iklan

EKONOMIA, HEADLINE

Fundu Infraestrutura foku ba prioridade lima durante 2026

Fundu Infraestrutura foku ba prioridade lima durante 2026

Ministru Planeamentu no Investimentu Estratéjiku (MPIE), Gastão de Sousa, hato’o nia diskursu iha seremónia lansamentu reabilitasaun estrada rurál iha suku Loilubo, sesta (17/01/2025). Imajen TATOLI/Natalino Belo

DILI, 02 Fevereiru 2026 (TATOLI) – Ministériu Planeamentu no Investimentu Estratéjiku (MPIE) nia orsamentu iha Fundu Infraestrutura foku ba prioridade prinsipál lima iha tinan 2026 mak hanesan estrada, bee no saneamentu, eletrisidade, saúde no edukasaun.

Ministru Planeamentu no Investimentu Estratéjiku no Prezidente Konsellu Administrasaun Fundu Infraestrutura (KAFI), Gastão de Sousa, hateten verba iha Fundu Infraestrutura ba tinan ne’e hamutuk $301.677.849.

“Ba saúde no edukasaun nian foin lalais ha’u haruka ona Autoridade Nasionál Dezenvolvimentu atu halo levantamentu dadus ba infrastrutura saúde no edukasaun nian iha territóriu tomak, tanba iha área remota fasilidade barak mak laiha”, Gastão de Sousa dehan ba Tatoli, ohin.

Nia salienta katak importante tebes halo levantamentu dadus, nune’e bele hatene infrastrutura liga ba saúde no edukasaun ne’e hira mak presiza apoiu Governu nian. “Tanba foin lalais ami akompaña Primeiru-Ministru Xanana bá Oekusi haree iha área remota, postu saúde laiha, nune’e ita halo levantamentu dadus oinsá kria instalasaun saúde, eskola ne’ebé tenke iha bee no eletrisidade ba povu sira iha área remota”, nia relata.

Tuir nia, Governu mós tenke kria instalasaun ba pesoál sira ne’ebé sei tau-matan ba postu saúde no eskola sira, nune’e sira bele hela iha fatin ne’ebé dignu hodi hala’o sira-nia serbisu.

Governante dehan infrastrutura sira ne’e mak importante atu Konsellu Administrasaun Fundu Intraestrutura (KAFI) halo, tanba iha tinan kotuk hadi’a ona postu Polísia sira iha fronteira, inklui eskuadra Polísia sira iha área remota hanesan Iliomar-Lautein, Uatukarabau, Uatulari-Vikeke, Dili no seluk tan.

Kona-ba bee no saneamentu nian, governante ne’e dehan sei ko’alia ho Ministériu Finansa buka fundu empréstimu hodi halo investimentu ba sistema bee-moos ba munisípiu sira.

Daudaun Governu lansa uluk ona sistema bee-moos ba kapitál munisípiu rua mak Lautein no Manufahi husi fundu empréstimu millaun $32-resin.

Relasiona ho eletrisidade, daudaun Eletrisidade de Timor-Leste kontinua halo nia serbisu instalsaun no falta aldeia balun mak seidauk, no ba estrada nia Governu foin lalais halo ona lansamentu fatuk dahuluk ba konstrusaun estrada husi Glenu bá Letefoho nian.

Lembra katak Parlamentu Nasionál aprova proposta Orsamentu Jerál Estadu (OJE) tinan fiskál 2026 ba Fundu Infraestrutura ho montante $301.677.849, ne’ebé aloka ba prioridade lima no programa 30.

Orsamentu ne’e destina ba saláriu no vensimentu $1.224.236, bens no servisu $353.613, kapitál menór rihun $100 no kapitál dezenvolvimentu millaun $300.

Husi alokasaun verba ne’e, millaun $301,7, inklui millaun $245 ba asaun Governu nian, millaun $55 ba empréstimu no $1.677.849 ba orsamentu operasionál KAFI/SGP.

Orsamentu KAFI finansia programa 30

Programa Jestaun Finansa Públika $3.863.960, Programa Kultura no Patrimóniu $1.446.929, Programa Estrada no Ponte $106.226.483, Programa Dezenvolvimentu Rurál no Urbanu $5.135.274.

Programa Aprosima Servisu Tribunál ba Populasaun $2.545.223, Programa Seguransa Nasionál $3.122.446, Programa Defeza Nasionál $1.637.284, Programa Asesu ba Justisa $834.443, Programa Garante Liberdade Espresaun no Asesu Informasaun $316.280, no Programa Transporte $1.802.999.

Ba Programa Funsionamentu no Dezenvolvimentu Institusionál $12.775.728, Programa Ensinu Báziku $1.185.047, Programa Ensinu Sekundáriu Jerál no Tékniku Vokasionál $333.395, Programa Kuidadu Saúde Primáriu $2.819.808, Programa Kuidadu Saúde Sekundáriu no Tersiáriu $3.868.347.

Programa Bee no Saneamentu $10.629.844, Programa Eletrisidade $7.647.894, Programa Aeroportu $38.765.489, Programa Portu $993.985, Programa Manutensaun, Reabilitasaun no Resposta Estrutura Danifikada Kalamidade $17.573.703.

Programa Inkluzaun Sosiál $1.011.184, Protesaun no Konservasaun Ambiente $242.641, Programa Turizmu $1.501.749, Programa Investimentu no Diversifikasaun Ekonómika $4.580.966, Programa Ordenamentu Territóriu $145.641.

Programa Teknolojia Informasaun no Telekomunikasaun $6.124.727, Programa Implementasaun Projetu Tasi-Mane no Kosta Súl $51.220.284, Programa Abitasaun Komunitária $92.641.

Programa Agrikultura, Ortikultura, Kafé no Kultura Industriál $13.190.814, Programa Peska, Akikultura no Jestaun Rekursu Akuátiku sira $42.641

Jornalista: Arminda Fonseca

Editora: Maria Auxiliadora 

iklan
iklan

Leave a Reply

iklan
error: Content is protected !!