DILI, 19 Janeiru 2026 (TATOLI)—Xefe Sentru Saúde Bekora, Josúe Celestino da Costa Ximenes, hateten husi fulan-Janeiru to’o Dezembru 2025, Sentru Saúde Bekora rejista kazu moras dengue hamutuk 276.
“Kazu dengue ne’ebé mak rejistu iha Sentru Saúde Bekora ne’e mai husi komunidade ne’ebé mak hela iha suku ualu ne’ebé pertense ba Postu Administrativu Kristu Rei, Munisípiu Dili,” Josúe Celestino da Costa Ximenese ba Jornalista iha nia kna’ar Bekora, ohin.
Aleinde ne’e, nia informa, kazu dengue ne’ebé Sentru Saude Bekora rejista iha fulan-Janeiru 2026 nia hahú ne’e hamutuk kazu 28 ne’e mai husi Suku Ailok, Bekora, Bidau, Kuluhun, Hera no Metiaut.
Nia esplika, pasiente sira-ne’e la haruka ba iha Hospoitál Nasionál Guido Valadares (HNGV) tanba sira ho dengue moderadu, bainhira kazu grave mak haruka ba osiptál nasionál.
“Bainhira ita atu haruka ba iha HNGV ne’e tenke hare’e lai nia gravidade, ita labele mak haruka ba iha HNGV se bainhira ita bele atende iha ne’e, entaun ita bele atende de’it iha ne’e,” nia hateten.
Kazu dengue ne’e maióoria afeta ba labarik kiik husi tinan 14 mai kraik mak domina, maibé iha mós ema boot balun, tanba kauza prinsipál husi moras hemorájiku dengue ne’e rasik mai husi virus dengue ne’ebé mak transmite liuhusi tata husi susuk aedes aegypti (aedes albopictus), virus ne’ebé tama iha ema-nia isin bainhira susuk ne’ebé infetadu tata, depois multiplika iha isin no hamosu moras.
Fatór risku sira seluk mak hela iha área tropikál sira, sistema imunidade ne’ebé fraku no infesaun virus dengue anteriór ne’ebé aumenta risku ba sintoma sira-ne’ebé makaas, modu transmisaun mak susuk aedes aegypti ida-ne’ebé lori vírus dengue tata ema, vírus tama iha ema-nia raan no hamosu infesaun.
“Enkuantu siklu susuk nian mak susuk aedes aegypti ne’e normalmente, ativu iha dadeer no kalan no hakiak iha bee ne’ebé moos iha uma laran hanesan haris fatin, bee iha balde inklui vaju ai-funan no seluk tan hanesan roda aat sira. Fator risku sira ba moras ida-ne’e mak halo moras ne’e sai aat liután tanba infesaun aterióor, infesaun daruak, datoluk ka dahaat ho tipu vírus dengue ne’ebé diferensate mós bele hamosu resposta imunidade ne’ebé makaas,” nia dehan.
Atu halo prevensaun mak parte vijilánsia husi Servisu Saúde Munisípiu Dili halao ona atividade ba iha área afetadu sira hanesan halo fumigasaun atu bele prevene moras refere.
“Atu prevene ida-ne’e foin dauk iha 05 Janeiru ne’e, ekipa fumigasaun husi Munisípiu Dili hala’o ona fumigasaun iha area afetadu sira hanesan Kamea no Bekora. Aleinde ne’e, pesoál saúde sira mós hala’o ona atividade abatizasaun no fomigasaun no eduakasaun prevensaun ba komunidade iha area afetadu sira, iha area ne’ebé mak dengue barak liu, iha mós ita-nia pesoál ambientál nia funsionáariu sira tun hodi fahe abate atu sira bele uza hodi bele prevene moras dengue ne’e,” nia hateten.
Jornalista : Felicidade Ximenes
Editór : Cancio Ximenes
