u-nia inan haktuir mai ha’u katak Xanana subar iha fatuk-kuak Lokuru ne’e durante fulan tolu nia laran, maibé maun boot Xanana rasik konta ba ha’u dehan nia subar iha fatuk-kuak Lokuru ne’e fulan ida de’it. Bainhira nia moras rekupera tiha oa mak nia hamutuk ho ha’u-nia maun Holinatca fila-fali ba fatin ida naranPui-Pui.
Tuir istória ne’ebé ha’u rona katak, iha rai-kuak laran ne’e só halo kurativu ba Xanana nia moras de’it. Bainhira Xanana fila-fali ba fatin “Oi” mak sira kontinua halo reorganizasaun ba funu. Iha fatuk-kuak ne’e só rekupera nia moras de’it, nia kala ko’alia ho ha’u-nia maun iha ne’ebá mós ami lahatene. Ha’u nia maun nia kodigu funu mak Holinaca ne’e nia naran kompletu mak Julio Fereira.
Iha momentu ne’ebá, ha’u-nia aman ho ha’u-nia inan no ha’u-nia maun nunka fó hateten ba ha’u katak maun Xanana subar iha ne’ebá [fatuk-kuak Lokuru]. Ne’ebé, ha’u akompaña sira ba toos só hetan de’it mak maun Holinatca. Ha’u-nia maun ko’alia duni ba maun Xanana dehan, ita-nia feton ida iha maibé nia ibun-boot, nakar no ha’u-nia aman mós halo tuir de’it ha’u-nia hakarak. Ida-ne’e maun boot Xanana Gusmão rasik mak ko’alia mai ha’u, momentu iha 1999 ami iha duni Lospalos, naton akontonamentu ida iha ne’e.
Xanana Gusmão fila-fali ba Pui-Pui ne’e mak halo fali reorganizasaun funu no buat barak iha ne’ebá, no bainhira ramata husi fatin Pui-Pui mak foin fila-fali mai iha fatin “Oi”.
Iha tempu ne’ebá, maun Xanana rekupera uitoan ona, depois sira muda fali ba iha Pui-Pui. Ema ida naran António, momentu ferik sei moris sira dame malu ona iha fatin ida-ne’e. António ne’e ema parte husi Iramalar nian, uluk ne’e sira hela hamutuk iha Pui-Pui ne’ebá, sira kala problema uitoan no nia mai rende tiha ba inimigu sira.
Iha tempu ne’ebá, maun ida naran Edmundo, nia sei HALILINTAR, entaun Edmundo mai fó hatene ba bapa sira hodi serka metin tiha ona fatin Pui-Pui. Iha tempu ne’ebá ema halai hotu, ema ne’ebé mate iha ne’ebá ne’e naran Umberto ho Martinho Paihara ne’e, sira na’in-rua (2) mak mate iha ne’ebá. Momentu ne’ebá, ida naran Umberto ne’e nia isin-mutin, inimigu sira hanoin kala Maun Boot Xanana Gusmão mak ida-ne’e, entaun inimigu sira tesi kotu ninia ulun ne’e hodi lori mai dehan maun boot Xanana Gusmão nia ulun mak sira tesi-kotu tiha ona ne’e. Maibé, la sala, iha tempu ne’ebá maun boot Xanana Gusmão konsege salva an hodi halai sai husi fatin ne’e.
Inimigu sira kaptura ha’u-nia aman Pedro Nogueira
Iha tempu ne’e kedan, António mak kesar ba bapa sira entaun bapa (inimigu) sira mai hodi kaer ka kaptura ha’u-nia aman Pedro Nogueira iha suku Bauro. Hafoin ne’e, sira lori ba Lospalos, lori loos ba iha Bupati Claudio Vieira, depois fila-fali mai iha ne’e, depois fila-fali ba Lospalos.
Inimigu sira lori ha’u-nia aman ba iha Postu Antigu, ida-ne’e mak tortura (siksa) ha’u-nia aman to’o mate. Sira sona no tetak moris ha’u-nia aman, depois lori sigaru suni, halo torturasaun ida-ne’ebé ita bele dehan iha mundu ne’e só halo ba ha’u-nia aman de’it.
Ha’u-nia aman simu konsekuénsia ne’e tanba de’it subar maun Xanana Gusmão. Maibé durante ema halo torturasaun ba nia, nia nunka hateten dehan papa iha ne’e ka, iha ne’ebá ka, lae. Nia la hatete sai. Maibé ema ida António ne’e fó ona informasaun katak Xanana subar ho papa nia oan Holinatca no papa rasik mak subar, sira halo torturasaun oioin mós ha’u-nia aman nunka deskobre ka hateten sai kona-ba nia subar Xanana ne’e.
Hau-nia aman lahateten sai katak nia mak subar duni Xanana ka lae, nia nunka hateten sai. Ema, bapa sira-ne’e hatene, ita timoroan ba fó informasaun klaru loos ne’e mak sira foin mai kaer ita ne’e. Tempu ne’ebá, bapa sira simu informasaun klaru mak mai kaer papa ne’e, sira tortura maka’as maibé ha’u-nia aman la ko’alia sai segredu kona-ba subar Xanana ne’e.
