VIKEKE, 10 Outubru 2025 (TATOLI)—Servisu Ministériu Agrikultura, Peska, Pekuária no Floresta (SMAPPF) liuhusi Diresaun Territóriu Floresta Munisípiu Vikeke sei prepara ai-oan hamutuk 16.000 atu kuda iha rai proprietáriu Estadu iha Vikeke.
Xefe Departamentu Floresta Territoriál, Júlio Ribeiro esplika Diresaun Floresta Munisípiu Vikeke daudaun ne’e implementa atividade kuda ai-oan iha Sentru Viveiru Permanente Raitahu.
“Ami komesa prodús ka kuda ona ai-oan hamutuk 7.120. Agora ami kuda ona iha sentru Raitahu. Ami-nia alvu ne’e atu prodús ai-oan hamutuk 15.000 no rezerva 1.000 ne’ebé planu atu kuda hamutuk 16.000. Husi ai-oan sira-ne’e ita prepara ai-komérsiu hanesan saria, kiar no ai planta indústria sabraka, abakate no buah naga. Aban bainrua fuan iha, ita bele fa’an. Tan ne’e, ai-oan sira-ne’ebé ita prepara ne’e iha valór ekonómiku iha futuru,” Júlio hateten ba TATOLI iha Postu Administrativu Vikeke Vila, Sesta ne’e.
Nia dehan ai-oan ne’ebé iha sentru Raitahu mak hanesan ai-kameli 1.000, saria 3.000, Gaharu 460 no kiar 2.000. Ai-planta indústria kompostu husi sabraka 470, abakate 130, buah naga 60 ho totál hamutuk 7.120.
“Kona-ba ai-oan sira-ne’e agora ami prepara iha sentru. Tinan 2026, ami hahú halo distribui ai-oan, maibé ai-oan sira-ne’e ami halo distribuisaun bá área proprietária Estadu nian no sei la fahe ba komunidade hodi kuda. Tanba kada tinan ita fahe ba komunidade ba husu ita apoiu ba sira, maibé agora ita haree ai laiha,” nia haktuir.
Kona-ba dezafiu, Júlio tenik, durante ne’e sentru viveiru ba produsaun fini planta nian hasoru problema mak hanesan paranet balu nakles, bee-menus liu hodi rega fini ai-horis sira sentru laran, laiha transporte hodi apoiu servisu, menus ema hodi kontrola sentru, funsionáriu na’in ida de’it mak tau-matan ba sentru.
“Obstákulu sira-ne’e mak ami enfrenta, maibé ami nafatin iha vontate kuda viveiru sira iha sentru. Husi dezafiu sira-ne’e ha’u relata beibeik ba ami-nia diresaun sira iha nasionál, maibé to’o agora sira seidauk responde ho razaun orsamentu. Tanba ne’e mak seidauk rezolve dezafiu sira-ne’e iha sentru viveiru,” nia hato’o.
Iha fatin ketak, Asistente Tékinku Viveiru Sentru Permanente Raitahu, Octavia Gusmão hateten Sentru Permanente Raitahu daudaun ne’e kuda ai-oan ne’ebé durante ne’e viveiru hela.
“Ami menus ba bee hodi rega ai-oan sira. Ami uza bee posu, maibé sanyo la forsa hodi rega ai-oan, nune’e ha’u tenke lalin bee mak foin rega ai-horis sira-ne’ebé iha sentru laran,” nia haktuir.
Jornalista: Vitorino Lopez da Costa
Editór: Xisto Freitas da Piedade





