OEKUSI, 14 Fevereiru 2026 (TATOLI) – Orgaun Judisiáriu sira hanesan Ministériu Públiku, Tribunál no Defensor Públiku Rejiaun Administrativa Espesiál Oekusi Ambeno (RAEOA), rekomenda Parlamentu Nasionál (PN) liuhusi deputadu sira husi Komisaun A trata asuntu kona-ba konstituisaun no justisa, hodi koordena ho Governu liuhusi Ministériu Justisa (MJ) ba futuru presiza estabelese prizaun ida iha Oekusi.
Rekomendasaun sira-ne’e, hato’o liuhusi audiénsia públika ho juis sira, prokuradór no defensória sira iha Tribunál Primeira Instansia Oekusi, sesta ne’e.
Notísia relevante:Abitante Oésilo husu MJ harii prizaun iha Oekusi
Koordenadór Prokuradória Jerál Primeira Instánsia Oekusi, José Elo, hateten, kuandu Governu estabelese ona prizaun ida iha Oekusi sei hamenus ona difikuldade movimentu priozioneiru sira husi Dili ba Oekusi.
“Ami-nia preokupasaun liu-liu atendimentu públiku ba estabelesimentu prizaun tanba ami hasoru iha serbisu, dalaruma iha difikuldade ba movimentasaun priozioneiru sira mai husi prizaun Dili,” nia hateten iha tribunál Oekusi, sesta ne’e.
Nia informa, ba kestaun seluk hanesan instalasaun mobiliáriu, iha Ministériu Públiku la’o hela, ladun iha difikuldade barak, maske iha rekursu umanu ne’ebé la sufisiénte iha na’in-tolu de’it, maibé ho meiu ne’ebé esforsa nafatin atu garante justisa ba povu hotu, hanesan julgamentu investigasaun tenki garante ba ema hotu
Iha fatin hanesan, Juiz Administradór Tribunál Primeira Instansia Oekusi, Evangelinho Belo, reforsa tan katak, bainhira estabelese prizaun ida Oekusi, sei fasilita julgamentu ba detidu sira no fasíl komunika ho família.
“Agradese ba vizita husi deputadu sira mai tribunál Oekusi, partikulármente tribunál preokupa tebes kona-ba sala detensaun laiha kondisaun, rekomenda mós liuliu estabelese prizaun ida iha Oekusi, nune’e bele fasilita julgamentu no fasilita detidu sira atu bele kontaktu ho família sira, tanba iha do’ok entaun difikulta família sira atu vizita regularmente,” nia hateten.
Notísia relevante:PDHJ Oekusi aprezenta preokupasaun haat ba Komisaun A PN
Koordenadór Defensória Públiku Oekusi, Afonso Gomes Fátima, hateten, harii prizaun iha Oekusi importante tanba hanesan direitu ba prezu sira, bainhira hetan vízita husi sira-nia família, nu’udar motivasaun no halo komunikasaun beibeik atu evita sira-nia presaun psikolojia.
“Ami hanesan Defensór Públiku, sempre besikliu rekruzu sira, no vizita beibeik atu hatene sira-nia kondisaun, maibé problema mak laiha família atu vizita sira, tanba distánsia do’ok, família tenke gasta osan, liuhusi transporte aero, marrítima no terrestre,” Afonso Gomes Fátima dehan.
Defensór Públiku ne’e, observa katak, durante tinan barak difikuldade ba povu Oekusi mak hanesan ne’e, dalaruma arguidu hetan kondenasaun ba ona iha prizaun Bekora, nia ba ho roupa tahan ida ne’ebé tau ona, família la ba tuir atu haree, entaun arguidu hanoin barak, maibé família atu ba vízita difikuldade mak ekonómia, osan atu sa’e ró ba Dili, han-hemu, depois to’o Dili atu hela iha ne’ebé, dalaruma sira vizita hotu, hein de’it ró iha portu, atu lorokraik fila kedas.
“Entaun liuhusi sorumutu ohin ami husu ba deputadu sira liu-liu Komisaun A katak bainhira halo ona prizaun ida iha Oekusi, arguidu ka priozioneiru sira família mós iha direitu hanesan mós rekruzu seluk, depois fasílita mós família sira bele vizita beibeik hodi motiva sira atu muda hahalok ne’ebé sira prátika,” nia rekomenda.
Notísia relevante:PJR pose Prokuradór José Elo nu’udar Koordenadór Ministériu Públiku Oekusi
Hatan ba rekomendasaun sira-ne’e, Prezidente Komisaun A, Natalino dos Santos, konsidera importante, no Komisaun rejista hodi koordena ho Ministériu Justisa atu konsidera.
“Ami rejista rekomendasaun ne’e, pertinente tebes, husi Komisaun A sei hala’o enkontru mós ho Ministru Justisa atu haree asuntu ne’e, sei bele tau ba planu Orsamentu Jerál Estadu 2027, nune’e bele responde ezijénsia povu Oekusi nian,” nia hateten.
Jornalista: Abílio Elo Nini
Editór: Rafael Ximenes de A. Belo