Inimigu sira tetak moris ha’u-nia aman to’o mate tanba subar Xanana
Ha’u-nia aman ko’alia de’it dehan “Ha’u laharee Xanana, ha’u-nia oan de’it mós ha’u la haree”. Informasaun husi António ba bapa sira-ne’e klaru, ha’u-nia aman la ko’alia sai ba sira, to’o ikus ha’u-nia aman tenke mate. Ita-nia saudozu Faluxai mós hetan torturasaun maibé nia mate ona mak inimigu sira tetak nia, maibé ha’u-nia aman ne’e lae. Ha’u-nia aman moris hela mak inimigu sira tetak nia ho katana.
Ha’u-nia aman hetan torturasaun husi inimgu sira iha tinan 1979. Ha’u-nia aman mate mós nia nunka hateten sai liafuan ida, nia só hakilar ho tanis no bolu ha’u ho ha’u-nia mama nia naran. Ha’u-nia aman temi maun Holinatca nia naran de’it. Bainhira ha’u-nia aman atu mate, ema Indonézia sira, BRIMOB (Brigade Mobile) ida haree ha’u-nia aman terus demais ona, membru BRIMOB ne’e dehan; “Se nia sala karik oho de’it, labele tetak ema hanesan animál”. Ema Indonézia-oan ne’e iha sententimentu umanu ne’ebé makaas hodid ehan tan, “Se nia sala karik, oho de’it ona para nia mate dala ida. Labele fó torturasaun ba nia hanesan ne’e”.
Depois, ema membru 745 ida-ne’ebé halo torturasaun ba ha’u-nia aman ne’e tauk halai ona, ne’e mak sira tentara 745 sira dada nia fila-fali atu baku tan no sona tan. Membru BRIMOB ne’e tiru husi kotuk, entaun membru 745 ne’e ho ha’u-nia aman mate dala ida. Membru 745 na’in-rua (2) hamutuk ho hau-nia aman, sira na’in-tolu mate hotu, membru 745 na’in-rua ne’ebé halo torturasaun ba ha’u-nia aman to’o mate ne’e mesak timoroan. Inimigu sira tetak moris de’it ha’u-nia aman to’o mate tanba de’it subar maun boot Kay Rala Xanana Gusmão.
Bainhira sira mate tiha, iha dadeersan ida, aviaun Helikoptru mai lori 745 nia isin-mate ne’e ba markas. Ha’u-nia aman nia mate-isin ne’e, bapa fó hatene atu familia sira ba foti ha’u-nia aman ia mate-isin, maibé momentu ne’ebá familia ami-nian iha ai-laran hotu ne’ebé ema laiha. Sira mai fó hatene ba Xefe Suku sira ema hotu tauk atu ba foti ha’u-nia aman nia mate-isin, maibé iha ha’u-nia tiun ida-ne’ebé foin daudaun mak mate, nia brani no hateten hanesan ne’e, “Ne’e, ita-nia ema, di’ak-liu ita ba lori tiha mai.” Ne’ebé, nia ba hateten ba nia maun ho nia maluk sira, tanba familia ami-nian nein ema ida brani.
Só ha’u-nia mama nia familia mak brani. Ema husi Aldeia Bauro nian mak ba lori ha’u-nia aman nia mate-isin mai. Ha’u-nia tiun ne’e haktuir, ha’u-nia aman nia oin ne’e ita lahatene tuir, tanba ha’u-nia aman nia oin ne’e inimigu sira tetak rahun tiha, oin sira-ne’e tetak-rahun hotu. Ha’u-nia aman nia mate-isin latan de’it iha loron laran entaun isin sira-ne’e metan tiha hanesan hena metan ne’e.
Ha’u-nia aman nia mate-isin ne’e, sira uza ai-kabelak mak tau papa nia mate-isin ba laran. Momentu sira ba foti ha’u-nia aman noa mate-isin ne’e, mama mak fó lensól mutin ida ba nia maun-alin mane sira. Sira lori ha’u-nia aman nia mate-isin to’o mai iha ne’e, la to’o loron ida sira hakoi kedan ona, tanba buat sira-ne’e hotu mama mak konta ba ha’u.
Maibé, bainhira ha’u-nia amannia mate-isin hakoi tiha, ami iha ne’e kada loron ne’e membru tentara 745 sira bolu ami ba halo inkeretu. Sira hatudu azineira oioin mai ami. Sira tau metralladór ne’e iha ha’u-nia oin mak husu, atu nune’e ha’u tauk atu ko’alia sai buat ruma. Sira dehan, ne’e la’ós atu oho ó maibé ó kiok-oan be ameasa de’it. Sira tau pistola iha ha’u-nia ulun dehan ha’u tenke ko’alia, Xanana agora iha ne’ebé, ó-nia maun iha ne’ebé, maibé ha’u hatán de’it dehan ha’u lahatene.
Momentu ne’ebá, ha’u nia tinan 11, ne’ebé ha’u lahatene duni. Maun Xanana kala mai subar hela iha ami-nia fatin ho ha’u-nia maun maibé ha’u lahatene tanba sira la fó hatene ba ha’u. karik, ne’e tanba ita labarik ne’e fasil atu konta sai ka karik tanba sira tauk atu fó hatene ba ha’u.
