iklan

OEKUSI

Governu hahú avalia kondisaun mínima ba instituisaun Estadu sira iha Oekusi

Governu hahú avalia kondisaun mínima ba instituisaun Estadu sira iha Oekusi

Governu liuhusi ekipa konjunta komposta husi MAE, MPIE, MF no KFP akompaña direita hosi PM Kay Rala Xanana Gusmão, segunda ohin, hala’o abertura jerál kona-ba avaliasaun kondisaun mínima progresu serbisu ba Instituisaun Estadu sira iha RAEOA. Imajen TATOLI/Abílio Elo Nini

OEKUSI, 19 Janeiru  2026 (TATOLI) –  Governu liuhusi ekipa konjunta komposta husi Ministériu Administrasaun Estatál (MAE), Ministériu Planeamentu no Investimentu Estratéjiku (MPIE), Ministériu Finansa (MF) no Komisaun Funsaun Públika (KFP)  akompaña direita hosi Primeiru-Ministru (PM), Kay Rala Xanana Gusmão, segunda ohin, hala’o abertura jerál kona-ba avaliasaun  kondisaun mínima progresu serbisu ba Instituisaun Estadu sira iha Rejiaun Administrativa Espesiál Oekusi Ambeno (RAEOA).

Notísia relevante:MAE sei dezloka ba Oekusi atu esplika kona-ba avaliasaun estrutura administrativa

Ekipa konjunta ne’e, lideradu husi Ministru Administrasaun Estatál, Tomas do Rosário Cabral, hodi fahe ba ekipa tolu, atu avália rekursu umanu, finansa, infraestrutura inklui boa-governasaun.

“Ita avalia ona kondisaun mínima iha rai-boot, atu hatene no buka delegasaun kompeténsia serbisu sira la’o oinsá, tanba ne’e mak ohin ita mai fali Oekusi, ho ekipa tolu sei distribui tuir dokumentu, iha formuláriu tenke prienxe no fó komentáriu,” Tomas do Rosário Cabral dehan, iha salaun álfandega, ohin.

Governante ne’e informa, ekipa konjunta ne’e fahe ba tolu,  ba rekursu umanu no finansa ekipa ida, infraestrutura ekipa ida ba governasaun to’o kedas suku sira ekipa ida, tanba kada suku, eziste mós funsionáriu na’in-haat, atu avália sira-nia serbisu la’o duni ka la’e, liu-liu enkontru komunitáriu no konsellu koordenasaun.

“La’ós ami mai atu hanorin ita-boot sira, ami mai atu la’o tuir fali koordenasaun ba serbisu sira-ne’e, rekursu ne’ebé ita iha, kapasidade ba jestaun, planeamentu tuir regra kala’e, rekomendasaun câmara das kontas ne’e iha, hanesan mós iha rai-boot, Oekusi ita sei haree no sei integra hotu iha portál munisipál, ita bele haree hodi hadi’a fila-fali,” autoridade ne’e hateten.

Tanba ne’e mak formuláriu iha kestionáriu ne’e, diretór no funsioniu sira-ne’ebé hetan avaliasaun direta, sira tenke deklara ho loloos, depois tenke iha dokumentu komprovativu kompleta ho tabela komentáriu, no ikusliu ekipa tékniku mak halo rezumu rekapitulasaun jerál ida mak foin hetan pontuasaun.

“Iha sufisiente, bom no muito bom, ekipa sei tau hamutuk ho informasaun ne’ebé rekolla ona, bazeia rezultadu depois lori fila-fali mai, mak foin hatene, katak ida-ne’ebé mak seidauk atinje no ida-ne’ebé sedauk hadi’a ho transparénsia,” nia informa.

Governante lembra katak,  iha rai bo’ot barakliu mak korrespondensia, funsionáriu kazuál barakliu no susar atu kontrola inklui nivél salariál la konsege kontrola, maibé bainhira atu tama ba sistema, regras ne’e iha, liu-liu orsamentu, tanba ne’e rekrutamentu foun, Komisaun Funsaun Públika tenki mai, tanba mákina Estadu ne’e todan teb-tebes.

Governu liuhusi ekipa konjunta komposta husi MAE, MPIE, MF no KFP akompaña direita hosi PM Kay Rala Xanana Gusmão, segunda ohin, hala’o abertura jerál kona-ba avaliasaun kondisaun mínima progresu serbisu ba Instituisaun Estadu sira iha RAEOA. Imajen TATOLI/Abílio Elo Nini

“Tanba ne’e mak ohin ami mai iha Oekusi orientasaun direta husi Primeiru-Ministru, Xefe Suku ho Administradór postu administrativu sei hamutuk ho MAE, finansa  no sira seluk sei ba, atu hahú ohin ita hala’o ita serbisu avaliasaun, kada dirijente instituisaun tenke informa loloos, rezultadu ami sei fó fali ba instituisaun idak-idak, ba Oekusi tinan naruk foin primeira-vés ita halo ida-ne’e, hanesan mós ho rai-boot, bainhira ita halo ona, it bele hatene, atu la’o ba oinsá, frakeza iha ne’ebé susesu iha ne’ebé, ida-ne’e mak importante atu lori rai ne’e ba moris di’ak, povu hein hela ida-ne’e,” nia informa.

Notísia relevante:Xanana husu Oekusi-oan hanoin ho reflesaun kle’an simu Governu Lokál iha 2027

Iha biban ne’e, Prezidente Autoridade RAEOA, Régio da Cruz Salu, konsidera avaliasaun ne’e importante atu hatene kreximentu institusionál tanba RAEOA iha faze re-organizasaun.

“Diresaun hot-hotu sei simu komisaun ne’ebé sei ba vizita ita idak-idak, iha Oekusi tinan-tinan ita halo avaliasaun dezempeñu ba funsionáriu públiku sira nu’udar servidór Estadu, maibé ita nunka halo hanesan institusionál, atu hatene ita-nia kreximentu institusionál estagnasaun to’o iha ne’ebé. Tan ne’e, avaliasaun ne’e importante tanba ita iha faze re-organizasaun RAEOA, ne’ebé hahú ona bainhira Nonu Governu iha, no prosesu ne’e hahú iha 2023 to’o 2025. Ohin ita hahú faze avaliasaun institusionál internu,” nia akresenta.

Tuir observasaun Jornalista Ajénsia Tatoli,I.P  nota katak iha sesaun avaliasaun ne’e, ekipa tékniku akompaña mós husi membru Governu na’in-tolu mak akompaña Primeiru-Ministru, hanesan Ministra Finansa (MF), Santina Cardoso, Ministru Administrasaun Estatál (MAE) Tomas do Rosário Cabral, Ministru Planeamentu no Investimentu Estratéjiku (MPIE) Gastão Sousa.

 

Jornalista: Abílio Elo Nini

Editór: Rafael Ximenes de A. Belo

iklan
iklan

Leave a Reply

iklan
error: Content is protected !!