Momentu ha’u-nia aman mate ne’e ha’u iha hela Luarai, Bupati Edmundo Vieira ba ho tiu Anibal Com nian ne’e, mana Etelvina nia maun, iha ne’ebá sira kaptura hotu. Momentu ne’e, sira ba, Bupati Edmundo Vieira ne’e koñese ha’u tanba uluk ha’u ba eskola iha Ossú (Vikeke) ho nia oan feto ida agora señor Aurelio nia kaben naran Lina ne’e. Momentu ne’ebá, nia terseira klase, ha’u primeira klase, Bupati Edmundu ne’e koñese ha’u-nia aman.
Entaun, iha Luarai, Bupati Edmundo Vieira ko’alia mai ha’u ho lian FATALUKU hodi dehan, “Ha’u-nia nia rian la sala karik hasoru ona kilat musan. Ha’u mai, ha’u-nia rian, ha’u la koñese ona”. Ida-ne’e, Bupati Edmundo Vieira mak ko’alia.
Bupati Edmundo Vieira ko’alia tan, “Ha’u-nia rian hasoru ona klilat musan.” Nia ko’alia hanesan ne’e, ha’u mós nonook de’it. Iha ha’u-nia laran hanoin nune’e, “Ai Maromak, ha’u-nia aman kala mate tiha ona”. Depois, Bupati Edmundo Vieira sei dehan tan, “Ha’u-nia rian, ami husu dehan Xanana Gusmão iha ne’ebá, ha’u-nia subriñu iha ne’ebé lori mai para ami fó karau lori ba Jakarta-Indonézia maibé ha’u-nia rian lakohi. Maibé, agora kala ha’u-nia rian laiha ona”.
Ida-ne’e mak ema sira 745 ne’e hateten ba Bupati Edmundo Vieira hodi dehan, “Hateten ba nia katak, nia aman ohin ami lori ona ba uma. Nia hakarak ba sira-nia uma ka lae?” Depois, Bupati Edmundo Vieira husu ha’u hodi dehan, “Ó ba, ha’u-nia rian lori ona ba uma maibé ó hakarak ba ka lae?” Depois ha’u dehan, “Ne’e depende ba bapa sira”.
Depois, Bupati Edmundo ne’e hateten ba Javanese sira (ema Indonézia sira) hafoin ema Indonézia sira dehan, “Ah, ne’e ó-nia aman ne’e ó tenke ba ó-nia uma.” Nune’e, ami mai, lorokraik ona kala halo tuku 16h00 hanesan ne’e ona. Hafoin, ami mai husi Luarai mai iha tia ida-nia uma, maun Isaac nia inan mak halai hasoru ami tanis. Iha ida-ne’e mak ha’u foin sente laran dodok, katak ha’u-nia aman kala mate tebes duni ona no agora nia laiha tebes ona.
Ami mai iha uma, ha’u atu hasai tiha lensol ne’ebé falun ha’u-nia aman nia mate-isin ne’e atu haree ha’-nia aman nia oin, maibé sira dehan nah au kataka ha’u labele haree. Tanba, ha’u haree ha’u-nia tiun sira-ne’e mós kee ona rai-kuak no iha tuku 17h00 kalan ne’e, ami hakoi kedas ha’u-nia aman.
Maibé, kona-ba ha’u-nia maun Holinatca, bainhira nia sai ho maun boot Xanana Gusmão, sira ba halo reorganizasaun funu iha fatin-fatin no ikus iha sá tinan mak ne’e, sira ba halo reorganizasaun funu ida iha Lalini, mosu trajedia ida iha ne’ebá mak ha’u-nia maun Holinatca mate iha ne’ebá, mate hamutuk ho sira lubuk ida mak mate iha ne’ebá.
Notísia Relevante: Xanana: Governu sei konserva fatuk-kuak “Lokuru” iha Bauro
Rekomendasaun ba Governu
Ami familia hakarak fatin fatuk-kuak Lokuru-Bauro ne’e dezenvolve ba fatin turizmu rezisténsia nian. Ami familia mós hakarak fatin ne’e bele sai turístiku maibé ami familia tenke inklui iha laran, ida-ne’e maun boot Xanana Gusmão rasik mak promete ona mai ami. Buat ne’ebé ami ko’alia ne’e, maun boot Xanana Gusmão rasik mak ko’alia mai ami uluk kedan.
Bainhira Xanana Gusmão subar fatuk-kuak Lokuru ne’e, tau de’it aikabelak tolu iha laran mak Xanana hodi toba bá. Ahi-oan ne’ebé fó naroman ba sira iha fatuk-kuak laran ne’e uza de’it lampuriña ne’ebé tau mina-rai ne’e. Xanana Gusmão ninia hodi han ho lampu sira ne’e bainhira ita independensia ne’e, Maun Xanana nia kaben mana Cristy Sword Gusmão mai foti lori ona ba prezerva iha Dili.
Jornalista : Hortencio Sanchez
Editór : Cancio Ximenes
